Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/558 K.2024/1229

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davalı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacılar vekili, müvekkillerinin murisi..... günü vefat etmiş olup, muris tarafından.......

TL kredi çekildiğini, kredi için ..... tarihinde.......yapıldığını, murislerinin ölümünden sonra müvekkillerinin sigortalanan kredinin ödenmesi hususunda davalılara başvurduklarında murisin sağlık beyan formunda sorulan sorulara hayır cevabı verdiği gerekçesiyle ret cevabı aldıklarını, sağlık beyan formunda yer alan imzanın murise ait olmadığını, kredinin takibe konu olmaması için düzenli olarak ödendiğini, davalı .........gerçeğe aykırı sağlık beyan formu düzenlemek suretiyle müvekkillerini mağdur ettiğini belirterek ...

TL'nin tazminatın ve ..... TL prim bedelinin ölüm tarihi ... tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanacak en yüksek faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ......vekili; bankanın bu davada taraf olmadığını beyanla müvekkili yönünden davanın husumetten reddini dilemiş olup; diğer davalı...... vekili ise poliçede......nin dain-mürtehin olduğunu, bankanın muvafakati olmadan dava açılamayacağını, kanser hastalığından vefat eden davacılar murisinin beyan yükümlülüğüne aykırı davrandığını, bu nedenle davacıların mirasçıların sigorta tazminatına hak kazanmadıklarını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ İLK KARARI

Mahkemece .......Karar sayılı, ........ tarihli kararıyla; davada aktif husumetin...... düşeceği bu kapsamda davacı tarafa iki haftalık kesin süre verilerek ..... muvafakatnamesini dosyaya ibraz etmesinin istendiği, davacı taraf ....... tarihli celse de vermiş olduğu beyanında daini mürtein ....... dava açmakta muvafakatini alamadıklarını beyan etmekle birlikte, buna ilişkin muvafakatnameyi kesin süre içerisinde mahkemeye sunmadığı, bu nedenle davalı...... yönünden davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile,

davalı ....... yönünden ise ...... poliçenin düzenlenmesinde acenta olduğu ve acentaların acentalık ilişkisinden kaynaklı olarak olsa olsa...... karşı sorumlu olabileceği, davanın acenteye yöneltilemeyeceği gerekçesiyle davanın usul yönünden reddine karar verilmiş, hüküm davacılar vekilince istinaf edilmiştir.

DAİREMİZİN KALDIRMA İLAMI

Dairemizin....... tarihli kararıyla; dava konusu hayat sigortası poliçesinde davalı .........dain-mürtehin tayin edildiği, buna göre kredi borcunun ödenmemesinde sigorta bedelini talep hakkının öncelikle bankaya ait olacağı, ancak borç ödenmişse tazminat talep etme hakkının mirasçılara ait olacağı, dosyada mevcut....... tarafından düzenlenen ...... tarihli yazıya göre kredi borcunun tamamının ödendiği, bu durumda sigorta poliçesi nedeniyle tazminat hakkının davacılara ait olacağı, bu husus dikkate alınmadan davalı ........ yönünden davacıların aktif husumeti olmadığından bahisle davanın reddi kararının yerin de olmadığı;

davalı bankanın poliçenin düzenlenmesinde davalı sigortacının acentesi olarak yer almış bulunduğu belirtilerek husumeti olmadığından banka yönünden davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmişse de, davacıların muris ile davalı . .. arasındaki sigorta sözleşmesi kapsamında sigorta tazminatı talep etme hakkının bulunduğunun anlaşılması halinde davacıların murisin ölümünden sonra davalı bankaya yaptıkları bu ödemelerin iadesini talep etme haklarının bulunduğu, dolayısıyla da davalı . . yönünden de davanın pasif husumet yokluğundan reddinin doğru olmadığı, kabule göre de.

