Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/7 K.2024/201

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davalı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili; davalı bankanın ........... nezdinde ............ hesap nolu çek hesabının sahibi olan müvekkilinin kişisel ve ticari sebeplerle işbu çek hesabına ihtiyacının kalmadığını, hesabın kapatılması ve güvence olarak verilen tüm teminat ve ipoteklerin kaldırılmasını istediklerinde bankaca .............. nolu çeklerin bankaya iadesi ya da bu çeklere dair ilgili iptal kayıp hususunda mahkeme kararı getirilmesi gerektiği belirtildiği gibi aksi durumda çek hesabının kapatılamayacağı ve teminat çıkışlarının verilemeyeceğinin yazılı olarak bildirildiğini,

bankaya iade edilmeyen anılan çeklerin müvekkilinin zilyetliğindeyken kaybolduğundan çeklerin iadesinin mümkün olmadığını, 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 2/10 maddesi gereğince çek hesabının ancak sahibinin veya yasal temsilcisinin yazılı talebi ya da mevduat veya katılım fonu zamanaşımı süresinin dolması üzerine kapatılabileceğini, çek hesabı kapatıldıktan sonra üzerine yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içerisinde ibraz edilen çeklerin karşılıksızdır işlemine tabi tutulacağını,

yasanın açık hükmüne rağmen bankanın yazılı taleplerini reddettiğini belirterek müvekkiline ait 545868119-5007 nolu çek hesabının kapatılmasını talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, ........... tarihinde yürürlüğe giren 5941 Çek Kanunu 3. maddesinde çekte karşılıksızdır işlemi yapılması halinde süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için muhatap bankanın kanuni ödeme yükümlülüğünün düzenlendiğini, aynı maddede bu yükümlülüğün hesap sahibi ile muhatap banka arasında çek defterinin teslimi sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir gayri nakdi kredi sözleşmesi hükmünde olduğunun düzenlendiğini, Bankacılık Kanunu 48. maddesinde gayri nakdi kredilerin bu kanun'un uygulanmasında kredi sayılacağının açıkça düzenlendiği,

aynı kanun 53. maddesinde ise bankaların, krediler ile ilgili olarak doğmuş veya doğması muhtemel zararların karşılanması için yeterli düzeyde garanti ve teminat almalarının, kredilerin geri ödenmesine ilişkin politika oluşturmalarının ve uygulamalarının teslim edilmesiyle birlikte Çek Kanunu 3. madde hükmü uyarınca davacıya gayri nakdi kredi kullandırıldığını, Bankacılık Kanunu ve ilgili alt mevzuat kapsamında bankanın bu kredi ile ilgili gerekli teminatları almasının yasal zorunluluk olduğunun tartışmasız olduğunu,

dava dilekçesinde yer alan............. nolu çeklerin davacının zilyetlerinde iken kaybolduğu iddiasının bu çeklerin bankaya iade edilmediğinin kabulü ile ikrarı anlamına geldiğini, dolayısıyla bu çekler ile varsa henüz bankaya ibraz edilmediğini diğer çeklerden doğan riske ilişkin alınan teminatların devam ettirilmesinin gerektiği Yargıtay içtihatlarında bankaya iade edilmeyen beher çek yaprağı için bankanın hamile ödemekle yükümlü olduğu asgari tutarlar toplamına kadar ihtiyati haciz dahi verildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

YEREL MAHKEME KARARI

Mahkemece, Çek Kanunu 2/10. maddesi gereğince çek hesabının ancak sahibinin veya yasal temsilcisinin yazılı talebi ya da mevduat veya katılım fonu zamanaşımı süresinin dolması üzerine kapatılabileceği, çek hesabı kapatıldıktan sonra, üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanunî ibraz süresi içinde ibraz edilen çekler karşılıksızdır işlemine tâbi tutulacağının düzenlendiği,

madde hükmünden açıkça anlaşılacağı üzere, çek hesabının kapatılması için sahibinin veya yasal temsilcisinin yazılı talebi tek başına yeterli olacağı, davacının yazılı olarak davalı bankanın Suruç Şubesi'ne başvurmasına rağmen davalı banka ............. tarihli cevabi yazısından da anlaşılacağı üzere hesabı kapatmadığı,

davalı bankanın bu tutumunun anılan kanun maddesine aykırı olup, davacının talebi üzerine çek hesabının kapatılması gerektiği, şayet çek hesabı kapatıldıktan sonra bazı çekler üzerinde yazılı düzenleme tarihine göre kanunî ibraz süresi içerisinde davalı muhatap bankaya ibraz edilirse bankaya düşen iş çeklere karşılıksızdır şerhinin vurulması gerekeceği, bu işlemin hukuki ve cezai sonucuna katlanacak olanın ise, çek hesap sahibi davacı olduğu,

