Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2023/731 K.2025/269

Taraflar arasında görülen davaya ilişkin olarak yapılan açık yargılama sonucunda verilen karara karşı, yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili banka tarafından ...Orman Ürünleri İnşaat Taahhüt Petrol Nakliyat Turizm Sanayi Tic. Ltd. Şti. 'ye kredi kullandırıldığını, kredi kullanan şirketin kredi borcuna karşılık dava konu çeki müvekkiline verdiğini, kredi borçlusunun kredi borcunu ödemediğini beyanla Erzurum ... İcra Dairesinin 2017/... esas sayılı dosyası ile davalı aleyhine başlatılan icra takibine vaki itirazın iptalini, davalının % 20 oranında icra/inkâr tazminatına mahkum edilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; "...Yargılamanın devamı sırasında davacı vekili icra takibine konu edilen borcun istinaf aşamasında ödendiğini, bu haliyle davanın konusuz kaldığını beyan etmiştir. Davalı vekili ise takip konusu edilen borcun icra tehdidi altında ödendiğini, bu nedenle davanın konusuz kalmasının söz konusu olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

İcra takip dosyasının incelenmesinde davalı hakkında başlatılan ilamsız icra takibine davalı tarafından itiraz edildiği ve icra müdürlüğünce takibin durdurulmasına karar verildiği görülmektedir. İtirazın iptali davasının görülebilmesi için öncelikle icra takibine borçlunun yasal süresi içerisinde itirazda bulunması ve takibin icra müdürlüğü tarafından durdurulmasına karar verilmiş olması gerekmektedir.

Yargılamanın devamı sırasında takip konusu edilen borcun borçlu tarafından ödenmesi itirazın iptali davasının konusuz kalmasına neden olmaktadır.

Her ne kadar davalı vekili takip konusu edilen borcun icra tehdidi altında ödendiğini bu nedenle davanın konusuz kalmasının söz konusu olmadığını beyan etmiş ise de; icra takibine yönelik itiraz nedeniyle icra müdürlüğü tarafından takibin durdurulmasına karar verildiği, durdurulan takipten dolayı davalı borçlu hakkında icra takip işlemlerinin yapılabilmesinin mümkün olmadığı hususları dikkate alındığında borcun icra tehdidi altında ödendiğine yönelik davalı tarafın iddiası yerinde olmamaktadır.

Kaldı ki; icra tehdidi altında borcun ödendiği iddiasında bulunan tarafın istirdat davası açma hakkı bulunmaktadır. Bu nedenle itirazın iptali talepli işbu davanın yargılaması esnasında takip konusu borcun ödenmiş olması davanın konusunun ortadan kalkmasına neden olduğundan konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesinde itirazın iptali ile birlikte %20 oranındaki icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı borçlu icra takibine itiraz ederek takibin durdurulmasını sağladıktan sonra takip konusu edilen borcu ödeyerek takibe yönelik itirazından vazgeçmiş sayılmıştır. Bu durumda davalı itirazın iptali davasının açılmasına sebebiyet verdiğinden ve ödeme yaparak itirazının haksızlığını ortaya çıkarığından, ayrıca takibin durdurulmasına neden olduğu..." gerekçesiyle

"...Konusu kalmayan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA

Takip bedeli üzerinden hesaplanan %20 oranındaki 8.441,00 TL tutarında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine" şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin karar gerekçesinde müvekkilinin istirdat davası açması gerekliliğinden dolayı davanın konusuz kaldığı şeklindeki tespitinin hukuka aykırı olduğunu, zira istirdat davasının hangi hallerde açabileceği ve dava şartlarının açık olup huzurdaki olaya uygun olmadığını, müvekkili davalı ile davacı banka arasında hiçbir şekilde temel ilişki bulunmadığını,

dava dışı şirket ile arasında temel ilişki bulunan davacı bankanın dava dışı şirketin hiçbir malvarlığı olmadığı için temel ilişkiden kaynaklı alacak talebi ile dava dışı şirkete başvurmayıp kötü niyetli olarak müvekkilinden tahsilat yapma yoluna giriştiğini, huzurdaki davaya konu çekin süresinde bankaya ibraz edilmediğini, hamil kambiyo hukuku kapsamında müracaat hakkını kaybettiğini,

davacı ile arasında hiçbir ticari ilişki bulunmayan müvekkilinin davalıya karşı müracaat hakkı bulunmadığını bildiği halde kötü niyetli olarak müvekkili aleyhine takip yaptığı için kötü niyet tazminatı ödemesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılması ile davanın reddine, davacının asıl alacağın %20'si oranında kötü niyet tazminatı ve vekalet ücreti ödemesine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava; süresinde ibraz edilmeyen çek kapsamında çek bedelinin tahsili istemiyle davalı keşideciye karşı sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayalı olarak başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yazılı gerekçeyle davanın konusuz kalması nedeniyle esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiş, davalı vekilince kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme sonucunda;

1-) Somut olayda takip ve dava konusu 27.06.2016 tarihli çekin keşidecisinin davalı ...olduğu, davalının istinaf dilekçesi dahilinde tarih kısmındaki parafa yönelik herhangi bir itiraz ileri sürmediği, ilk derece mahkemesince icra takibine yönelik itiraz nedeniyle icra müdürlüğü tarafından takibin durdurulmasına karar verildiğinden borçlunun icra tehdidi altında ödeme yapmış sayılmayacağı gerekçesiyle takip konusu borcun ödenmiş olması nedeniyle konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davalının yargılama giderlerden ve icra inkar tazminatı sorumlu tutulmasına hükmedilmiştir.

