Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/220 K.2025/563

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, senet lehtarı ...keşide tarihli bonoyu tahsil için davalıya verildiğini, bankanın hiçbir ihbarda bulunmadan ......yevmiye numarası ile müvekkili aleyhine ödememe protestosu çektiğini, bundan dolayı müvekkilinin davalıya..... aracılığıyla müvekkili aleyhine işlenen protesto kaydının eski hale getirilmesi,

aksi halde müvekkilinin uğradığı zarardan dolayı tazminat talebinde bulunacaklarına dair ihtar çektiklerini, olumsuz cevaplanması üzerine arabuluculuğa gittiklerini ancak olumsuz sonuçlandığını, davalı bankanın müvekkiline ihbar yükümlülüğünü yerine getirmediğini, eğer davalı aksi görüşte ise bunu ispatla mükellef olduğunu, müvekkilinin banka yüzünden kredi çekemediğini, protestonun sicile işlenmesinden dolayı hiçbir bankanın kredi vermediğini belirterek ..... tarafından müvekkiline ait protesto sicil kaydının düzeltilmesine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla.

TL maddi, .. TL manevi tazminatın tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili,.... vade tarihli bononun düzenleyen tarafında ihbar edilmediği iddiasının gerçeği yansıtmadığını, bankanın ... tarihinde düzenleyene ihbar gönderdiğini, bankanın üzerine düşen ihbar yükümlülüğünü yerine getirdiğini, davacının .. TL zarar ettiğini iddia etmişse de neye ilişkin olduğunun somutlaştırılmadığını, afaki ve soyut nedenlere dayalı tazminat talebinde bulunulmasının müvekkili bankadan haksız menfaat elde etme saiki içerisinde olduğunu gösterdiğini, manevi tazminat talebinin de haksız olduğunu ve TMK 2. gereği hakkın kötüye kullanılması söz konusu olduğunu belirterek davanın reddini dilemiştir.

DAİREMİZ KALDIRMA KARARI

...... tarihli kararıyla; davacı vekiline tensip zaptı ile birlikte sonuçlarının kesin süreli olarak ihtarı yapılarak maddi tazminat talebinin hangi zararlar için olduğunu bildirmesi için süre verildiği, verilen kesin süre içerisinde taleplerini açıklamadığı, davacının zararını somutlaştırıp mahkemeye bildirmesi gerektiği, salt soyut olarak maddi zarara uğrandığı fakat zararın neye ilişkin ve de ne miktarda olduğu,

belirsiz alacak olsa dahi bunun kaynağını mahkemeye bildirmesi gerektiği, HMK 119/1 de bahsi geçen dava dilekçesinde bulunması gerekli olan unsur "talep sonucunun" açık bir şekilde mahkemeye bildirmesi gerektiği, verilen kesin sürede de bildirmediğinden HMK 119/2 gereği maddi tazminat talebi yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar vermek gerektiği, manevi tazminat yönünden ise,

ticari itibar zedelenmesi nedenine dayalı davalı bankaca yasaya aykırı olarak düzenlendiği iddia olunan protesto nedeniyle talep manevi tazimat istemine ilişkin TTK'nun 723/1. maddesi uyarınca yapılması zorunlu olan ihbarın TTK'nun 723/1. maddesinde öngörülen ihbar mükellefiyeti, madde metninden de anlaşılacağı üzere protestodan sonra doğan bir mükellefiyet olduğu, poliçeye ilişkin olarak düzenlenmiş bu hükmün, her ne kadar TTK'nun 778/1-d maddesindeki atıf nedeniyle bonolar hakkında da uygulanması gerekir ise de bononun mahiyeti dikkate alındığında anılan hükmün bonolar yönünden uygulanma kabiliyeti bulunmadığı,

bu halde davacı kanunen zorunlu bulunmayan durum karşısında davalıyı sorumlu tutamayacağından kusursuz davalıdan manevi tazminat talep edemeyeceğinden davanın bu yönüyle de reddi gerektiği belirtilerek yazılı şekilde karar verilmiş, davacı vekilinin kararı istinafı üzerine dosya Dairemize gelmiş olup, Dairemizin .... tarihli ilamı ile; ..maddesinin

