Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/578 K.2024/1283

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davalı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, taraflar arasında e-posta yazışmalarıyla davalının 3 konteyner rezervasyonu yaptırdığını ve böylece navlun sözleşmelerinden kırkambar sözleşmesi kurulduğunu, davalının ticari ve hukuki muhatabının davacı olduğunu, ...... bedelli navlun faturası düzenlendiğini, akabinde malın dava dışı fiili taşıyıcı .....'ye tevdi edildiğini, taraflar arasında asıl navlun sözleşmesi kurulduğundan ara konişmento düzenlendiğini, davacı ile dava dışı fiili taşıyıcı ... arasında alt navlun sözleşmesi kurulduğunu ve ana konişmentonun düzenlendiğini, taşımaya konu emtiaların .. dava dışı alıcısı .. . . teslim edilmek üzere,

dava dışı . .' e ait konteynerlere davalı tarafından yüklendiğini ve nakliyesinin gerçekleştirildiğini, ancak dava dışı alıcının malların teslim almadığını, vaziyetin defalarca davalıya e-mail ile bildirildiğini, ayrıca....... tarihinde ihtarname de gönderildiğini, varış limanındaki resmi teslim alma süresinin dolması akabinde yüklerin idari makamlarca konteynerlerden boşaltılarak boşaltılan konteynerlerin mülkiyet sahibi dava dışı fiili taşıyıcıya iade edildiğini, yüklerin dava dışı alıcısı tarafından serbest süre içerisinde boşaltılmaması ve uzun bir süre teslim için limanda beklemesi sebebiyle ..

USD tutarında demuraj bedeli oluştuğunu, bu bedelin dava dışı fiili taşıyıcı ile müvekkili arasındaki alt navlun ve devamında taraflarca imzalanan ibraname uyarınca dava dışı . . tarafından müvekkiline fatura edildiğini, müvekkilinin fatura bedelini ödediğini ve ödenmiş olan bu demuraj bedelinin davalı tarafından müvekkiline ödenmediğini belirterek....... Esas sayılı takibe vaki itirazın iptali ile asgari .. icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davacının asıl taşıyan olmadığı gibi ilgili konteynerlerin sahibi de olmadığını, davacı tarafın . asıl taşıyan . . .. acentesi sıfatıyla yer aldığından aktif dava ehliyetinin olmadığını, ayrıca taleplerin .. uyarınca zamanaşımına uğradığını, müvekkili ile davacı şirket arasında akdedilen herhangi bir sözleşme bulunmadığını, ne taşıyan ile ne de taşıyanın acentesi olan davacı ile konteyner beklemesinden kaynaklı zararın bedelinin ne olacağı hususunda bir sözleşme bulunmadığını, sorumluluğun malın alıcısında bulunduğunu, taşıyanın gerekli bildirimleri süresinde yapmadığını, zararın artmasına neden olduğunu, zararın ispat yükünün de davacı üzerinde bulunduğunu, alacağın likit olmadığını beyanla davanın reddini dilemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davacının fiili taşıyıcıya ödediği demuraj bedelini mal teslim alınmadığı için taşıtan davalıya yansıtabileceği, fiili taşıyıcıya ödediği ... USD demuraj bedelinin makul ve rayiçten düşük olduğu, takipte talep edilen ..

USD asıl alacağın yerinde olduğu kanaatine varıldığını, davacı takipte işlemiş faiz talebinde de bulunduğu, davacının..... tarihinde gönderdiği ihtarname ile davalıyı temerrüte düşürdüğü belirtilmişse de davacının bu tarihte henüz fiili taşıyıcıya bir ödeme yapmadığı, fiili ödeme tarihinin ...... olduğu, bu durumda ihtarname tarihinde bir ödeme yapılmadığından davalıya yansıtılabilecek bir alacaktan, dolayısı ile olmayan alacak için borçlunun temerrütünden söz edilemeyeceği, davalı takip ile temerrüte düştüğünü, bu sebeple davacının ....

USD işlemiş faiz talebi yerinde görülmediği, alacak likit olduğundan kabul edilen kısmın . si oranında icra inkar tazminatına hükmetmek gerektiği belirtilerek davanın kısmen kabulü ile; ...... Esas sayılı takip dosyasına vaki itirazının kısmen iptali ile takibin ..