sözü edilen iade edilmeyen çeklerin ileride bankaya ibrazı ve bankaca yasal sorumluluk sınırları içerisinde kalan tutarların hamiline ödenmesi halinde, davalı bankanın her halükârda davacı hesap sahibine başvurma hakkı bulunduğu gerekçeleriyle, davanın kabulü ile, davacının, davalı ............ nezdinde bulunan ............. numaralı çek hesabının kapatılmasına karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı banka vekili, davacı tarafından, “........... nolu çek hesabının kapatılmasının, çek hesabı için güvence altına alınan tüm teminatların ve ipoteklerin kaldırılmasını talep etmesine rağmen dava değerinin gösterilmediğini, oysaki dava değerinin kaldırılması istenilen teminat ve ipotek tutarı toplamı olması gerektiğini, hesaplanacak dava değeri üzerinden davacıdan harç alınmdan davaya devam edildiğini, ............... sayılı Çek Kanunu’nun 3. maddesinde çeke ilişkin karşılıksızdır işlemi yapılması halinde süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için muhatap bankanın kanuni ödeme yükümlülüğünün düzenlendiğini,

aynı maddede bu yükümlülüğün hesap sahibi ile muhatap banka arasında çek defterinin teslimi sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir gayri nakdî kredi sözleşmesi hükmünde olduğunu, Bankacılık Kanunu’nun 48. maddesinde gayri nakdi kredilerin bu kanunun uygulanmasında kredi sayılacağının açıkça düzenlendiğini, Bankacılık Kanunu 53. maddesinde ise Bankaların, krediler ile ilgili olarak doğmuş veya doğması muhtemel zararların karşılanması için yeterli düzeyde garanti ve teminat almalarının, kredilerin geri ödenmesine ilişkin politika oluşturmalarının ve uygulamalarının zorunluluk olarak düzenlendiğini,

davacı adına çek hesabı açılarak çek yapraklarının teslim edilmesiyle birlikte gayri nakdi kredi kullandırıldığını, bankanın bu kredi ile ilgili gerekli teminatları almasının yasal zorunluluk olduğunu, dava dilekçesindeki ......... nolu çeklerin davacının zilyetliğinde iken kaybolduğu iddiasının, bu çeklerin Bankaya iade edilmediğinin kabulü ve ikrarı anlamına geldiğini, Yargıtay kararlarında da bankaya iade edilmeyen beher çek yaprağı için bankanın hamile ödemekle yükümlü olduğu asgari tutarlar toplamına kadar ihtiyati haciz kararı verilmesi gerektiğine hükmedildiğini,

çeklerin davacıya 3167 sayılı mülga Kanun döneminde değil halen yürürlükte bulunan 5941 sayılı Kanun döneminde verildiğini ve bu çeklerden dolayı Bankanın çek yaprak bedeli ödeme yükümlülüğünün devam ettiğini belirterek davanın reddi gerektiğinden bahisle yerel mahkeme kararının kaldırılması istemiyle istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, davalı banka nezdindeki çek hesabının kapatılması istemine ilişkindir.

Dairemizce inceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf nedenleri ve kamu düzeniyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dava dilekçesinde her ne kadar çek hesabı için verilen teminat ve ipoteklerin kaldırılması talep edilmiş olup, harca esas değer gösterilmemişse de, 25/04/2023 tarihli celsede HMK'nın 31. maddesi bağlamında davacı vekilince taleplerinin sadece çek hesabının kapatılmasına ilişkin olduğu yönündeki açıklaması karşısında davanın sadece çek hesabının kapatılması talebine hasredildiği anlaşıldığından davalı vekilinin harç ikmaline ilişkin usul itirazları yerinde görülmemiştir.

5941 sayılı Çek Kanunu'nun 2/10 maddesi “Çek hesabı, ancak sahibinin veya yasal temsilcisinin yazılı talebi üzerine kapatılabilir. Çek hesabı kapatıldıktan sonra, üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibraz edilen çekler karşılıksızdır işlemine tabi tutulur.” şeklinde, aynı Kanun'un Geçici 3. maddesi ise “(3) Bu kanunun bu maddenin yayımı tarihinden önce yürürlükte bulunan hükümleri ile mülga 3167 sayılı kanun hükümleri gereğince düzenlenmiş olan eski çeklerin hukuki geçerliliği devam eder. (4) Bankaların müşterilerine verdikleri eski çek defterleriyle ilgili olarak, muhatap bankanın 3. maddenin üçüncü fıkrasına göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu 30.06.2018 tarihinde sona erer.” şeklinde düzenlenmiştir.

Eldeki dava konusu çek hesabına ait çeklerin 5941 sayılı Çek Kanunu döneminde verildiği çekişmesiz olup, çeklerin hukuken geçerliliklerinin devam etmesi nedeniyle, ileride bankaya ibrazları söz konusu olsa dahi, anılan yasa hükmü uyarınca çek hesaplarının kapatılmış olması, çeklere ilişkin karşılıksız işlemi yapılmasına ve her halükarda yasal sorumluluk tutarı ödendiğinde bankanın davacı hesap sahibine rücu etmesine engel teşkil etmeyecektir. (Reha Poroy/Ünal Tekinalp, Kıymetli Evrak Hukuku Esasları Çek Kanununun Yorumu ile, 21. Bası, İstanbul, Şubat 2013, s. 357, n. 513b.)

Hal böyleyken yerel mahkemesince, bankaya iade edilmeyen ve kaybolduğu iddia edilen çeklerin bağlı olduğu çek hesabının kapatılmasına karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı herhangi bir yön görülmediğinden davalı banka vekilinin vaki olmuş istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b(1) maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."