düzenlendiği kısım itibariyle 714. maddede kabul etmemenin veya ödememenin resmi bir belge ile belirlenmesinin zorunlu olduğunun öngörüldüğü, bu madde kapsamı itibariyle poliçenin ödeme için ibrazının gerekli olduğunun öngörüldüğü, 778. maddesi yollaması ile 714 ve 723. maddelerinin bonolar için de geçeli olduğu, poliçedeki keşideci hamil ve muhatap üçlüsüne karşılık bonoda keşide eden ve hamilin söz konusu olduğu,

bononun keşidesinden sonra ciro yolu ile el değiştirmesinin mümkün olduğu ve keşidecinin bono bedelini bankaya yatırmasının da ihtiyati haciz ile karşılaşmasını engellemeyeceği, hukuki korunma olarak bono hamilinin bononun ödenmesi yönünde keşideciye ihbarda bulunmasının yasa ve ekonomik şartlara uygun olduğu kanaatine varılmış, davalı banka vekili kendisine tevdi edilen bononun kendisinde bulunduğu, ödemenin kendisine yapılacağına ilişkin olarak TTK 723/1 maddesine göre yapılacak ihbarı yapmamış olduğu buna ilişkin belgeyi ibraz etmediği,

ihbarın yapılmış olması halinde ciro ile el değiştiren senedin davalı bankada olduğunun bilineceği ve buna göre ödemenin bankaya yapılacağı bu şekilde borçlu davacının protestoya uğramasının söz konusu olmayacağı, davalı bankanın ihbarın yapıldığını beyan etmesine karşın dosyaya buna ilişkin belge sunmadığı anlaşıldığından davalı bankanın davacı aleyhine....

TL bedelli, keşidecisi davacı olan senet sebebiyle çekmiş olduğu...... yevmiye nolu protestosunun haksız olduğu, davalı banka hâmilin; gereksiz yere protesto çektirmiş olduğundan hâlin icabına göre bu haksız fiilinin sonuçlarına (borçlunun ticari itibarının zedelenmesinden, bankalardaki kredilerinin kesilmesinden doğan maddi ve manevi tazminat istemlerine) katlanmak durumunda olduğu belirtilerek davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca kararın kaldırılarak mahalline iadesine karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece yeniden yapılan yargılama neticesinde.... tarihli kararıyla davalı tarafından davacı aleyhine keşide edilen protestonun haksız protesto niteliğinde olduğu, haksız protestonun keşide edilmesi noktasında davalının kusurlu olduğu, davacı taraf her ne kadar maddi tazminat talebinde bulunmuşsa da bu yönde maddi zararının bulunduğuna dair somut bir iddiada bulunmadığı gibi herhangi bir delil de ibraz etmediği, yapılan araştırma neticesinde de davacının herhangi bir maddi zararının bulunduğunun tespit edilemediği,

haksız protestonun aynı zaman davacının kişilik haklarına saldırı niteliği bulunduğu ve davacının bu işlem neticesinde manevi zarara uğradığı, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, toplumsal statüleri, zararı doğuran eylem ile paranın alım gücü de nazara alınarak davacı lehine.

TL manevi tazminata hükmetmenin yerinde ve hakkaniyetli olacağına kanaatiyle davanın kısmen kabulü ile davalı tarafından davacı aleyhine keşide edilen..... yevmiye numaralı ödememe protestosunun haksız protesto niteliğinde olduğunun tespitine ve davacının protesto sicil kaydının bu şekilde düzeltilmesine, davacının maddi tazminat talebi ispat edilemediğinden reddine, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabul ve kısmen reddi ile; ..

TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm davalı vekilince istinaf edilmiştir.