TTK'nın 1435. maddesi ve .......... maddesine göre; sigortacının sorusu üzerine veya herhangi bir soru sorulmadan (dolayısı ile buna ilişkin bir form doldurulmadan) sigortalı, sözleşmenin yapılması sırasında kendisinin bildiği ve sigortacının sözleşmeyi yapmamasını veya daha ağır şartlarla yapmasını gerektirecek bütün halleri sigortacıya bildirmekle yükümlüd olacağı, sözleşmenin kurulması sırasındaki beyan yükümlülüğüne uymamanın sonuçlarının ise, aynı TTK'nın 1439/2. maddesinde düzenlendiği, mahkemece murisin beyan yükümlülüğüne aykırı aykırı davranıp davranmadığı,

beyan yükümlülüğüne aykırı davranmış ise aykırı davranışın kasten mi yoksa ihmal nedeniyle mi olduğu, aykırı davranışın niteliğine göre TTK'nın 1439/2. maddesi gereği tazminat sorumluluğun kalkması, tazminattan indirim yapılması ya da proporsiyon hesabı ile tazminatın belirlenmesi hususlarından hangisinin uygulanması gerektiği hususunda konusunda uzman doktor ve sigortacı bilirkişilerden oluşturulacak bilirkişi kurulundan rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı biçimde eksik inceleme nedeniyle karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçeleriyle, HMK'nın 353/1-a.(6) bendi gereğince kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Yeniden yapılan yargılama neticesinde mahkemece; aldırılan.... tarihli rapor uyarınca Sigortalı ....ve poliçe genel şartları uyarınca sigorta sözleşmesi kurulması esnasında doğru beyan yükümlülüğünü ihlal ettiği, sigorta şirketini teşhisi poliçeden önce mevcut hastalığının varlığı hususunu bildirmediği,

muris sigortalının vefatının beyan edilmeyen hastalıklardan kaynaklanıp kaynaklanmadığı ispat edilemediğinden ve rizikonun teminat dışında kaldığının ispat yükü sigortacı da bulunması nedeniyle sigorta şirketinin ödenmeyen kredi borcundan sorumlu olacağını, ancak beyan yükümlülüğünün ihlal edilmesi nedeniyle sigortacının alması gereken prim tutarının .. TL olarak hesaplandığı, sigortacının tahsil etmiş olduğu .. TL'lik prim karşılığı teminat limitinin .....

TL olarak hesaplandığı, banka tarafından teyit edilmesi halinde dosyaya sunulan ödeme dekontlarından murisin ölümünden sonra davacılar tarafından bankaya toplam ... TL kredi ödemesi yapıldığı, davacıların murisinin bankadan almış olduğu kredide kredi veren kuruluş ayrıca hayat sigortası poliçesini düzenleyen acente konumunda olduğu, . .. maddesi uyarınca dosyaya davalı tarafından sunulan .....Formu altındaki imzanın davacıların murisine ait olmadığı ..

Raporunda tespit edildiği, buna göre anılan kanun hükmü ile birlikte değerlendirildiğinde davacıların murisinin daha önceden kanser hastalığı geçirmiş olup olmadığının davalı sigortacı bakımından önemli olmadığı, öte yandan alınan bilirkişi raporunda davacıların murisinin ölümünün daha önceden geçirdiği kanser hastalığı ile illiyetinin olmadığının belirtildiği, bu durumda TTK 1439 maddesi gereğince raporda yapılan proporsiyon hesabında teminat limitinin .....

TL olarak tespit edildiği, bu hesaplamanın da hükme esas alındığı, davalı sigortacı murisin hayat sigortacısı olup, . . . . . maddesi uyarınca sigortalının vefatı halinde hak sahipleri tarafından ölüm ile ilgili bütün bilgi ve belgelerin sigortacıya ihbar edildiği tarihten itibaren .. gün içinde sigortanın tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunduğu, bu süre sonunda ödememe halinde temerrütün oluşacağı, sigortacıya murisin vefatına ilişkin...... tarihinde başvuru yapıldığı,

bu tarihten on gün sonrası......tarihi itibariyle temerrütün gerçekleştiği, diğer davalı banka ise sigortanın lehtarı ... kişi konumunda olup aynı zamanda da sigortacının acentesi olduğu, sigorta kaynaklı rizikonun gerçekleşmesi durumunda davalı bankanın ödeme yükümlülüğü bulunmadığı, ancak davacıların fazladan ödemiş oldukları kredinin sigortadan karşılanmasını talep ederken istirdat talep hakları bulunduğu, fakat davacıların dava dilekçesinde bu yönde bir taleplerinin olmadığı, nitekim benzer uyuşmazlıklara ilişkin ........

