Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2025/1172 K.2025/1611

Taraflar arasında görülen ihtiyati tedbir davasının yapılan yargılaması sonunda ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulüne, kısmen reddine dair verilen 12/09/2025 tarihli karara karşı ihtiyati tedbir talep eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya Dairemize gönderilmekle HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TALEP

İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili talep dilekçesinde özetle, müvekkilinin, eniştesinin iş yerinde kullanmak üzere davalı ...'e ait olduğu bilinen ...'de bulunan galeriden bir adet ... marka ... model araç ile bir adet ... marka araç alımı için davalı ... ile anlaştıklarını, satın alımı için anlaşılan araçların bedeli için müvekkilinin iş yerinde, yanlarında ... ve ...'nun da bulunduğu esnada düzenlenen 30/06/2025 keşide tarihli ...seri numaralı 700.000,00 TL. tutarlı, 30/.../2025 keşide tarihli ...seri numaralı 1.000.000,00 TL. tutarlı, 30/.../2025 keşide tarihli ... seri numaralı 1.000.000,00 TL. tutarlı,

30/.../2025 keşide tarihli ...seri numaralı 500.000,00 TL. tutarlı çeklerin davalı/ lehtar ...'e verildiğini ancak davalı lehtarın alım satımı konusunda anlaşılan araçları davacıya teslim etmediğini, noter nezdinde tescil devrinin de gerçekleştirilmemiş olduğunu, müvekkilinin edimini yerine getirmesine rağmen karşı edimin hiç ifa edilmediğini bu nedenle çeklerin bedelsiz kaldığını, davalı lehtarın davacıdan aldığı çekleri üçüncü kişilere ciro ederek tedavüle sürdüğünü, bu cirantaların da çek bedelini talep etme girişiminde bulunduğunu ancak lehtar ...'e ...

Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 25/03/2025 tarih, 2024/... Esas ve 2025/...

Karar sayılı kararı ile vasi tayin edildiğini ve davalı ...'in kısıtlandığını bu durumda lehtarın yaptığı cironun TMK uyarınca fiil ehliyetine aykırı olduğunu ve geçersiz olduğunu, buna dayanılarak müvekkile karşı başlatılmış ve başlatılacak her türlü takibin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, tüm bu nedenlerle lehtar ...'in çeklerin kendisine teslim edildiği tarihte, düzenlenme tarihinde ve çeklerin bankaya verildiği tarihte ...

Sulh Hukuk Mahkemesi kararı ile kısıtlı olması, kısıtlı halde iken fiili ehliyetini kullanamaması ve borçlandırıcı işlemler yapamaması, davalı ... tarafından üçüncü şahıslara cirolanan çeklerden 30/06/2025 keşide tarihli ...seri numaralı 700.000,00 TL. bedelli çekin hamili konumunda olan davalı ...'in de hem çekin hem de ciro zincirinin hükümsüzlüğü nedeniyle yetkili hamil olamayacağını, diğer çekler yönünden de davalı ...'in veya cirantası olan üçüncü şahısların da yetkili hamil olamayacaklarının aşikar olduğunu, müvekkilinin hak kaybı yaşamaması ve telafisi imkansız zararların oluşmaması adına çeklerin hükümsüzlüğünün tespitini/ iptalini,

davaya konu çekler üzerine öncelikle teminatsız şekilde, aksi kanaatte olunması halinde ise teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasına karar verilerek kararın muhatap bankaya bildirilmesini ve ihtiyati tedbir kararının Erzurum .... İcra Dairesi'nin 2025/...Esas sayılı dosyasına bildirilerek takibin durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ 12/09/2025 TARİHLİ ARA KARARININ ÖZETİ

Mahkemece 12/09/2025 tarihli ara karar ile; "...

