Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/1048 K.2025/1760

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne dair verilen karara karşı asli müdahil vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; yetkilisi olduğu ... Erzurum Süt Ürünleri A.Ş hakkında o dönem ödeme güçlüğü sebebiyle Erzurum ...İcra Dairesi 2014-...

Esasla iflas dosyası açıldığını, aradan geçen zaman içerisinde ihaleye yönelik bir takım itirazlar sebebiyle dosyanın sürüncemede kaldığını ve şirketin tasfiye edilemediğini, 2023 yılı içerisinde gerek dosya şahsi alacaklıları gerekse kamu alacaklıları borçları şirket paydaşlarının mirasçıları tarafından ödendiğini, ilgili kamu kurumlarından borcun kalmadığına ilişkin dosyaya ibraz edildiğini, şahıs alacaklısının ve dosyadaki bir takım diğer yan giderlerin tahsilatının da yapıldığını, işbu sebeplerle İcra İflas Kanunu madde 182 kapsamında iflasın kaldırılmasını talep etme zaruretinin hasıl olduğunu,

tüm bu açıklanan nedenler göz önünde bulundurularak iflasa konu dosyanın celbine, işbu mahkeme evraklarının iflas idaresine ve ilgililere de tebliğine, İİK 182 kapsamında iflasın kaldırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Müdahale talebinde bulunan müdahale dilekçesinde; dava açan ...'ın şirketi temsil yetkisinin bulunmadığını, şirketin temsil yetkisinin iflas idaresinde olduğunu, bu nedenle aktif husumet ehliyetinin olmadığını, davacı...müflisten alacaklı olduklarını, davacının iflasının kendileri tarafından talep edildiğini, alacaklarının iflas masasına yazdırıldığını, iflas dosyası üzerinden alacaklı asli müdahile ödemeler yapıldığını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla bu ödemeleri aldıklarını, asliye ticaret mahkemesinin 2022/... esas sayılı dosyası üzerinden aşkın zarar iddiası ile dava açtıklarını, bu davanın reddine karar verildiğini,

istinaf edilmesi üzerine Erzurum BAM 3. Hukuk Dairesi nezdinde istinaf incelemesinin devam ettiği, müflis şirketler olan alacaklarının tam olarak ödenmediğini, aşkın zarar nedeniyle halen alacaklı olduklarını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince, " ...Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller ve yapılan yargılama neticesinde; davacının açılan dava sonucunda iflasına karar verildiğini, iflas dosyasının açılması sonrasında şahsi alacaklılar ile kamu borçlarının ödendiğini, borcun kalmadığına dair yazıların dosyaya ibraz edildiğini belirterek iflasın kaldırılmasına karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

2004 sayılı İİK'nun 182. maddesine göre müflis iflasın tasfiyesi devam ederken, bütün alacaklıların taleplerini geri aldıklarına dair bir beyanname veya bütün borçların ödendiğine ilişkin belge gösterir veya akdedilen konkordato tasdik edilirse ticaret mahkemesi iflasın kalkmasına ve mallarında serbestçe tasarruf edebilmesi için kendisine teslimine karar verir. Buna göre iflasın kaldırılmasının istenebilmesi için müflisin alacaklarının masaya yazdırmış veya sıra cetveline kabul edilmiş alacaklılarının taleplerini geri aldıklarına ilişkin beyannameyi sunmaları veya müflisin bütün alacaklılarının alacağın ana para veya faizi ile birlikte ödenmiş olduğuna ilişkin belgenin ibraz edilmesi, yada iflas içi konkordatonun mahkeme tarafından tasdik edilmiş olması gerekmektedir.

Müdahale talebinde bulunan alacaklı şirketi temsil yetkisinin bulunmadığını belirterek davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmesini talep etmiştir. Müflis şirketi temsil eden ...'ın görev süresi dolduktan sonra yenisi seçilmediğinden şirketi temsile yetkili bulunduğu ve iflasın kaldırılmasını talep etmeye yetkili olduğu anlaşılmakla aktif husumet ehliyetine yönelik itirazın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

İflasın kaldırılmasına karar verilebilmesinin en önemli şartı yukarıda da belirtildiği üzere bütün alacaklıların taleplerini geri almaları veya bütün alacakların ödenmiş olmasıdır.

