Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/552 K.2024/880

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, müvekkili tarafından .......... numaralı ........ ile sigortalanan emtiaların taşıyıcı davalının maliki ve işleteni olduğu ........ plakalı araçlar (çekici + dorse) ile taşınması sırasında hasara uğrayarak zarar gördüğünü, olay sonrası müvekkili tarafından poliçe ve ekspertiz raporu uyarınca zarar bedeli olarak .......... Euro ödeme yapıldığını, rücuen tahsil için davalı borçlu aleyhine .......... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatılan takibe itirazın iptali ile takibin devamını, asgari %...... icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkili şirketin davaya konu taşıma operasyonunu gerçekleştirdiğini, davacı yanın davaya konu hasarlanan malların alıcısı olan dava dışı .........'nin sigortacısı, malların göndericisinin dava dışı ......... şirketi olduğunu, anılan zarar tutarının dava dışı alacı ... şirketine ödendiği hususlarında çekişme olmadığını, davacı yanın, müvekkilinin gerekli tedbirleri almadığı ve taşıma işleminde gerekli özenin gösterilmediği, hasardan müvekkili şirketin sorumlu olduğu iddialarını kabul etmediklerini, davacının bu iddialarını ispatlaması gerektiğini, davaya konu olayın çözümünde .......

Sözleşmesinin kurallarının uygulanması gerektiğini, dosyada mevcut davacı yan tarafından dayanılan tutanak başlıklı belge içeriğinden ıslanmanın neyden kaynaklandığının belirlenmediğini, ancak ekspertiz raporu ve ekindeki fotoğraflardan malların jelatin ambalajı olmadığı,

sadece karton kutu içinde olduğunun anlaşıldığını, bu tür malların ıslanmaya karşı jelatin ambalajlanması gerektiğini, yine taşıma sırasında malların iyi bağlanmamış olması veya sair bir nedenle aracın tentesinde delinme olduğunu ve malların bu şekilde ıslandığını, bu itibarla anılan maddeler muvacehesinde müvekkili şirketim sorumluluğunun olmadığını, tanzim yükümlülüğünün de bulunmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla hasarın miktarını da kabul etmediklerini, malın teslim alındığı sırada kaç adedinin hasarlı olduğunun belirtilmediğini, diğer yandan malın kullanılmaz hale gelip gelmediğinin ve hurda değerinin de belirlenip,

hasar bedelinden düşülmesi gerektiğini, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, ...davalı tarafından dava dışı sigortalının mallarının ... ülkesinden ülkemize taşındığı, malların ambalajlanmasının davalı tarafından yapılmadığı, malların ıslah ve arızalı olarak teslim edilmiş oluğu, bunun nedeninin ambalajlama hatası olduğu, davalı tarafından bu yönde nezaret görevi bağlamında ambalajlamanın uygun olmadığına dair sevk mektubuna herhangi bir çekincenin şerh düşülmediği,

ambalajlama her ne kadar davalı tarafından yapılmamışsa da Yargıtay kararları gereğince davalının nezaret görevi tam olarak yerine getirilmediğinden davalının da zararın oluşumu noktasında müterafik kusurunun bulunduğuna ve böylece yine bu noktada benzer uyuşmazlıklara ilişkin Yargıtay uygulamaları gereğince davalının % 20 oranında kusurlu olduğuna kanaat getirildiği, varılan bu kanaat neticesinde de davalının sorumluluğunun asıl alacak bakımından ........

Euro ve işlemiş faiz bakımından da ....... Euro olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddine, öte yandan davacı taraf her ne kadar icra inkar tazminatı talebinde bulunmuşsa da eldeki davada alacağın varlığı ve miktarı yargılamayı gerektirmekte olup bu haliyle ortada likit bir alacağın varlığından söz edilemeyeceği, bu nedenle de şartları oluşmadığından davacı tarafın icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, dosya kapsamında zararın meydana gelme sebebinin ambalajlama hatası olduğuna dair tek bir somut delil bulunmadığını, hiçbir somut delil ve olguya dayanmayan ve tamamen geçersiz bir şekilde yapılan tespite göre zararın meydana gelmesinde davalı tarafın sadece %20 oranında kusurlu olduğu yönündeki kabulün yerinde olmadığını, bu durumu kabul etmediklerini, dava konusu zararın ambalajlama, yükleme ya da istif hatası değil taşıma esnasında ve ıslanma nedeniyle meydana geldiğini, ambalajlama hatası olsa dahi meydana gelen zarardan davalı taşıyıcının sorumlu olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte,

bir an için zararın ambalajlama ya da istifleme hatasından kaynaklandığı kabul edilse dahi davalı tarafın basiretli bir tacir gibi davranması ve iddia edilen hususları ihtirazi kayıt ile yükleyici firmaya bildirme zorunluluğunun sadece TTK'da değil aynı zamanda .......... maddede de açık bir şekilde belirtildiğini, meydana gelen zarardan davalı taşıyıcı tamamen kusurlu olduğunu, davalı taşıyıcının ayrıca TTK 875 ve ...... maddesi gereği zarardan sorumlu olduğunu, bu nedenle kararın kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, nakliyat emtia blok abonman sigorta poliçesinden kaynaklı rücuen alacağın tahsili için başlatılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece yukarıda yazılı gerekçelerle davanın kısmen kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davacı sigortacı vekilince istinaf incelemesine getirilmiştir. Dairemizce inceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.

