Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/596 K.2025/215

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, toptan ticaret işiyle uğraşan müvekkilinin davalı ile aralarındaki........tarihli sözlü satım sözleşmesi kapsamında davalının müvekkiline ..... markalı çamaşır suyu, yüzey temizleyici, el sabunu, sıvı bulaşık deterjanı, üçlü çamaşır yıkama seti, tuz ruhu, matik deterjan, yumuşatıcı ve çok amaçlı temizlik maddelerini son ürün teslimatını... tarihinde tamamlamak şartıyla taahhütte bulunduğunu, davalı satıcı sözleşmeye konu edilen ürünleri en son .. tarihinde tamamen teslim etmediğini, ancak müvekkilinin satış bedellerini peşin olarak ödediğini, davalının ürünlerin bir bölümünü........ tarihlerinde teslim ettiğini,

bu malların fatura bedellerinin .... TL olduğunu, bu dönemden sonra davalı şirket tarafından müvekkiline herhangi bir şekilde ürün teslimatı yapılmadığını, sözleşmede belirtilen ürünlerin müvekkiline teslim edilmediğini, davalıya ödeme ihtarı gönderildiğini, sözleşme gereğince ihtarın tebliğinden .. günlük süre içerisinde teslim edilmeyen ürünler nedeniyle ....... tarihli çeklerle ödenen ..... TL 'den, müvekkiline faturalı olarak teslim edilen .....

TL ürün bedeli düştükten sonra kalan ..... TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte müvekkiline iadesini,........ tarihli, toplam karşılığı .......

TL olan çeklerin iadesini talep ettiklerini, cevabi ihtarda ise anlaştıkları tüm ürünleri teslim ettiğini davalının beyan etttiğini, mallarının bedelinin avans çeki olarak verildiğini, davalının ihtara rağmen malları teslim etmediği gibi bedelini de müvekkiline iade etmediğini beyanla sözleşmeden dönerek davalıya ödenen .. TL 'nin kademeli olarak ödeme tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, tarafların anlaştığı ürünlerin bir kısmının davalı tarafından sevk edildiğini, diğer kalan kısmının ise cari hesap dökümleri ve mailde davacı tarafça gönderilen hesap özetleri ile sabit olduğu üzere .. ile sözlü bayilik sözleşmesi kapsamında müvekkili adına bu şirketin davacıya teslimat yaptığını, davalı şirkete ait .. tır ürün bulunduğunu, tarafların anlaşması doğrultusunda ........ cari numaralı hesapta da görüleceği üzere toplam.. fatura ile ürünlerin sevkini gerçekleştirdiğini, davalının davacının ödemelerinin karşılığı olan ürünlerin tamamını davacıya gönderdiğini savunarak davanın reddini dilemiştir.

DAİREMİZİN KALDIRMA KARARI

Mahkemece ......... tarihli kararıyla; taraflar arasındaki sözlü satım sözleşmesi gereği davacının davalıya gönderilecek malların bedeli olarak ... TL değerinde .. adet çek keşide edip teslim ettiği, davalı tarafça davalıya .. TL değerindeki malın teslim edildiği, davacının davalı yana ....

TL yansıtma bedeli faturası düzenlemiş olduğu, buna göre davacının davalıdan ........TL alacağı bulunduğu, davacı taraf ..... tarihli cevaba cevap dilekçesinde davalı defterlerine dayandıklarını beyan ettiğinden davalıya ...... maddesi gereği ticari defterlerini sunmak üzere 2 haftalık kesin süre verildiği halde davalı defterlerinin sunulmadığı, gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile. TL nin ..... TL'si yönünden ..... tarihinden, .... TL'si yönünden ..... tarihinden ve .....

TL si yönünden de ....... tarihinden itibaren işleyecek avansa faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, hüküm davalı tarafından istinaf edilmiş olup. Dairemizin ........ karar sayılı, ........ tarihli kararıyla; somut olayda; davacının dava konusu çeklerin davalıya avans olarak verildiğini, davalının çekler karşılığında teslim etmesi gereken malları teslim etmediğini ileri sürdüğü,

bu durumda çekin mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla verildiği yönündeki yasal karine davalı lehine olup davacının dava konusu çekin sipariş avansı olarak verildiğini, çekler karşılığında mal verilmediğini ispat külfeti davacıya düştüğü, ne var ki davalı mal tesliminin tamamlandığını savunduğundan, ispat yükünün yer değiştirerek davalıya geçtiği, mahkemece ....... tarihli celsenin.. numaralı ara kararı ile taraflara ticari defterlerini ibraz etmeleri için iki haftalık kesin süre verildiği, defter ibrazı olmadığı takdirde karşı tarafın defter kayıtlarına itibar edilerek karar verileceği ihtar edildiği,