Karar sayılı ilamında acentenin aracılıkta bulunduğu veya akdettiği sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklardan dolayı acenteye karşı doğrudan dava açılamayacağı takip başlatılamayacağı, asaleten husumet yöneltilemeyeceği şeklinde karar verildiği, yine ..... sayılı ilamında da benzer olaya ilişkin davalı bankanın ayrı tüzel kişiliği bulunduğu, bankanın olayda herhangi bir kusuru bulunmadığı, davalı bankanın sigorta şirketinin acentesi sıfatıyla hareket ettiği, poliçenin tarafı olmadığı, pasif dava ehliyetinin bulunmadığının belirtildiği,

fakat kaldırma ilamında banka açısından davanın husumetten reddinin doğru olmadığı belirtildiğinden her ne kadar davacılar davalı bankadan riziko bedelini talep etmişlerse de .. kararı ile bağlı kalınarak davanın kısmen kabulü ile; .... TL'nin davalının temerrüt tarihi ..... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline fazlaya dair istemin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF GEREKÇELERİ

Davalı .....vekili; yargılamada alınan .. raporu ile, sağlık beyan formunun sigortalıya ait olmadığına yönelik bir tespitte bulunulmuşsa da bu tespite katılmadıklarını, muristen kapsama alınmadan evvel alınan ......... ile sigortalının sigorta yapılmasına yönelik talebi ile sağlık durumuna dair beyanı alınması sureti ile hayat sigortası yapıldığını, banka ve sigorta uygulamalarında sigortası ve kredi işlemlerinin eş zamanlı yapıldığını, bu nedenle kredi kullanan murisin formu imzalamamasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu,

talep formundaki imza sahte olması halinde zaten sigortalı murisin iradesini yansıtan bir beyan olmadığından hayat sigortasının mutlak butlanla batıl sayılması gerektiğini, murisin, şirket ile dava dışı Banka arasında imzalanan .........Sözleşmesi kapsamında sigortaya dahil edildiğini, sözleşmenin konusu ve amacının ise tüketici kredisi kullanan gerçek kişilerin herhangi bir nedenle ölümü durumunda bankanın riskinin temini için tazminat ödenmesi olarak belirlendiğini, sözleşmenin özel şart 11. maddesinde ...... tarihinde yapılan değişiklik ile sigorta öncesinden gelen kanser hastalığının teminat kapsamı dışında bırakıldığını,

..... günü sigortalının vefatının .. tarafından ihbarı üzerine gönderilen evraklar ve yapılan araştırmalar sonrasında .... tarihinde . . . . . tarafından düzenlenen.

Raporu ve..... raporları ile sigortalının (Endometrium) kanser hastalığı bulunduğu bu hastalık nedeni ile radyoterapi ve kemoterapi gördüğünün tespit edildiğini, dolayısıyla beyan yükümlülüğünün ihlal edildiğini, ayrıca mahkemenin sigortalının beyan etmediği kanser hastalığının vefatı ile illiyet bağının olmadığına yönelik tespiti de hatalı olup;

..uyarınca beyan edilmeyen hastalığın doğrudan vefata neden olmasının şart olarak aranmayıp rizikonun gerçekleşmesine etki etmesinin bile yeterli görüldüğünü, .. raporunda sigortalının ölüm nedeninin ya da ölüme etki eden hastalığının kanser olmadığına yönelik bir değerlendirme yapılmayıp, ölüm sebebi tespit edilemediğinden illiyet bağı bulunmadığına yönelik bir sonuca varılmışsa da, bu değerlendirmeyi kabul etmediklerini, öncelikle sigortalının ölüm sebebinin tespiti gerektiğini,

sigortalının hastalıkları konusunda ihtisas sahibi doktor tarafından değerlendirme yapılması yahut tekraren .. heyetine gönderilerek .. bilirkişi heyete eklenerek çelişkinin giderilmesi gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması istemiyle istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacılar vekili, muris . .. kredi borcu için vefatından evvel ........ TL ödendiğini, davacılar tarafından sunulan dekontlarda ise toplam ...... TL ödemenin yapıldığını, bunun raporla sabit olduğunu, TTK'nın ..

Yükümlülüğü başlığı altındaki 1423. maddesinin açık olduğunu, sigortacının üstüne düşen yükümlülüğünü tam yerine getirmediğini, aynı zamanda da sağlık beyan formunun usulüne uygun olmayacak şekilde doldurulup imzalanarak dosyaya sunulduğunu, raporla sabit olmak üzere sağlık beyan formundaki yazı ve imzanın murise ait olmadığını, dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelere bakıldığı bu durumu ispat edecek herhangi bir delilin bulunmadığını, .. raporunda vefat nedeninin ölüm sebebi ve mekanizması bilinemediğinin belirtildiğini, ihlal edildiği iddia edilen beyan ile riziko arasında illiyet bağı olmadığını,