... hamule senedinin özel şartlar başlıklı 21 nolu kısmında yükün ambalajlanması ve istiflenmesi gönderici tarafından yapılmış olup, bu nedenlerden doğacak hasardan taşıyıcının sorumlu tutulamayacağı yönünde ibare söz konusu olduğu gibi anılan ...... evrakında 22 nolu kısımda gönderenin imza ve kaşesi de mevcuttur. Yani istifleme ve ambalajlamanın dava dışı gönderici tarafından yapıldığı çekişmesizdir.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden; davalı taşıyıcıya ait ......... aracın taşıma senedinde .......... Kg çamaşır makinesi motorunun taşıma senedi kapsamında taşındığı ve dava dışı alıcı tarafından taşıma senedinde (18. bölüm) hasar ile ilgili her hangi bir kaydının bulunmadığı görülmektedir. Aracın varış yerinde ......... esnasında yüklü paletlerin bazılarının ıslak olduğu tespit edilmiş ve dava dışı alıcı ve araç sürücüsü tarafından bu durum tutanak altına alınmıştır. Dosyada mübrez ........ tarihli hasar tutanağının dava dışı alıcı ve davalı taşıyıcının sürücüsü tarafından imzalandığı ve “malzemelerin kap bazında tam olup araç içinden hasarlı (ıslak) olarak alınmıştır.” ifadesi bulunduğu görülmektedir.

Eşyaların tahliye edildiği özel antrepoya çağrılan .......... . eksperi tarafından hazırlanan raporda .......... adet motorun kullanılamaz olduğu gerekçesi ile hasarlı olarak belirtilmiş ve sovtaj bedeli olarak motorların hurda olarak adlandırılarak hurda bedeli düşüldükten sonra .......... Euro hasar miktarı olarak belirtilmiş olduğu görülmektedir. İşbu bedelin de davacı sigortalı tarafından dava dışı alıcıya ......... tarihinde ödendiği dosyada yer alan banka dekontu ile sabittir. Hasarlı olduğu iddia edilen çamaşır makinesi motoru ....... palette toplam .......... Kg olup, beher motor ağırlığı ....... Kg'dir. Dolayısıyla, ......... adet = hasarlı eşya .......... Kg net ağırlığı tespit edilmiştir.

Uyuşmazlığa uygulanması gereken ..........

İle İlgili Anlaşma (...)’nin 17/1 nci maddesi uyarınca kural olarak taşıyıcı malları teslim aldığı andan teslim edilinceye kadar, bunların tamamen veya kısmen kaybından ve vuku bulacak hasardan mesul ise de, aynı Konvansiyonu’nun 17/4-b maddesinde, malın ambalajlanmaması veya hatalı ambalajlanmadan kaynaklanan hasardan taşıyıcının sorumlu tutulmayacağı, yine aynı Konvansiyon’un 17/4-c maddesinde de, malların gönderici, alıcı veya bunlar adına hareket eden şahıslar tarafından kamyona taşınması, yüklenmesi, istif edilmesi veya boşaltılması nedeniyle oluşan hasarlardan dolayı taşıyıcının sorumlu tutulmayacağı düzenleme konusu yapılmıştır.

Bununla birlikte taşıma ilişkisinde ambalajlama, yükleme, boşaltma ve istifleme yükümlülüğünün taşıyıcıya verilmesine de engel bulunmamaktadır. Davaya konu uyuşmazlıkta, ... hamule senedinin özel şartlar başlıklı 21 nolu kısmında belirtildiği üzere yüklemenin ve istiflemenin gönderen tarafından yapıldığı hususu çekişmesizdir.

Yüklemenin ve istiflemenin gönderene ait olması durumunda ve hasarın da yükleme hatasından kaynaklanması durumunda ise, anılan hükümler uyarınca, taşıyıcının tazminatla sorumlu tutulması düşünülemezse de, yükleme ve istif hatasının, ayrıca bir araştırmaya gerek duyulmaksızın kolaylıkla fark edilebileceği hallerde, taşıyıcının göndereni uyarması TMK'nın 2. maddesinde yer alan dürüstlük ilkesinin bir gereğidir.

