Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/239 K.2025/700

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davalı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında bakiye fatura alacaklarının tahsili için müvekkili tarafından davalıya... günlü....Yevmiye numaralı ihtarnamesinin tebliğ edildiğini, davalı tarafındansa müvekkiline ... günlü ...yevmiye nolu ihtarnamesini cevabi ihtarname ile söz konusu ürünlerin iade edilerek müvekkilince teslim alındığı ve ... TL bakiye ödeme yapıldığı belirtilmişse de ürünlerde iade garantisi olmadığı gibi herhangi bir ayıp da bulunmadığını, davalı tarafından gönderilen iade faturalarına itiraz ettiklerini beyanla ... Esas sayılı dosyasından bakiye ...-TL'nin tahsili amacıyla başlatılan itirazın iptali ile takibin devamını, %20 oranında inkar tazminatının davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı, müvekkilinin takip dosyasının alacaklısı olan firmanın ürünlerinin ...bayiliğini yaptığını, aralarındaki ticari ilişkinin alacaklı firma tarafından sonlandırıldığını ve müvekkilinin elinde kalan takip konusu ürünlerin bayi dışında satılamıyor olması nedeniyle karşı tarafın müvekkile gönderdiği...tarihli cari hesap listesinde bulunan ...-TL tutarlı ürünlerin tamamının iadesinin istediğini, bunun üzerine ürünlerin takip öncesinde davacı tarafa gönderildiğini ancak davacı tarafça ürünler alınmayarak temerrüde düşüldüğünü, takibin haksız ve kötü niyetli olarak başlatıldığından azami %20 kötü niyet tazminatına ve davacının ağır kusurlu olması nedeniyle %10 oranında para cezasına hükmedilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, tarafların birbirini teyit eden ticari defterlerine göre, davacı şirketin, davalı taraftan ... TL alacaklı bulunduğu, her ne kadar davalı tarafça malların iade alınması gerektiği ve bu konuda davacı tarafın temerrüde düşürüldüğü ileri sürülmüşse de, taraflar arasında iadeye ilişkin herhangi bir anlaşma bulunmadığı, bu nedenle davalı tarafın icra takibine yaptığı itirazının yerinde olmadığı gerekçesiyle, davanın kabulü ile .... Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe davalı borçlu tarafından yapılan itirazın iptali ile, takibin ... TL asıl alacak üzerinden devamına, alacak likit olduğundan kabul edilen miktarın % 20'si oranındaki (... TL) icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili, taraflar arasındaki belirsiz süreli bayilik ilişkisinin davacı alacaklı firma tarafından hiç bir gerekçe belirtilmeksizin sözlü, haksız ve kötü niyetli olarak sonlandırıldığını, belirsiz süreli sözleşmede kendilerine makul bir süre verilmek suretiyle ve fesih ihbarında bulunularak veya haklı sebep varlığı halinde sebebi karşı tarafa belirtilerek sözleşme sona erdirilebileceğini, fakat sözleşme sona erse dahi birbirlerine karşı halen bazı yükümlülükleri devam edeceğini, davacının yeni bir bayi ile anlaşarak ürünlerini yeni bayi aracılığı ile ... marketlere pazarlanması yanlar arasındaki ticari ilişkinin sözlü olarak sonlanması,

müvekkilin elinde kalan takip konusu ürünlerin yeni bayisi dışında marketlere pazarlanamıyor olması, bu durumun müvekkilin elindeki ürünleri satamayarak zarara uğramasına neden olması, ürünlerin son kullanım tarihinin olması nedenleriyle davacının iade almaya yanaşmaması, ürünlerin ayıbının olmadığı, taraflar arasında ürün iadesi ile ilgili bir sözleşme olmadığı iddialarının kötü niyetin göstergesi olduğunu, davacı tarafın müvekkile gönderdiği... tarihli cari hesap listesindeki ...

TL miktarındaki ürünlerin tamamının iadesinin istendiğini, davalı müvekkil, elinde bulunan bahse konu iade ürünleri faturalandırılarak karşı tarafa .... . firması ile iade edilmek üzere takip öncesinde gönderildiğini ancak davacı iade olarak gönderilen ürünleri almadığını, takipten önce... tarih ve 5227 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile cari hesap borç listesinde belirtilen ürünler hakkında iade faturalarının düzenlendiği,.... firması ile gönderildiği, ...