Yukarıda yer verilen açıklamalar ve değinilen yasal düzenleme doğrultusunda somut uyuşmazlık ele alındığında ve dosya tetkik edildiğinde, davanın konusu hasımlı bir menfi tespit davası olup hasımsız çek iptal davalarında olduğu gibi muhataba yönelik ödeme yasağı uygulanmasına yönelik bir ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceğinden davacı vekilinin bu yöndeki talebi uygun görülmediği gibi davaya esas 30.06.2025 keşide tarihli ...seri numaralı ve 700.000,00 TL. bedelli çek yönüyle dava tarihinden önce takip başlatılmış olduğundan icra takibinin durdurulması yönündeki ihtiyati tedbir isteminin de reddine karar vermek gerekmiş ve fakat 6100 sayılı

HMK'nın 26/1-c.2 maddesi uyarınca talepten daha azına karar verilebileceğinden 2004 sayılı İİK'nın 72/3-c.2 maddesi doğrultusunda takdiren %15 teminat mukabilinde icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi yönünde değerlendirme yapılarak;

bu çek dışındaki diğer çekler yönüyle ise henüz bir takip başlatılıp başlatılmadığı dosya kapsamından anlaşılamadığından takip başlatılması halinde mahkememize müracaat edilmesi ve takip dosyasının numarasının bildirilmesi durumunda takiplerin durdurulmasına yönelik değerlendirme yapılmak üzere şimdilik karar verilmesine yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir." gerekçesiyle "1-Davacı vekilinin Erzurum ....

İcra Müdürlüğünün 2025/...E. sayılı dosyasına ilişkin icra takibinin durdurulmasına yönelik ihtiyati tedbir talebinin REDDİNE; davanın niteliği, davaya konu takip çıkış miktarı ve ihtiyati tedbirin değişen koşullara göre her zaman yeniden değerlendirme olanağının bulunduğu da gözetilerek takdiren takip çıkış tutarı olan 777.745,54 TL.'nin %15'i oranında (116.661,83 TL.) nakdi teminat veya bu miktarda kesin ve süresiz teminat mektubunun davacı tarafça dosyaya ibrazı halinde Erzurum ...

İcra Müdürlüğünün 2025/...E. sayılı dosyasında vezneye giren paranın alacaklıya verilmesinin dava sonuçlanıncaya kadar İHTİYATİ TEDBİREN DURDURULMASINA,

... 3-Dava konusu çekler yönüyle ödeme yasağı uygulanmasına yönelik ihtiyati tedbir talebinin REDDİNE, 4-Dava konusu 30.06.2025 keşide tarihli ...seri numaralı ve 700.000,00 TL. bedelli çek dışındaki çekler yönüyle bu aşamada 2004 sayılı İİK'nın 72/3 maddesi doğrultusunda değerlendirme yapılmasına ve karar verilmesine yer olmadığına,," şeklinde ara karar verilmiş, karara karşı ihtiyati tedbir talep eden vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

İhtiyati tedbir talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı lehtarın müvekkilinden aldığı çekleri üçüncü kişilere ciro ederek tedavüle sürdüğünü, bu cirantaların da çek bedelini talep etme girişiminde bulunduğunu, ancak lehtar ...'e ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 25/03/2025 tarih ve 2024/... Esas 2025/...

Karar sayılı kararı ile vasi tayin edildiğini ve davalı ...'in kısıtlandığını, kararın dosyada mevcut olduğunu, lehtar ...'in çeklerin kendisine teslim edildiği tarihte, düzenlenme tarihinde ve çeklerin bankaya verildiği tarihte anılan karar ile kısıtlı olması, kısıtlı halde iken fiili ehliyetini kullanamaması nedeniyle müvekkili ile borçlandırıcı işlemler yapamaması,

davalı ... tarafından üçüncü şahıslara cirolanan çeklerden 30/06/2025 keşide tarihli ...seri numaralı 700.000-TL bedelli çekin hamili konumunda olan davalı ...'in de hem çekin hem de ciro zincirinin hükümsüzlüğü nedeniyle yetkili hamil olamayacağını, diğer çekler yönünden de davalı ...'in veya cirantası olan üçüncü şahısların da yetkili hamil olamayacaklarının aşikar olduğunu, müvekkilinin hak kaybı yaşamaması ve telafisi imkansız zararların oluşmaması adına, ayrıca hem cezai yaptırım hem de icra tehdidinden kurtulması için yerel mahkemenin kararının kaldırılarak çeklerin hükümsüzlüğüne karar verilmesini,

tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen 12/09/2025 tarihli ihtiyati tedbir talebinin kısmen reddine yönelik ara kararın kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Talep bir kısım çekler yönünden karar verilmesine yer olmadığına dair kararın ve ödeme yasağı uygulanmasına yönelik ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verilen kararın kaldırılması istemine ilişkindir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hükümlerle sınırlı olmak üzere inceleme yapılmıştır.

Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu (İİK)’nun 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.

İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ise ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir. Bu düzenleme ile kastedilen icra dosyasına yatırılacak paranın, yani takip konusu alacağın %15'dir.

Dairemizce uyap ortamından yapılan sorgulamada davacı hakkında dava konusu 31/.../2025 keşide tarihli ... seri numaralı 1.000.000,00 TL tutarlı, 30/.../2025 keşide tarihli ... seri numaralı 1.000.000,00 TL tutarlı, 30/.../2025 keşide tarihli ...seri numaralı 500.000,00 TL tutarlı çekler yönünden herhangi bir icra takibinin bulunmadığı görülmüştür.

Bu haliyle davacının belirtilen çekler yönünden de talebi icra takibinden önceye dayalı takip yapılmamasına dair ihtiyati tedbir olup mahkemece dosyadaki mevcut bilgi ve belgelere göre değerlendirme yapılarak söz konusu çekler yönünden icra takibi yapılmadığının anlaşılması karşısında belirtilen çekler yönünden icra takibinden önce menfi tespit davası açıldığından İİK'nın 72/2.

Maddesi kapsamında icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerekirken ilk derece mahkemesince olaya uygun düşmeyen yukarıda belirtilen gerekçe ile karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi yerinde değildir.

Bu sebeple davacı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulü ile, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, davacı vekilinin icra takibinin durdurulması isteminin İİK'nun 72/2. maddesi uyarınca % 15 teminat karşılığında kabulü ile dava konusu 31/.../2025 keşide tarihli ... seri numaralı 1.000.000,00 TL tutarlı, 30/.../2025 keşide tarihli ... seri numaralı 1.000.000,00 TL tutarlı, 30/.../2025 keşide tarihli ...seri numaralı 500.000,00 TL tutarlı çekler yönünden icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

II-KALDIRILIP DÜZELTİLEN HÜKMÜN YERİNE GEÇMEK ÜZERE

"1-Davacı vekilinin dava konusu 31/.../2025 keşide tarihli ... seri numaralı 1.000.000,00 TL tutarlı, 30/.../2025 keşide tarihli ... seri numaralı 1.000.000,00 TL tutarlı, 30/.../2025 keşide tarihli ...seri numaralı 500.000,00 TL çekler yönünden İİK'nın 72/2. Maddesi uyarınca takibinin durdurulmasına yönelik ihtiyati tedbir talebinin KABULÜNE; toplam çek miktarları olan 2.500.000,00 TL.'nin % 15'i oranında (375.000,00 TL) nakdi teminat veya bu miktarda kesin ve süresiz teminat mektubunun davacı tarafça dosyaya ibrazı halinde;

dava konusu 31/.../2025 keşide tarihli ... seri numaralı 1.000.000,00 TL tutarlı, 30/.../2025 keşide tarihli ... seri numaralı 1.000.000,00 TL tutarlı, 30/.../2025 keşide tarihli ...seri numaralı 500.000,00 TL çekler yönünden icra takibinin İHTİYATİ TEDBİREN DURDURULMASINA, " şeklinde yeniden HÜKÜM TESİSİNE,

III-Peşin alınan istinaf karar harcının başvuruda bulunan tarafa iadesine,

IV-İhtiyati tedbir talep eden davacı tarafından istinaf aşamasında yatırılan 1.683,10-TL Başvuru harcı ile 1.435,00-TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 3.118,10-TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

V-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

VI-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı iadesi/ikmaline ilişkin işlemlerin yerel mahkemesince yerine getirilmesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde HMK'nın 362/(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere 02.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.