Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/816 K.2023/1159

Taraflar arasında görülen davada Gaziantep 2. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 01/06/2023 tarih ve 2023/312 esas (derdest) sayılı ara kararın istinaf incelemesi aleyhine ihtiyati tedbir verilen (davalı) tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

- KARAR -

İhtiyati tedbir talep eden (davacı) vekili, davalının müvekkili aleyhine haksız ve hukuka aykırı şekilde ........ esas sayılı takip dosyası ile icra takibi başlattığını, ancak müvekkilinin davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığını, yapılan takibin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, bu nedenle müvekkilinin telafisi imkansız zararlara uğramaması adına ....... esas sayılı icra takip dosyasına yatacak olan paranın davalı borçluya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile; ....... nun 72/3. maddesi gereğince davacı dava konusu edilen miktarın takdiren % 15’i (yüzde onbeş) ......... TL oranındaki nakdi teminat tutarını mahkememiz veznesine yatırdığında veya muteber bir bankanın kesin ve süresiz nitelikteki teminat mektubunu mahkememize ibraz ettiğinde ....... Esas sayılı dosyasındaki icra takibi nedeniyle icra veznesine hangi yolla olursa olsun girmiş veya girecek her türlü paranın tedbiren davalıya ödenmemesine/verilmemesine karar verilmiştir.

Aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilen (davalı), davacı tarafın borcunu ödememek için müşterek çocuklarını ödemiş olduğu nafakayı sebep göstererek söz konusu davayı açtığını, söz konusu bonoyu davacının kendisinden almış olduğu ziynet eşyalarına karşı güvence olarak kendisinin talebi olmadan hür iradesiyle imzalayarak verdiğini, bononun ödemiş olduğu nafaka ile hiçbir alakasının bulunmadığını, bu nedenle verilen ara kararın kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf isteminde bulunmuştur.

Talep, ihtiyati tedbire itiraza ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Geçici Hukuki Koruma türlerinden olan “ihtiyati tedbir” 6100 sayılı HMK’nın 389 - 399. maddelerinde düzenlenmiştir. HMK’nın 389. maddesinde ihtiyatin tedbirin şartları, 391. maddesinde ihtiyati tedbir kararının kapsam ve içeriği, 393. maddesinde ihtiyati tedbir kararının uygulanması, 394. maddesinde ihtiyati tedbir kararına itiraz ve uygulanacak usule yer verilmiştir.

İhtiyati tedbire itiraza ilişkin HMK’nın 394. maddesinde uygulanacak usul kısaca şu şekilde açıklanmıştır; Karşı taraf dinlenmeden verilmiş olan ihtiyati tedbir kararlarına itiraz edilebilir. Aksine karar verilmedikçe, itiraz icrayı durdurmaz. İhtiyati tedbirin uygulanması sırasında karşı taraf hazır bulunuyorsa, tedbirin uygulanmasından itibaren; hazır bulunmuyorsa tedbirin uygulanmasına ilişkin tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde, ihtiyati tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak, kararı veren mahkemeye itiraz edebilir. Esas hakkında dava açıldıktan sonra, itiraz hakkında, bu davaya bakan mahkemece karar verilir.

Buna göre HMK'nın 394/4. maddesinde, tedbir kararına itiraz üzerine mahkemenin ilgilileri dinlemek üzere davet edeceği, gelmedikleri takdirde dosya üzerinde inceleme yaparak kararını vereceği belirtilmiş olup, itiraz üzerine incelemenin duruşmalı yapılması zorunlu olduğundan, mahkemece öncelikle, duruşma günü verilerek ilgililer dinlenmek üzere usulen davet edildikten sonra gelmeseler dahi itiraz sebepleri incelenerek sonucuna göre gerekçeli karar yazılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekir.

Bunun yanında İhtiyati tedbir kararının muhtevası özel olarak HMK'nın 391/2. maddesinde belirtildiği gibi genel olarak da mahkeme kararlarının neleri kapsaması gerektiği HMK'nın 297. maddesinde düzenlenmiştir. Ayrıca Anayasa’nın 141. maddesi “Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli yazılır” hükmünü amirdir.

Anılan 297/1-c maddesinde, hükmün, iki tarafın iddia ve savunmalarının özetlerini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri de kapsaması gerektiği öngörülmüştür.

Kararlarda bulunması gereken gerekçeler sayesinde taraflar, hükmün hangi maddi ve hukuki sebebe dayandırıldığını anlayabilecekleri gibi, karar aleyhine kanun yoluna başvurulduğunda da kanun yolu incelemesi bu gerekçe ve hüküm sonucuna göre yapılabilecektir.

Tarafların dava veya hukuki koruma tedbir talepleri yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve İstinaf Mahkemesi’nin hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş, hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur. Bu husus kamu düzenine ilişkin olup resen dikkate alınır.

Bu anlamda İstinaf Kanun Yoluna tabi olan ihtiyati tedbir kararı ve 394. maddesi gereğince itiraz üzerine verilen kararın HMK’nın 391/2 ve 297. maddelerine uygun ve denetime elverişli gerekçeli biçimde oluşturulması gerekmekte olup anılan niteliklere uygun olmayan kararlar Anayasa'nın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesini, HMK'nın 27. maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkını ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkını ihlal edecektir.

İstinaf yoluna başvurulabilecek kararlar ise HMK’nın 341. maddesinde düzenlenmiş olup 1. Fıkrası, ilk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddi kararları, karşı tarafın yüzüne karşı verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları, karşı tarafın yokluğunda verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine verilen kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabileceği hükmünü içermektedir.

İstinaf incelemesi yapılan dosyada, ihtiyati tedbir talebinin kabulü kararına karşı istinaf yoluna başvurulabileceği belirtilmiştir. Aleyhine tedbir verilen davalı ....... tarihli dilekçesi ile yokluklarında verilen ihtiyati tedbirin kabulü kararına itiraz etmiş ancak mahkemece itirazı duruşma açılarak değerlendirilmemiştir. Yine davalı .......... tarihli dilekçesi ile ihtiyati tedbirin kabulü kararını istinaf etmiştir.

Ancak yukarıda da açıklandığı üzere ihtiyati tedbir talebinin kabulü kararına karşı itiraz üzerine HMK’nın 394. maddesi uyarınca itiraz incelemesinin tarafların daveti ile duruşmalı olarak yapılması gerekmekte olup mahkemece davalıların ihtiyati tedbire itiraz ettikleri hususu göz ardı edilerek, itiraz hakkı tanınıp itiraz üzerine karar verilmeksizin dosyanın istinaf incelemesi için Dairemize gönderilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan gerekçelerle aleyhine ihtiyati tedbir verilenin (davalının) istinaf isteminin esasa dair diğer sebepler incelenmeksizin kabulü ile ihtiyati tedbire itiraz incelemesinin HMK'nın 394. maddesinde öngörülen usulde yapılmak üzere dosyanın mahalline geri çevrilmesine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."