TL nin ise davacının banka hesabına havale edildiği ihtaren bildirildiğini, davacının kargo ile gönderilen iade ürünleri kötü niyetle almayarak temerrüde düştüğünü, davacıya ...tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile söz konusu iade faturalarına yasal süresinde itiraz edilmediğini, söz konusu iade malların...adresinde bulunan depolarında olduğunu ve malların alınmasını ihtaren bildirdiğini, takip öncesinde davacı tarafça, müvekkile ... gönderilmiş olan ...tarihli ihtarname gönderilmiş olup;

ihtarnamenin müvekkile ... tarihinde tebliğ edildiğini, müvekkil tarafından gönderilen ihtarnameye .... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile cevaben ihtarname gönderilmiş olup karşı tarafça ...

Yevmiye numaralı... tarihli ihtarnamesi gönderildiğini, müvekkil tarafından....yevmiye numaralı ihtarnamesi ile cevap verildiğini, taraflar arasında geçerli bir sözleşme ilişkisinden doğan bir uyuşmazlık ve temel bir borç ilişkisi söz konusu olup TTK 23/2 uyarınca gönderilen faturaya sekiz gün içinde itiraz olunmaması halinde fatura içeriğinin kabul edilmiş sayılması için, faturayı düzenleyen kişinin aynı maddenin ikinci fıkrasına göre ticari işletmesi icabı mal satmış, imal etmiş yada iş görmüş bir tacir olması gerektiğini, davacı taraf müvekkil tarafından düzenlenen iade faturalarına 8 günlük yasal süresi içerisinde itiraz etmediğini,

6098 Sayılı TBK'nın 107. maddesi uyarınca dosyaya sunulu belgelerden ve delillerden görüleceği üzere bila tarihli satın alma anlaşmasından taraflar arasında bebek ürünleri satışı konusunda anlaşıldığı sözleşmenin sekizinci maddesi uyarınca her 6 ayda bir satış raporu alınarak hareket görmeyen ürünlerini raftan çıkartılıp iadesinin yapılacağının kararlaştırıldığı davacının, davalıya gönderdiği cari hesap borç dökümünde liste halinde çıkartılan ve iade faturalarıda belirtilen ürünlerin aynı ürünler olduğu,

taraflar arasında karşılıklı gönderilen ihtarnameler ile davacının kesin olarak temerrüde düştüğü, iade şartlarının davacı aleyhine gerçekleştiği, tarafların ticari defterleri incelendiğinde ise dava konusu taraflar arasındaki husumet öncesinde davalının, davacıya yine iade faturaları düzenleyerek geçmiş dönemlerde ... yılları) mal iadeleri yaptığı anlaşılmakla buna rağmen davacı hiç bir gerekçe göstermeyerek dava konusu olan ürünleri iade almadığını,

davalı müvekkilin elinde bulunan dava konusu malların bir kısmı pazarlama nedeniyle anlaşma yapılan marketlerden iade edilen ürünler olduğundan yerel mahkemenin taraflar arasında iadeye ilişkin herhangi bir anlaşma bulunmadığı gerekçesinin hatalı olduğunu, davacının tek taraflı sözleşme feshi nedeniyle müvekkil artık bayisi olmadığı davaya konu 49 koli ürünün hiç bir şekilde pazarlamasını yapamayacak ve satamayacağını, takipten önce müvekkil tarafından alacaklı tarafa gönderilen 49 koli iade ürün kargo firmasından kötü niyetli olarak alınmamış ve kabul edilmeyerek müvekkile geri gönderildiğini,

müvekkilin de geri dönüşü yapılan 49 koli ürünü kargo firmasından almaması nedeniyle bahse konu 49 koli ürün önce belli bir süre ....depolarında durduğunu, davacı alacaklıya ürünlerini iade alması için müvekkil tarafından ... Yevmiye numaralı ihtarnamesi gönderilmiş olup bu ihtarnamede ticari mal olan iade ürünlerin...depolarında olduğu yani bir ardiyede olduğu ve tevdi yeri ihtar edilmiş ancak karşı taraf ise ürünleri almayarak kesin olarak temerrüde