davalının ise ...... tarihinde ticari defterlerinin .. bulunması nedeniyle yerinde incelenmesini talep etmiş ise de; mahkemece, davalının talebi hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmeksizin davacı tarafın ticari defterleri üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi sonunda düzenlenen rapora itibar edilerek davanın kısmen kabulüne karar verildiği, somut olayda davalı adresinin .. olması nedeniyle ticari defterlerinin yerinde incelenmesi talebi makul olup, ispat yükünün davalı tarafta olduğu gözetilerek mahkemece, davalı tarafın bu husustaki tüm delilleri toplanarak ve ticari defter ve kayıtları da yerinde incelenerek,

davalının dava dışı........ tarafından kendileri namına davacıya mal gönderildiği iddiası üzerinde durulması, davacının ticari defterlerinin...... ile davalı arasında bu yönde bir bağ kurulmasına yarar kayıt yer alıp almadığı yönünden incelenmesi, davalı tarafından sunulan mail yazışmaları ekindeki cari hesap mutabakatı ekstresi ve sevk irsaliyelerinin de değerlendirilmesi,

buna göre bilirkişiden rapor alınmasından sonra oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken davalının verilen süre içerisinde ticari defterlerini ibraz etmediği yönündeki hatalı değerlendirme sonucu eksik inceleme ile yetersiz bilirkişi raporuna dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmadığı belirtilerek kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; avans çekleri ile yapılan ödemeye rağmen mal teslim edilmemesi iddiası ile eldeki alacak davasının açıldığı, çeklerin mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla verildiği yönündeki yasal karine davalı lehine olup davacının dava konusu çekin sipariş avansı olarak verildiğini, çekler karşılığında mal verilmediğini ispat külfetinin davacıda olduğu, ancak davalının mal tesliminin tamamlandığını savunması nedeniyle ispat yükünü üzerine aldığı, davalı tarafından sunulan mail yazışmaları ekindeki cari hesap mutabakat ekstresine göre davalının davacıya borcunun bulunmadığı,

davalı tarafından davacı ve dava dışı tarafa düzenlenen e-arşiv faturalarının tarihlerinin birbirinin aynı olması ve sevk irsaliyeleri nazara alındığında, dava dışı ........ tarafından davalı namına davacıya mal gönderilmesi nedeniyle davacı tarafından avans çekleri ile yapılan ödemelerin karşılığı olarak mal teslim edildiği savunmasının ispatlandığından bahisle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, gerekçeli kararda "davalı tarafından sunulan mail yazışmaları ekindeki cari hesap mutabakat ekstresine göre davalının davacıya borcunun bulunmadığını" kabul ettiğini, ancak yerel mahkemenin bu gerekçesinin yerinde olmadığını, çünkü taraflar arasında yazılı bir cari hesap sözleşmesi bulunmadığını, davalı tarafından mahkemeye sunulan cari hesap ekstresinin tek taraflı olarak davalı tarafından düzenlendiği gibi kendilerince de kabul edilmediğini, taraflar arasında cari hesap ekstresi üzerinde mutabakata varıldığına ilişkin müvekkil tarafından atılmış bir imza da olmadığını,

cari hesap ekstresi esas alınarak davalının müvekkile borçlu olmadığına karar verilmesinin hatalı olduğunu, her ne kadar müvekkili adına davalı tarafından düzenlenen faturalar ile dava dışı........ adına düzenlenen faturaların aynı tarihli olduğunu kabul etmişse de, bu kabul bilirkişi raporlarına, ticari defter kayıtlarına ve diğer maddi delillere aykırı olduğu gibi kendi içinde de çelişkili olduğunu, bugüne kadar mahkemeye sunulan deliller, bilirkişi raporları ve davalı vekilinin cevap dilekçesindeki beyanlarına göre, taraflar arasındaki sözleşmenin varlığının kesinleştiğini, malların bedelinin müvekkil tarafından davalı şirkete ödendiğini,

ancak, müvekkilinin davalı şirketten satın aldığı malların kısmen teslim edilmediğini, malların bedelinin çek olarak ödendiğini, davalı şirketin kendisine gönderilen ihtarnameye rağmen malları teslim etmediği gibi bedelini de müvekkiline iade etmediğini, kural olarak satıcının mal teslimini kanıtlamak zorunda olduğunu, davalının belgeyle doğrulanmayan iddialarının kabul edilmeyeceğini, davalının teslime dair imzası müvekkile ait yazılı belgeleri de sunmadığını, bu şekilde davalı şirketçe, satım akdinin ifasında temerrüde düşüldüğünü belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, avans çekleri ile yapılan ödemeye rağmen mal teslim edilmemesi nedeniyle alacak istemine ilişkindir.

