Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/1457 K.2026/67

Taraflar arasında görülen davada .. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen.. karar sayılı kararın istinaf incelemesi taraflarca istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

- KARAR -

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalı alacaklı tarafından .. İcra Müdürlüğünün .. takip sayılı dosyası ile icra takibinin başlatıldığı,.. düzenlenme tarihli ve ..-TL bedelli bonoya dayalı takip başlatılmış ise de davacı icra takibine konu bonoyu yaklaşık 5 yıl önce boş olarak imzalayarak verdiği, bononun geçerlilik süresinin 3 yıl olduğu, bu nedenlerle senet vasfının haiz olmadığı ayrıca dava konusu olaya ilişkin olarak .. CBS'nin .. soruşturma dosyası ile soruşturmanın devam ettiği, bu nedenle .. İcra Müdürlüğünün ..takip sayılı icra dosyasındaki borcun ..-TL olduğunun tespiti ile ..-TL 'den borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

KARAR

Mahkemece "...Bu açıklamalardan sonra somut olaya bakıldığında; yukarıda da değinildiği gibi, TTK'nın 4. maddesine göre bir davanın ticarî dava sayılması için, ya her iki tarafın tacir ve işin de tarafların (her ikisinin birden) ticari işletmeleriyle ilgili olması (nispi ticari dava) ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmeleriyle ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya asliye ticaret mahkemesince bakılacağı yönünde bir düzenleme bulunması (mutlak ticari dava olması) gereklidir. .. Asliye Ticaret Mahkemes..Talimat dosyası ile dinlenen davacı tanığı ... beyanından da anlaşılmıştır.

Uyuşmazlık, gayrimenkul satım sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, iddianın ileri sürülüş bakımından bonoların gayrimenkul satım sözleşmesi dolayısıyla verildiği ve temel ilişki bakımından uyuşmazlığın kambiyo senedinden kaynaklanmadığı anlaşılmakta olup tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmeleriyle ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda bu tür davalara asliye ticaret mahkemesince bakılacağı yönünde bir düzenleme bulunmamaktadır (Benzer yönde.. sayılı ilamı, Yargıtay.. sayılı ilamı, .. tarih ve ..ayılı ilamı).

Başka bir ifade ile, olayda mutlak ticari dava söz konusu değildir. O halde tarafların tacir olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. (Benzer yönde .. Bölge Adliye Mahkemesi .. Dairesi'nin 1.. Karar Sayılı İlamı, .. Bölge Adliye Mahkemesi ..Karar Sayılı İlamı)

Bu amaçla mahkememizce davacı ile davalılar yönünden uyap üzerinden vergi kayıtları alınmış ve tarafların tacir olmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda nispi ticari davanın varlığından bahsetmeye de olanak bulunmamaktadır. Sonuç olarak; davanın mutlak ticari nitelikte bulunmamasına ve davanın her iki tarafının birlikte tacir sıfatını haiz olmadığından nispi ticari davanın varlığından bahsedilmesine de olanak bulunmamasına göre uyuşmazlığın genel hükümler çerçevesinde asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak mahkememizin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin HMK 114/1-c, 115/2 maddeleri uyarınca göreve ilişkin dava şartı yokluğundan usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.

KARAR

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 114/1-c ve 115/2 uyarınca davanın USULDEN REDDİNE, 2-Görevli Mahkemenin .. Asliye Hukuk Mahkemelerinin olduğunun TESPİTİNE,..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karara karşı taraflar istinaf isteminde bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava kambiyo senetlerinden kaynaklanan menfi tespit davası olduğunu, kambiyo senetleri Ticaret kanununda düzenlenmiş olduğundan görevli mahkeme .. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu, bu nedenle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması talebiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; .. İcra Dairesi'nin.. Esas sayılı icra dosyasından dolayı davalıya .. TL borçlu olduklarının tespitini talep edildiğini, taraflar arasında görülen dava ticari bir dava olmadığından görevli ve yetkili mahkeme Nöbetçi .. Asliye Hukuk Mahkemesi değil, Nöbetçi .. Asliye Hukuk Mahkemesi olması nedeniyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması talebiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinafa gelen tarafın sıfatı ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı resen gözetilmiş, ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk Derece Mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz." kuralı nazara alınmıştır.