olayda murisin kastının bulunmadığını, aksine bankanın kendisine sigorta talep ve sağlık beyan formunu aydınlatma yükümlülüğü ilkeleri gereğince murise bildirmediğini ve imzalatmadığını, kast derecesindeki kusurun asıl olarak sigortacıya ait olduğunu, murisin ölüm belgesinde doğal ölüm olarak belirtildiğini, rizikonun teminat dışında kaldığının ispat yükünün sigortacıda bulunması nedeniyle sigorta şirketinin ödenmeyen kredi borcundan sorumlu olduğunu belirterek mahkemece verilen kararın kaldırılarak davanın kabulü istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, krediye bağlı hayat sigortasından kaynaklı tazminat istemine ilişkindir. Dairemizce inceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf edenin sıfatı, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

... maddesinde yer alan "Sigorta ettiren sözleşmenin yapılması sırasında bildiği veya bilmesi gereken tüm önemli hususları sigortacıya bildirmekle yükümlüdür. Sigortacıya bildirilmeyen, eksik veya yanlış bildirilen hususlar, sözleşmenin yapılmamasını veya değişik şartlarda yapılmasını gerektirecek nitelikte ise, önemli kabul edilir.

Sigortacı tarafından yazılı veya sözlü olarak sorulan hususlar, aksi ispat edilinceye kadar önemli sayılır" hükmü ve......maddesinde yer alan "Gerek sigorta ettiren gerekse sigortalı ve temsilci, sigorta sözleşmesinin yapılması sırasında kendisince bilinen ve sigortacının sözleşmeyi yapmamasını veya daha ağır şartlarla yapmasını gerektirecek bütün halleri bildirmekle yükümlüdür.

Bu yükümlülüğün ihlali halinde, sigortacı durumu öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde sözleşmeden cayabilir veya sözleşmeyi yürürlükte tutarak sekiz gün içinde prim farkını talep edebilir" düzenlemelerine göre; sigortacının sorusu üzerine veya herhangi bir soru sorulmadan (dolayısı ile buna ilişkin bir form doldurulmadan) sigortalı, sözleşmenin yapılması sırasında kendisinin bildiği ve sigortacının sözleşmeyi yapmamasını veya daha ağır şartlarla yapmasını gerektirecek bütün halleri sigortacıya bildirmekle yükümlüdür.

Beyan edilmeyen hususlar ile vefat arasında illiyet bağı olmadığının kabulünde de, beyan edilmeyen diğer hastalıkların ölüme etki etmediği kabul edilse dahi, bu durumda da uygulanacak olan hüküm ... maddesi gereğince proporsiyon hesabı yapılması gerekmektedir.

Nitekim anılan maddede “beyan yükümlülüğünün ihlali ile gerçekleşen riziko arasında bağlantı varsa sigortacının tazminat veya bedel ödeme borcu ortadan kalkar; bağlantı yoksa sigortacı ödenen primle ödenmesi gereken prim arasındaki oranı dikkate alarak sigorta tazminatını veya bedelini ödeyecektir” şeklinde düzenleme mevcuttur.

Anılan Kanun maddesinde, sigortalının kasten ya da ihmali ile beyan yükümlülüğüne uymaması hallerinin, sigortacının tazminat sorumluluğunun son bulması, tazminattan indirim yapılması, proporsiyon hesabı ile tazminatın belirlenmesi şeklinde üç ayrı sonucu olduğu kabul edilmiştir.

Sigortalının poliçeden önceki rahatsızlıklarını bildirmediği ve bu bildirmeme halinin kast derecesinde olduğu; bildirilmeyen hastalıkların sadece ölüme etki eden faktör olup doğrudan ölüm nedeni olmadığı (bağlantının bulunmadığı) durumda, ödenen prim ile ödenmesi gereken prim arasındaki orana göre (proporsiyon hesabıyla) tazminatın belirlenmesi, ... maddesi gereğidir.

Somut uyuşmazlıkta, alınan .. raporuna göre beyan formundaki imzanın murise ait olmadığı tespit edildiği gibi ölümün kanserle doğrudan bağlantılı olduğu tespit edilemediğinden yerel mahkemece.. bendine proporsiyon hesabı yapan...... tarihli rapora göre davanın kısmen kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

Dolayısıyla, davacılar ile davalı vekillerinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucu, ilk derece mahkemesinin kararında ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacılar ve davalı vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b.(1) maddesi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."