USD asıl alacak üzerinden takibin devamına, asıl alacağa .. sayılı kanunun .. maddesi uyarınca devlet bankalarının . . ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranının uygulanmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine, kabul edilen kısım üzerinden hesaplanan .... TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF GEREKÇELERİ

Davalı vekili, davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığını, davacı taşıyan olmadığı gibi ilgili konteynerlerin de sahibi olmadığını, davacının konşimentoda asıl taşıyan olan . . . acentesi sıfatıyla . ... ....Lojistik Limited Şirketi olarak yer aldığını, davacının davayı ve icra takibini açarken asıl taşıyan olan .. adına izafeten acente sıfatıyla hareket etmesi gerektiğini, bilirkişi raporunda, davacı şirketin ve dava dışı fiili taşıyıcı konumundaki şirketin demuraj bedelini ödediğinin kanıtlanması hususunda takdir mahkemeye bırakıldığını,

davacının dava dışı . .. fiili taşıyan ile olan akdi ilişkisinin ve cari hesap işleyişinin denetlenmesi suretiyle fiili durumun ortaya konulabileceği belirtildiğini, bu husus için ticari defter kayıt ve belgelerinin karşılıklı olarak incelenmesiyle kanaat oluşabileceği ifade edildiğini, raporun sonuç kısmında da davacının fiili taşıyana taahhüt edilen ve cari hesapta ödendiği ileri sürülen demuraj ödemesinin sabit olduğu varsayımından davalıya yansıtılabileceği kanaati açıklandığını,

bilirkişi raporunda varsayım üzerinden sonuca ulaşıldığı açıkça ifade edildiğinden davacı şirketin ve dava dışı fiili taşıyıcı konumundaki şirketin demuraj bedelini ödediğinin kanıtlanması gerektiğini ancak bu hususun dosya kapsamından tespit edilmediğini, bu tespit yapılmadan davacının talepte bulunamayacağı uzman görüşünden ve bilirkişi raporundan anlaşıldığını, mahkemece bu konuda inceleme yaptırmadığını, bilirkişi raporunda davacı taşıma işleri organizatörünün hapis hakkı iddiası ile malın satılması ve taşıma süreci maliyetlerinin karşılanması dışında tasarruf hakkı olmadığı belirtildiğini,

malın varma limanında paraya çevrilmesi ve taşıyanın bundan gelir elde etmesi halinde demuraj borcundan düşülmesi gerektiği ifade edildiğini, davaya konu olayda taşıyanın alıcıdan fahiş demuraj ücreti talep ettiği gibi, sonrasında hapis hakkını da kullanmadığı anlaşılmakta olup, bütün bu haksız eylemlerden sonra davalıdan talepte bulunmasının hakkaniyetli olmayacağının açık olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, dava dışı fiili taşıyıcıya ödenen demuraj bedelinin davacı akdi taşıyıcı tarafından taşıtandan rücuen tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

Dairemizce inceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf edenin sıfatı, ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.

TTK'nın .. süresi başlıklı ... maddesi gereğince " (1) Sözleşmede kararlaştırılmışsa taşıyan, eşyanın yükletilmesi için yükleme süresinden fazla beklemek zorundadır. Fazladan beklenilen bu süreye “.. süresi” denir. (2) Sözleşmede .. veya sadece sürastarya parasından söz edilmiş olup da .. süresi belirtilmemişse, bu süre on gündür. (3) Sürastarya süresi, yükleme süresi bitince, herhangi bir bildirime gerek kalmaksızın başlar "denilmektedir.

.. Parası başlıklı TTK 1155. madde gereğince ise "(1) .. süresi için taşıyana “sürastarya parası” ödenir. (2) .. parasının miktarı sözleşme ile kararlaştırılmışsa, taşıyan, sözleşmede belirlenen miktarı aşan bir istemde bulunamaz. (3) Sözleşmede miktarı kararlaştırılmamışsa, sürastarya parası olarak yükleme süresini aşan bekleme nedeniyle, taşıyanın yaptığı zorunlu ve yararlı giderler istenebilir.