Dava, kambiyo senedine (bono) istinaden başlatılan .. İcra Müdürlüğü'nün .. Esas sayılı dosyası nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir.

.. Asliye Ticaret Mahkemesi.. Karar sayılı ilamıyla, mahkemenin görevsizliğine ve göreve ilişkin dava şartı nedeniyle davanın usulden reddine, görevli mahkemenin .. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Karara karşı taraflar istinaf kanun yolu başvurusunda bulunmuştur.

Mahkemece temeldeki borç ilişkisinin taşınmaz alım satımından kaynaklandığı, kambiyo senedinden kaynaklanmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

6100 sayılı HMK m. 1'e göre; "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." Bu nedenle öncelikle mahkemenin görevli olup olmadığının hukuki değerlendirilmesinin yapılması gerekmektedir.

Davaya konu bononun düzenleme tarihinin .., vade tarihinin .. düzenleyeninin ..., düzenleme yerinin .., bedelinin .. olduğu, borçlunun ... olduğu görülmektedir.

Bononun ön yüzünde yer alan bilgilerin 6102 sayılı TTK m. 776'ya göre eksiksiz olduğu dolayısıyla bononun geçerli bir kambiyo senedi olduğu anlaşılmaktadır.

Dava konusu uyuşmazlıkta davacı taraf, davalıya .. borcu olduğunu ve güvene dayanarak senedi imzaladığını, senedin davalı tarafından anlaşmaya aykırı olarak doldurulduğunu ve güvenini suistimal ederek borç kısmına .. yazdığını iddia etmiştir. Davalı taraf ise bu iddiaları inkar etmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1. maddesinde her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı hüküm altına alınmış, maddenin (a) bendinde bu kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ile çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve çekişmesiz yargı işi sayılacağı belirtilmiştir.

Diğer yandan, aynı Kanunun 778/I-ı. maddesi poliçenin iptale ilişkin 757 ilâ 763. madde hükümlerinin bono yönünden de uygulanacağı yönünde düzenleme sevk etmiş olup, 6102 sayılı TTK'nın 757/I. maddesi ve .. tarihinde yayınlanarak yürürlüğe giren ve 6102 sayılı TTK'nın 4 ve 5. maddelerinde değişiklik öngörün 6335 sayılı Kanun gereğince açıkça bu tür işlerde ticaret mahkemesi yetkili kılınmıştır.

.. tarihinde 6335 Sayılı Kanunun 2. maddesiyle değişen 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 5. maddesinin 3. fıkrasına göre Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu hükme bağlanmış olup görev kamu düzenine ilişkindir.

Kambiyo senetleri Türk Ticaret Kanunu'nun da düzenlenmiş olup, Türk Ticaret Kanunundan kaynaklanan davalarda tarafların tacir olup olmadığının önemi bulunmamakta olup, Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alanında kalmaktadır. Dosya kapsamına göre, taraflar arasındaki ihtilâfın kaynağının, kambiyo senetlerinden olan bono olması nedeniyle Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir...

6100 sayılı HMK.nun 353/1-a/6.maddesinde, tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri delillerin hiçbiri toplanmadan veya gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verilmiş olması hususu davanın esası incelenmeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine duruşma yapmadan kesin olarak karar verilen hallerden sayılmıştır.

Bu itibarla, mahkemece yukarıda anılan hususlara ilişkin delil toplanmadan, inceleme ve değerlendirme yapılmadan karar verilmesi nedeniyle, HMK'nın 353/1-a/6. maddesi uyarınca kararın kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."