Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/297 K.2025/756

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacılar tarafından istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacılar vekili, müvekkili şirket ile davalı arasında iş yeri kirası sebebiyle ilişki olduğunu ve müvekkili şirket ile davalı arasında kira ilişkisinden başka hiçbir ilişki bulunmadığını, müvekkili şirketin birkaç aylık kira bedeli ödeme borcunun ülkede mevcut ekonomik kriz nedeniyle aksadığını, bunun üzerine davalı taraf ile müvekkilinin davalı tarafa ödemesi lazım gelen kira miktarının ..

TL olarak tespit edildiğini, bu rakam üzerinden takibe dayanak senedin keşide edilip davalıya verildiğini, keşide edilen senet bedelinin davalıya ödendiğini, bu ödemeye ilişkin dekontları mahkemeye sunacağını, davalı taraf senet bedeli ödendiği halde kötüniyetli olarak ve sebepsiz zenginleşme elde etme içerisinde bulunarak müvekkillerine karşı icra takibi başlattığını beyanla,..

Esas sayılı takibe konu kambiyo senedi nedeniyle müvekkillerinin davalıya borçlu olmadıklarının tespitine, asgari % 20 tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili, davacıların müvekkiline olan borcu nedeni ile ......TL tutarındaki bonoyu keşide ettiğini, bahse konu bononun vadesi....tarihli olup, davacı borcunu vadesinde ödemeyerek hakkında takip başlatıldığını, davacının senede, borca ve imzaya sair hususlara herhangi bir itirazı olmadığını, davacının borcunu ödediği yönündeki iddiası hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, nitekim basiretli davranmakla yükümlü olan tacirin borcunu ödediğinde vermiş olduğu senedi teslim alması gerektiğini, davacıların müvekkiline olan borcunu ödediği yönündeki ispatlanmamış iddianın dinlenebilir olmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, taraflar arasında takibe konu bono dışında kira sözleşmesinin bulunduğu sabit olup, takibe konu bono incelendiğinde bononun üzerinde nakden kaydı bulunduğu, yani borçlu tarafından lehtara karşı soyut ve yazılı borç altına girildiği, senet üzerinde teminat kaydı bulunmaması, senedin teminat senedi olduğuna ilişkin senede atıf yapan bir sözleşme bulunmaması ve senedin nakden düzenlenmesi, davalının senedin alınma sebebini talil eden bir beyan bulunmaması karşısında davacıların davalıya senet sebebiyle borçlu olduğu, davacılarca işbu senet bedelinin ödendiğine ilişkin bir delil sunulamadığı,

dava dilekçesi ekinde ödemelere ilişkin ödeme belgeleri sunulmuşsa da takibe ve davaya konu bonoya atıf yapan bir ödeme bulunmadığı, davacılar yemin deliline dayanmakla davalı asil usulüne uygun bir şekilde duruşmaya davet edilmiş ve davacı asil davacılar vekilinin mahkememize sunduğu yemin metni konusunda yemin belirtildiği şeklinde yemini eda ettiği, huzurdaki dava ödeme yahut yemin delili ile ispat edilemediği, davacının davasını ispat edemediği gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili; davalının muhasebecisi ile müvekkili arasında geçen whatsapp yazışmasında müvekkilinin davaya konu bonoyu kira sözleşmesi için verdiğini ve ödediğini yazdığını, dosyaya sunulan .. tarihli dekont üzerinde ise "...vadeli . .. inşaat ofis kirasına karşı verilen senet için" ibaresinin yer aldığını, bu gerekçelerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle; kira ilişkisi kapsamında düzenlendiği iddia olunan, takibe konu bononun ödeme nedeniyle bedelsiz kaldığından bahisle İİK'nın 72/3 maddesi uyarınca borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Davacılar vekili, kira ilişkisi kapsamında verildiği iddia olunan .... Esas sayılı takibine konu .... vade tarihli ve .... TL bedelli davacılardan . . borçlu, diğer davalı ...'in ise aval olarak imzaladığı bono nedeniyle ödeme iddiasına dayalı olarak menfi tespit talebinde bulunmaktadır.

Görev kuralları kamu düzeninden olup, taraflarca ileri sürülmese bile yargılamanın her aşamasında re'sen nazara alınmalıdır. Davacılar, takibe ve davaya konu bononun kira sözleşmesinden kaynaklı düzenlendiğini ileri sürmekle birlikte davalı yan ise bononun kira sözleşmesine ilişkin olarak değil nakden verilen borç için olduğunu ileri sürmektedir.

Davaya konu bononun temeldeki hangi borç ilişkisine dayalı olarak verildiğini inceleme görevi o temel borç ilişkisine ilişkin uyuşmazlıklarda görevlendirilmiş mahkemeye aittir. Davacılar, salt kambiyo senedine dayanmadıkları ve temel ilişkiye dayandıkları sabit olduğundan mevcut olaya temel ilişkiye dayanan hukuk kurallarının uygulanması gerektiği, bononun temel ilişkisinde kira olduğunu savunduklarına göre, HMK'nın 4. maddesine göre kira sözleşmelerinden kaynaklı uyuşmazlıklarda sulh hukuk mahkemeleri özel görevli mahkemeler olduğundan, dava konusu bononun davacı iddiasına göre kira sözleşmesinden mi yoksa davalı iddiasına göre nakden verilen borç için mi verildiğinin hukuki incelemesini yapmak kira sözleşmeleri için özel görevli sulh hukuk mahkemesinin görevine girmektedir..

Açıklanan nedenlerle; esasa dair sair istinaf nedenleri incelenmeksizin dosyanın görevsizlik nedeniyle kaldırılması ve dosyanın Dairemizce HMK'nın 353/1-a.(3) bendi kapsamında sulh hukuk mahkemesine gönderilmek üzere kararı veren mahal mahkemesine iadesine karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."