2-) 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Esastan Sonuçlanmayan Davada Yargılama Gideri” başlıklı 331.maddesinin 1.fıkrasında; davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği düzenlenmiştir. Bu durumda mahkemenin yargılamaya devam ederek dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespit etmesi ve tutumuyla dava açılmasına sebep olan tarafı yargılama gideri ile mahkum etmesi gerekmektedir.

İlk derece mahkemesinin borcun ödenmiş olmasından kaynaklı davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmadığı yönündeki kararında isabetsizlik bulunmamakla birlikte yargılama giderlerinin haklılık durumuna göre ilgili tarafa tahmilindeki gerekçenin, icra takibinin durdurulmuş olmasına rağmen borcun icra tehdidi altında olmaksızın ödendiği şeklinde ifade edildiği görülmektedir.

UYAP ekranından yapılan sorgulamada yerel mahkeme tarafından verilen ilk karar sonrasında davacı alacaklı tarafça icra işlemlerine devam edildiği ve borçlu davalı hakkında haciz tatbik edildiği görülmektedir.

Hal böyle olmakla; tarafların haklılık durumundaki değerlendirmenin, takibin durdurulduğu, borcun icra baskısıyla ödenmediği şeklinde yorumlanmak suretiyle dosya içeriğiyle uygunluk arz etmeyen gerekçe dahilinde yapılması isabetli görülmemiştir.

3-) Çek ciro yolu ile lehtardan davalı bankaya geçmiştir. Çek süresinde bankaya ibraz edilmemiş hamil banka tarafından keşideciye karşı ilamsız takibe girişilmiştir. Süresinde ibraz edilmeyen veya zamanaşımına uğrayan çeke dayanarak hamil kendi cirantasına karşı temel ilişkiye dayanarak, keşideciye karşı ise 6102 sayılı TTK 732 maddesi uyarınca müracaat edebilir.

Somut olayda davalı hamil bankanın davacı keşideciye karşı TTK'nın 732.maddesine göre müracaat hakkı bulunduğundan icra takibini başlatmakta haklı konumda olduğu kabul edilerek iş bu gerekçe dahilinde yargılama giderlerinin davalı keşideciye tahmiline karar verilmesi gerektiği halde dosya içeriğiyle uygun olmayan yazılı gerekçe minvalinde karar tesis edilmiş olması isabetli görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, HMK'nın 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde davalı vekilinin istinaf itirazının kısmen kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)/b-2 maddesi gereğince ilk derece mahkemesince tesis edilen hükmün "gerekçesinin" yukarıda yazılı hukuki açıklama dahilinde kaldırılarak düzeltilmesi gerektiğinden, dairemizce konusu kalmayan dava hakkında esasa dair karar tesisine yer olmadığı yönünde yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

II-KALDIRILIP DÜZELTİLEN HÜKMÜN YERİNE GEÇMEK ÜZERE

"1-Konusu kalmayan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA

2-Takip bedeli üzerinden hesaplanan %20 oranındaki 8.441,00 TL tutarında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine

3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 80,70 TL karar ve ilam harcının peşin yatırılan 720,26 TL harçtan mahsubu ile bakiye 640,06 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap ve takdir olunan 9.200,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

5-Dava açılmasına sebebiyet verildiğinden davacı tarafından yapılan 35,90 TL başvurma harcı, 80,70 TL peşin harç ve 73,50 TL tebligat (7 adet) gideri olmak üzere toplam 190,10 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-Davalı tarafından karşılanan yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,

7-Taraflarca yatırılan ve artan gider avansını dosya kesinleştikten sonra talep halinde ilgililerine iadesine, " şeklinde YENİDEN HÜKÜM TESİSİNE,

III-Peşin alınan istinaf karar harcının davalıya iadesine,

IV-İstinaf aşamasında yapılan 492,00-TL başvuru harcı, tebliğ ve dosya gidiş dönüş masrafı 149,00-TL istinaf yargılama gideri toplamı 641,00-TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

V-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

VI-İİK 36. maddesi gereğince istinaf aşamasında başvuruda bulunan tarafından tehiri icra talebi uyarınca varsa yatırılan teminatın iadesine,

VII-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, teminat, harç ve gider avansı iadesi/ikmaline ilişkin işlemlerin yerel mahkemesince yerine getirilmesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK' nın 362/(1)-a maddesi gereğince kesin olmak üzere ....tarihinde oy birliğiyle karar verildi.