Dolayısıyla uyarı yapılması gereken hallerde, zararın gönderen ile taşıyıcı arasında TBK'nın 52. maddesi uyarınca kusur oranında paylaştırılması gerekir.

Bir başka söyleyişle, yükün gönderici, alıcı veya bunlar adına hareket eden kişiler tarafından alınması, yüklenmesi, istiflenmesi veya boşaltılması özel bir risk durumu olarak kabul edilmiş, hasarın anılan nedenlerden kaynaklanması halinde taşıyıcı sorumlu değilse de bu halde dahi taşıyıcının yükün sağlıklı taşınabilmesi için yükleme ve istiflemeye gerekli özeni gösterme, nezaret etme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Bahse konu yükümlülüğün ihlali, taşıyıcı bakımından müterafık kusur oluşturacaktır.

Mahkemece bu gerekçelerle taşıyıcıya % 20 oranında kusur atfederek yazılı şekilde hüküm vermesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmamaktaysa da, meydana gelen hasarın istif ya da yükleme hatasından mı yoksa taşıma kusurundan mı, bilhassa ıslanmanın taşıma yapılan konteynerdeki herhangi bir su sızıntısından mı meydana geldiği yönünde yeterli araştırma yapılmamıştır.

Kaldı ki, emtialar teslim alınırken ... hamule senedinin 18 nolu kısmında taşıyıcı tarafından herhangi bir hasar şerhi işlenmemiştir. Nitekim davacı vekilince de gerek raporlara itirazlarında gerekse de istinafında hasarın taşıma esnasında meydana geldiği hasarın sebebinin ambalajlama hatasından kaynaklanmadığı ileri sürülmüştür.

Yerel mahkemece aldırılan bilirkişi raporlarında ise bu yönde herhangi bir tartışma bulunmadığı gibi ilk aldırılan ......... tarihli raporda zarar ile ambalaj-istif hatası yönünden herhangi bir somut illiyet bağı kurulmamış olup, rapor içeriği yetersizdir.

Bu durumda mahkemece, yeni bir heyetten rapor alınarak zararın öncellikle istif hatasından mı, yoksa taşıma kusurundan mı kaynaklandığı tartışmasız bir şekilde ortaya konulduktan sonra, eğer zararlı sonuç ambalaj ve istif hatasından kaynaklanmışsa, bu takdirde davalı taşıyıcının müterafik kusuruna göre karar verilmesi, eğer taşıma hatasından meydana gelmişse tam kusurlu olarak davalının sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Kabule göre ise, taşıyıcının sınırlı sorumluluk miktarının belirlenmesinde karar tarihindeki ... kuru esas alınarak hesap yapılması gerekir.

Bir başka söyleyişle, öncelikle dava konusu taşıma sebebiyle uğranılan gerçek zararın, akabinde davalının sorumlu olduğu zarar miktarının belirlenmesi, belirlenen bu zarar tutarının ... cinsinden hesaplanacak üst sınır ile karşılaştırılması, belirlenen miktar bu sınırın altında ise zararın tamamına, bunun üstünde ise üst sınıra kadar tazminata hükmedilmesi, ayrıca sınırın belirlenmesinde de karar tarihindeki ... kuru üzerinden hesaplama yapılması gerekmektedir. Zira, ...

Konvansiyonu’nun 23/7 maddesinde "Bu sözleşmede belirtilen hesap birimi, uluslararası para fonunca tarif edildiği gibi ...... (...)dır. Bu anlaşmanın 3. sayılı fıkrada belirtilen meblağı olayla ilgilenen mahkemenin bulunduğu Devletin ulusal parasına, karar tarihinde veya taraflar arasında mutabık kalınan tarihte cari kur değeri üzerinden tahvil edilecektir" denilmektedir.

Bu itibarla mahkemece karar tarihi güncel ... kuru esas alınmak suretiyle hesaplama yapılması, saptanan sınırlı sorumluluk miktarının yine karar tarihindeki kur esas alınmak suretiyle Euro’ya çevrilmesi ve bulunacak bu tutara (gerçek zararın işbu sınırlı sorumluluk miktarının üzerinde olması durumunda) hükmedilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile hatalı bilirkişi raporları esas alınarak hesaplamada ... gözetilmeksizin ödeme-halefiyet tarihi ......... tarihindeki euronun dikkate alınması doğru olmamış, hükmün bu yönden de kaldırılması gerekmiştir. ( ............. tarihli emsal kararları. )

Davacı vekilinin anılan hususlara ilişkin istinaf sebepleri yerinde olup; ilk derece mahkemesince davanın esasına yönelik uyuşmazlığın giderilmesi için gerekli olan deliller toplanmamış ve bu konuda her hangi bir değerlendirme yapılmamış olması nedeniyle HMK'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, yukarıda belirtildiği şekilde delillerin toplanarak oluşacak sonuca göre karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."