düştüğünü, ...'de bulunan 49 koli ürün ise her iki ...'den ürünlerin iade alınmaması nedeniyle doğan taşıma ücretleri ise müvekkil tarafından ödendiğini, TBK'nın 107/2 maddesi uyarınca ticari mallar hakim kararı olmadan da bir ardiyeye tevdi edilebileceğini, davalı müvekkilin bahse konu nedenlerle davacıya herhangi bir borcu bulunmadığını, müvekkil tarafından, ... tarihinde önce ....İş esas numaralı davasıyla bahse konu ürünlerin iadesi için tevdi mahalli tayini talep edilmiş mahkemenin görevsizlik kararı vermesi üzerine ... esas numaralı davasıyla tevdi mahalli tayini talep edildiğini, davacının kötü niyetli olması,

kesin olarak temerrüde düşmesi, iade olan malları almayarak ve kötü niyetli olarak icra takibi açması, takibe itirazlarımızda bırakılan iade edilmek üzere yediemine bırakılan malları iade almayarak, kötü niyetli ve haksız olduğunu, yargılama giderleri konusunda yerel mahkemece kurulan hüküm usul ve yasaya aykırı olup dosyaya yatırılan ..

TL yargılama masrafı yargılama sürecinde kullanılmasına rağmen sehven davacı tarafça yapılan yargılama gideri gibi gösterilip hükümde tarafımıza borç olarak çıkartıldığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, açık hesap ilişkisi nedeniyle bakiye alacağın tahsili için başlatılan takibe vaki itirazın İİK 67/1 maddesi gereğince iptali istemine ilişkindir.

Dairemizce inceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf edenin sıfatı, ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.

Dava ve takip konusu faturalara ilişkin davalı tarafından düzenlenen iade faturalarının davacı kayıtlarına alınmadığı ve dahası davacı tarafından itiraza uğradığı sabit olup, taraflar arasındaki varlığı iddia edilen bayilik ilişkisi de davacının kabulünde değildir. Davacı taraf aşamalardaki beyanlarında salt ticari satım ve cari ilişkiye dayanmıştır. Davalı ise bayilik ilişkisi kapsamında, fatura konusu malların iadesi lazım geldiğini ileri sürmüşse de, öncelikli olarak bayilik anlaşmasını ispat edememiştir.

Nitekim davacı vekilince yerel mahkemede sunduğu ... tarihli beyan dilekçesinde de, cevabi ihtarnamedeki beyanların ve ifadelerin tamamen gerçek dışı olduğu, yanlar arasındaki ticari ilişki kapsamında davalı borçluya ürün satışı gerçekleştirilerek ürün bedellerinin davalı borçlu tarafından ödenmediği, müvekkil şirkete herhangi bir iade de yapılmadığı, iade olarak gönderilen ürünlerin müvekkil tarafından teslim alınmadığı,

kurulan ticari ilişki ve ticari teamül gereği müvekkili tarafından yapılan ürün satışlarının iade garantisi altında satılmadığını, davalı borçlu tarafından kendi inisiyatifiyle ürünleri iade etmek istemesinin hukuken bir sonuç doğurmayacağı, faturalara konu ürünler ayıplı olmadığı gibi taraflar arasında iadeye ilişkin herhangi bir anlaşma, mutabakat yahut sözleşme olmadığı ileri sürülerek, iade hükümlerini içerir bayilik anlaşmasını reddetmiştir.

Hal böyleyken, ticari ilişkinin bayilik şeklinde olduğu ve davalı tarafından fatura konusu malların haklı nedenlerle iadesine ilişkin şartlarının oluştuğu ispat edilememiştir. Bu durumda alacaklı temerrütüne ilişkin hükümlerin de uygulanması söz konusu olamaz. Dolayısıyla davacının bakiye alacağı sabit olup, davanın yazılı şekilde kabulü cihetine gidilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

Ancak; yargılama giderleri bakımından ilk derece aşamasında davacı tarafından .. TL masraf yapıldığı, davalı tarafından ise .. TL masraf edildiği görülmekle; mahkemece davacı tarafından sarfedildiği sabit olan .. TL bedel hükmedilmesi, davalı tarafından yapılan .. TL'nin ise kendi üzerinde bırakılmasına karar verilmesi gerekirken, mükerrer tahsilata ve sebepsiz zenginleşmeye yol açacak şekilde davalının yaptığı masrafın da eklenerek .. TL yargılama giderinin davalıdan tahsiline karar verilmesi doğru görülmemişse de, anılan yanlışlık yeniden tahkikat gerektirmediğinden davalı vekilinin yargılama gideri açısından istinaf isteminin kabulü ile HMK'nın 353/1-b.2 bendi kapsamında kararın düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulması gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."