Asli müdahale talebinde bulunan alacaklı kendilerine bir kısım ödemeler yapıldığını, ancak aşkın zararlarının bulunduğunu, aşkın zararın tahsili nedeniyle açılan davada pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verildiğini, kararın henüz kesinleşmediğini, bu şekilde bütün alacakların ödenmemiş olduğunu, zira kendilerinin aşkın zarar taleplerinin olduğunu belirterek iflasın kaldırılması talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Asli müdahilin beyanında da belirtildiği üzere alacağın iflas masasına yazdırılması sonrasında bu alacaklıya borcun ödenmesi adına ödemeler yapıldığı ve alacaklının da bu ödemeleri tahsil ettiği uyuşmazlık konusu değildir. Zira; alacaklı asli müdahil iflas masasına yazdırılan alacağın kendisine ödendiğini açıkça kabul etmiş olup; aşkın zararı nedeniyle alacağın varlığının devam ettiğini beyan etmektedir.

Bilindiği üzere iflasına karar verilen müflisin iflastan önce doğmuş ve iflas alacağı taşıyan tüm borçları iflas masasına yazdırılmak suretiyle tahsili talep edilebilmektedir. İflastan sonra doğan borçların iflas masasından tahsil edilebilmesi mümkün değildir.

İflastan önce doğmuş olan borçların ödenmiş olması iflasın kaldırılması için yeterli olup; iflastan sonra doğan borçların iflas masasından tahsil edilmesi mümkün olmadığından iflasın kaldırılmasına engel teşkil etmeyecektir.

(Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2010/573 esas, 2010/2610 karar sayılı kararı) Buna göre her ne kadar alacaklı asli müdahil aşkın zarar nedeniyle alacaklarının devam ettiğini, bu nedenle borçların ödenmiş sayılmasının mümkün olmadığını belirterek iflasın kaldırılması talebinin reddine karar verilmesini talep etmiş ise de; alacaklı asli müdahilin iflas masasına yazdırılan ve iflastan önce doğan alacağın ödenmiş olduğu, aşkın zarar nedeniyle ortaya çıktığı iddia edilen alacağın iflastan sonra doğan alacak niteliğinde olduğu,

bu durumun ise iflasın kaldırılmasına engel teşkil etmediği anlaşılmakla asli müdahilin alacağın devam ettiğine yönelik beyanlarına itibar edilmemiştir.

Somut olayda; davacı...iflas tasfiyesi devam ederken tüm borçların ödendiğini belirterek iflasın kaldırılması talebinde bulunmuştur.

Mahkememizce iflas tasfiyesinin yürütüldüğü dosyada alacakların ödenip ödenmediği hususu sorulmuş olup; iflas müdürlüğü tarafından mahkememize sunulan cevabi yazıda davacının iflas dosyasında adi tasfiye kararı verildiği, iflas idaresinin oluşturulduğu, müflise ait mal varlığının değerlerinin tespitinin yapıldığı, iflas masasında kayıtlı alacaklıların dosyaya sunmuş oldukları ibra ve ifa başvuruları neticesinde hali hazırda dosyada kayıtlı alacak kalmadığı, ayrıca iflas idare memurları ücretinin de ödendiği, müflisin iflas masasında kayıtlı alacaklarını ödediği ve masa borcunun kalmadığı bildirilmiştir.

Buna göre iflasın kaldırılması için yasada aranan tüm borçların ödenmiş olmasına ilişkin şartın gerçekleştiği sonucuna varılmakla davanın kabulü ile müflis hakkında verilen iflas kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. " gerekçesiyle " 1-Davanın KABULÜ ile. Erzurum Ticaret Sicil Müdürlüğünün... - ... sicil numarasında kayıtlı Tasfiye Halinde ...

Erzurum Süt Ürünleri Gıda ve Hayvancılık Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi hakkında Erzurum ...

Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/... esas sayılı dosyası üzerinden verilen 27/03/2014 tarihli iflas kararının kaldırılmasına, 2-Davacı...hakkında verilen iflas kararının kaldırıldığına ilişkin mahkememiz kararının Ticaret Sicil Müdürlüğü nezdinde tescil ve ilanına, 3-İflas kararının kaldırılmasına ilişkin mahkememiz kararının iflas dosyasına bildirilmesine, " şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Asli müdahil vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davacı ...'ın müflis şirketi temsil yetkisi olmadığını, müvekkilinin davacı.... Erzurum Süt Ürünleri Gıda Ve Hayvancılık Ticaret Sanayi A.Ş.'den ilam alacağı nedeni ile hakkında iflasın açılmasını talep edip Erzurum ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 27.03.2014 tarih ve 2013/... Esas - 2014/....