(4) Yükleme limanında doğan .. parasının borçlusu taşıtan olup, .. parası ödenmeden veya yeterli teminat verilmeden, taşıyan, gemiyi yola çıkarmak zorunda değildir. Bu sebeple fazladan beklediği süre için taşıyan, uğradığı zararın tamamını taşıtandan isteyebilir. (5) Yükleme limanında doğan sürastarya parası, sürastarya süresinin hesabında esas alınan zaman biriminin sonunda muaccel olur. Kullanılmayan zaman birimi için sürastarya parası istenemez.

(6) Navluna ilişkin hükümler, yükleme limanında doğan sürastarya parasına kıyas yoluyla bile uygulanamaz " denilmektedir.

Konteyner demurajı. TTK'da düzenlenmemiştir. Uygulamada; kırkambar sözleşmesi veya konşimentoda kararlaştırılan, konteynerin iadesi borcunu kuvvetlendiren, bununla birlikte konteynerin iadesinde gecikme durumunda taşıyanın uğrayacağı zararı tazmin etmeye yarayan öğretide hukuki niteliği tartışmalı olan, bir kısım yazarlar tarafından götürü tazminat, bir kısmı tarafından ise cezai şart niteliğinde kabul edilen bir müessesedir.

Konteyner demurajından kaynaklı alacağın istenebilmesi için öncelikle taraflar arasında bir anlaşma olması gerekir. Taşıma sözleşmesinde veya konşimentoda bu yolda bir hüküm olmadığı takdirde taşıyan kural olarak demuraj talep edemez. Sadece genel hükümlere dayanarak ispat koşuluyla gecikmeden kaynaklanan zararını isteyebilir.

Ancak TTK'nın 1203. maddesinde "Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur." hükmüne yer verilmiştir.

Somut olayda, uyuşmazlığın .. adet konteyner beklemesinden kaynaklandığı, davacının davalıya ....... tarihlerinde gönderdiği maillerde yükün alınmadığının ihtarının yapıldığı, gecikme süreleri ile demuraj bedelinin arttığının bildirildiği, taşınan malın varma limanına ..... tarihinde ulaştığı, varış bildiriminin .. tarihinde yapıldığı, taraflar arasında düzenlenen ... tarihli .. numaralı konişmento uyarınca alıcının banka ödemesi olmadan malın teslim edilmeyeceği, taşıtan malı serbest bırakmadıkça taşıma süresinin devam edeceği, beklemeden de taşıtanın sorumlu olacağı, .. tarihinde yükün terk edildiği,

alıcının malı almış olması durumunda varış limanındaki demurajdan alıcının sorumlu olacağı, ancak mal alınmadığı için sorumluluğun davalı taşıtana ait olduğu, normal şartlarda 3 adet konteyner için oluşan toplam demuraj bedelinin .. USD olduğu, davacının ise ödediği miktarın .. USD olduğu, bunu davalı taşıtan ihracatçıya rücu edebileceği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar davalı yan davacının konşimentoda asıl taşıyan olan . . . acentesi sıfatıyla ... İnternational Lojistik Limited Şirketi olarak yer aldığını aktif husumeti olmadığını ileri sürmüşse de, ..... yevmiye sayıl......kanalıyla gönderilen cevabi ihtarnamede de zarardan alıcının sorumlu olduğunu belirttiği gibi varlığı inkar edilmeyen konişmento evraklarında da...... bendine göre demurajdan taşıtanın sorumlu olacağı düzenlenmiştir. Kaldı ki konişmentoda taşıyıcı olarak .. ..şirketi olduğu belirtilmiştir.

Öte yandan davalı yan talebin zamanaşımına uğradığını savunmuşsa da, TTK’nun 1246.maddesi “(1) 1188 inci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, gemi kira sözleşmeleri ile zaman çarteri sözleşmeleri ve navlun sözleşmelerinden veya konişmentodan veya onun düzenlenmesinden doğan bütün alacaklar bir yılda zamanaşımına uğrar. (2) Bu süre, alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar” şeklinde,1188/1. maddesi ise “Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer.” şeklinde düzenlenmiştir. Oysa somut olayda, davacı tarafından ödeme ve halefiyet olgusu ...

tarihinde gerçekleşmiş olup icra takibi ise ...... tarihinde gerçekleşmiştir. Eldeki dava süresinde açıldığından bu yöndeki istinaf sebebi de yerinde değildir.

Davalı vekilinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucu, ilk derece mahkemesinin kararında ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.(1) maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."