Yanlar arasındaki uyuşmazlık; davacı tarafından davalıya verilen çek bedeli kadar davacıya mal tesliminin yapılıp yapılmadığı, dava dışı ...... davacı adına davalı yana mal teslimini gerçekleştirip gerçekleştirmediği noktasındadır.

Davacı avans çeki iddiasında bulunmuş olup, davalı ise çek bedeli kadar malın davacıya teslim ettiğini beyanla ispat yükünü üzerine almıştır.

Tetkik olunan davacı defterleri incelendiğinde davalının tarafından davacıya düzenlenen ..... nolu toplam bedeli ...-TL olan . adet emtia satış faturasının davacının ...... yılı defterlerine kaydedildiği, davacı davalı adına keşide edilen toplam ..-TL değerindeki . adet çek bedelinin .......tarihlerinde tahsil olunduğu, davacının ....... yılı defterleri uyarınca davalıdan totalde .... TL tutarında alacaklı göründüğü anlaşılmaktadır.

Kaldırma sonrası incelenen davalı defterlerine göre ise, davalının davacıya ........ tutarlı e-arşiv fatura düzenlendiği, davalının dava dışı ........ TL tutarlı e-arşiv fatura düzenlendiği, davalı tarafından dava dışı aynı tarafa aynı tarihli . günlü .......utarlı e-arşiv fatura düzenlendiği, davalı tarafından davacıya tarafa ........

TL tutarlı e-arşiv fatura düzenlendiği, davalı tarafından dava dışı tarafa .........TL tutarlı e-arşiv fatura düzenlendiği, davalı tarafından davacı ve dava dışı tarafa düzenlenen ve tarihleri anılan e-arşiv faturaların tarihlerinin birbiriyle özdeş olması nedeniyle; davalının dava dışı ........ tarafından davalıya vekalete davacıya mal gönderildiği, davalı ve dava dışı taraf arası borç/alacak ilişkisi yönünden, davalı tarafın ...........yılı defterlerine göre, dava ve takip konusu faturalar ve cari hesap ilişkisinden dolayı herhangi bir iade faturası tanzim edilmediği, faturaların tahsilatına ilişkin herhangi bir ödeme aracının olmadığı,

davalının dava dışı . . san. ve tic... TL alacaklı göründüğü, davalı ve davacı arası borç/alacak ilişkisi yönünden ise, davalının ........ yılı kayıtlarına göre; dava ve takip konusu faturalar ve açık hesap ilişkisine istinaden herhangi iade faturasının tanzim edilmediği, yapılan çek ödemeleri sonra davalının davacıya ... TL borçlu göründüğü anlaşılmaktadır.

Davalı istinafında, dava dışı . ..İle aralarında ticari münasebet olmadığını ileri sürmüşse de, özellikle davalı vekilince sunulan ...... havale tarihi beyan dilekçesi ekinde sunulu e-mail içeriğine göre davacının davalıya mailde gönderdiği açık hesap ekstresi dökümünde "3 tır .. gelen nak. bed." açıklaması bulunduğu gibi bakiye alacağın da çıkmadığı, davacı vekilince davalının......... tarihli sunduğu delil dilekçesine itiraz etmemişse de, işbu mail içeriği ve ekli açık hesap ekstresine karşı çıkmadığı, diğer yandan davalının dava dışı.......... ile olan ticari ilişkisindeki fatura hareketleri bir arada değerlendirildiğinde çek bedelleri kadar mal tesliminin gerçekleştiğinin kabulü gerekir.

Davalı vekili her ne kadar........maddesi anlamında yanlar arasında geçerli yazılı bir cari hesap sözleşmesi olmadığını, dolayısıyla sunulan döküm içeriğinin geçersiz olduğunu savunmuşsa da, sunulan belgelerin taraflar arasındaki ticari ilişki hareketlerini açık hesap belgelerinden ibaret olduğu, davacıdan sadır olmuş dökümün açık hesap niteliğini taşıdığı görülmekle, bu yöndeki istinaf sebepleri de yerinde görülmemiştir.

..maddesi kapsamında davacı vekilinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucu, ilk derece mahkemesinin kararında ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacı vekilinin vaki istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.(1) maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."