Karar sayılı kesinleşmiş ilamı ile iflasın açılmasını temin eden alacaklı şahıs olduğunu, kamu alacaklarından sonra .... sırada bulunan iflas alacaklısı olduğunu, müflis şirket ortaklarının şirket üzerine ve muazalı yol ile edindikleri taşınmazların değerinin 201 kat artmış olduğunu, müvekkilin alacağı mevcut faiz oranları ile 11 kat arttığını,

müflis şirket ortakları muazalı satıştan doğan borçlarını 11/201 oranında karşılıksız kazançla 24 yıl aradan sonra ödemeye yeltenmekte ve bu surette enflasyonist ekonomik koşullar nedeni ile inanılmaz boyutta doğan gabinin hak ve nesafet ve denkleştirici adalet prensibi ile açıklanması imkansız ağır mağduriyeti doğurduğunu, asli müdahil tarafından açılan aşkın zarar davasında müflis şirkettce alacağın tamamen ödenmediği,

zarar ve alacağın devam ettiğini, müflis şirket aleyhine açılan ve halen derdest bulunan aşkın zarar davasının iflas alacağı niteliğinde ve kayıt kabul davası bulunduğundan mahkemece bekletici mesele yapılması talebinin reddi cihetine giderek aleyhe hüküm kurmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu savunarak mahkemece verilen kararın kaldırılması talebi ile istinafa başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava, iflasın kaldırılması istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Somut olayda ... Erzurum Süt Ürünleri A.Ş hakkında o dönem ödeme güçlüğü sebebiyle Erzurum...İcra Dairesi 2014... Esasla iflas dosyası açıldığı, aradan geçen zaman içerisinde ihaleye yönelik bir takım itirazlar sebebiyle dosyanın sürüncemede kaldığını ve şirketin tasfiye edilemediğini, 2023 yılı içerisinde gerek dosya şahsi alacaklıları gerekse kamu alacaklıları borçları şirket paydaşlarının mirasçıları tarafından ödendiği, ilgili kamu kurumlarından borcun kalmadığına ilişkin dosyaya ibraz edildiği, şahıs alacaklısının ve dosyadaki bir takım diğer yan giderlerin tahsilatının da yapıldığı ileri sürülerek İcra İflas Kanunu madde 182 kapsamında iflasın kaldırılmasına karar verilmesi talep ve dava edilmiş mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

İflas masasının bu safi (net) mevcudu (masaya giren mal, alacak ve haklar), "alacakların ödenmesine tahsis olunur" (İİK m.184,I,c.1). Buradaki "alacaklar" teriminden maksat, aslında yalnız "iflas alacaklarıdır." İflas alacağı, iflas açıldığı anda müflise karşı hukuken mevcut olan alacaklar yani müflisin iflasın açıldığı andaki borçları olup, iflas masasından istenebilirken (masaya yazdırılabilirken), müflisin iflas açılmasından sonra doğan alacakları, iflas alacağı olmadığından, iflas masasından talep edilemez.

Bu nedenle, iflas masasından istenen bir alacağın, iflas alacağı mı, yoksa masa alacağı mı olduğunu belirlemenin büyük önemi vardır. Kayıt kabul davaları, iflasından önce müflisten alacaklı olanların, bir diğer ifade ile iflas alacaklılarının alacaklarını iflas masasına kaydettirmek için açtıkları ve dayanağını İİK’nın 235. maddesinden alan davalardır.

Müflis şirket adına 14.02.2022 tarihinde Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/.... Esas kaydında görülen "Aşkın Zarar" davası açılmıştır. Aşkın zarar iddiası da Erzurum .... Asliye Hukuk Mahkemesinin 1999/... Esas - 2000/... Karar sayılı ilamına dayanmaktadır. O halde Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/.... Esas kaydında görülen "Aşkın Zarar" davası kayıt kabul davası olup iflas alacağıdır. Mahkemece Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/.... Esas sayılı dosyasının kesinleşmesi beklenmeden iflasın kaldırılmasına karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenlerle kaldırılması gerekmiştir.

HMK.'nun 353/1-a-6. maddesinde "...Mahkemece, tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri delillerin hiçbiri toplanmadan veya gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verilmiş olması" bölge adliye mahkemesince başvuruya konu kararın esası incelemeden kaldırılmasına karar verilmesi gereken haller arasında sayılmıştır. Somut olayda, yukarıda ayrıntılı biçimde izah edilen yargılamadaki eksiklikler uyuşmazlığın esasının çözümü için olmazsa olmaz niteliktedir.

Mahkemece yapılan yargılama sırasında uyuşmazlığın esasının çözümü için olmazsa olmaz nitelikte delillerin usulüne uygun biçimde toplanılıp değerlendirilmediği, toplanılan bir kısım delillerin hükme esas alınamayacak derecede yetersiz olduğu, tarafların iddia ve savunmalarının karar gerekçesinde değerlendirilmediği anlaşılmakla; HMK'nin 353/1-a-6. maddesi uyarınca kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.