DAİREMİZİN KARARI

Dairemizin .......Karar sayılı kararıyla; dosya kapsamından; karar gerekçe içeriği bir bütün olarak değerlendirildiğinde mahkemece delillerin takdirinde ve yasa kurallarının olaya uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, davalı bankanın davacı aleyhine......TL bedelli, keşidecisi davacı olan bono sebebiyle çekmiş olduğu ..... yevmiye nolu protestonun haksız olduğu ve haksız fiilin sonucuna katlanmak zorunda olduğu,

haksız protesto nedeniyle ticari itibarı zedelenen ve kredibilitesi azalan davacının manevi tazminat talebinin yerinde olup, paranın alım gücü ve tarafların sosyal ekonomik durumları değerlendirildiğinde hükmedilen manevi tazminat miktarının yerinde olduğu, ancak; ..

10/4. maddesindeki "Manevi tazminat davasının, maddi tazminat veya parayla değerlendirilmesi mümkün diğer taleplerle birlikte açılması durumunda; manevi tazminat açısından avukatlık ücreti ayrı bir kalem olarak hükmedilir." düzenlemesine istinaden reddedilen maddi ve manevi tazminat talebi bakımından ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmemesinin de doğru olmadığı belirtilerek davalı vekilinin istinaf başvurusunun vekalet ücreti yönüyle kabulü ile, HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurularak, açıklanan gerekçeye göre davanın kısmen kabul kısmen reddine hükmedilmesine karar verilmiştir.

YARGITAY BOZMA İLAMI....Karar sayılı ilamıyla; davalı vekilinin, yerel mahkeme kararına karşı kabul edilen manevi tazminat ve vekâlet ücreti yönünden istinaf başvurusunda bulunulduğu belirtilerek istinaf başvurusunun sadece bu iki husus bakımından incelendiği ve esas hakkında yeniden hüküm tesis edilmek suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verildiği, ancak yerel mahkemece davanın kısmen kabulü ile davalı tarafından davacı aleyhine keşide edilmiş olan ödememe protestosunun haksız protesto niteliğinde olduğunun tespitine ve davacının protesto sicil kaydının bu şekilde düzeltilmesine, ....

TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş olup istinaf dilekçesinde davalı vekilinin yerel mahkeme kararını sadece .. tarafından belirtilen hususlar yönünden değil protestonun haksız olduğunun tespiti ve sicil kaydının düzeltilmesi yönünden de istinaf ettiği anlaşıldığından ... istinafa konu edilen tüm hususlar hakkında inceleme yapılmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmediği belirtilerek kararın bozularak dosyanın .. iadesine karar verilmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle; haksız protesto nedeniyle davacının kredibilitesinin ve ticari itibarının zedelendiği iddiasıyla haksız tanzim olunan ödememe protestosunun kaldırılmasına, maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi taleplerine ilişkindir.

.. . ilamı taraflara tebliğ edilmiş olup, duruşmada hazır bulunan davacı vekilinden bozmaya karşı diyecekleri sorulmuş, Dairemizce bozma ilamı içeriği usul ve yasaya uygun görülmekle uyulmasına karar verilerek sonucuna göre karar verilmiştir.

.. ilamına dayanak teşkil eden temel husus, davalı banka vekili tarafından protestonun haksız olduğunun tespiti ve sicil kaydının düzeltilmesi yönünden de istinaf sebeplerinin Dairemiz gerekçeli kararında karşılanmamış olmasına ilişkindir.

Davalı vekili.... tarihli istinaf dilekçesinde, TTK'nın 778/1-d maddesinin bonolar yönünden uygulanamayacağı, müvekkili bankanın her ne kadar ihbarname gönderme zorunluluğu bulunmasa da müvekkili banka tarafından bonoyu düzenleyen ...'e .... tarihinde ihbarnamenin gönderildiğini, müvekkili tarafından bonoyu düzenleyene ihbarname gönderilmese bile bunun hukuken hiçbir yaptırımının bulunmadığını, .. vermiş olduğu emsal kararları nedeniyle haksız protestonun şekil şartları oluşmadığından davacı tarafın bu ödememe protestosundan kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talebine hak edişi bulunmadığını,

maddi ve manevi tazminat talep eden davacı tarafın uğramış olduğu zararı ispat etmekle mükellef olduğunu, lakin davacının uğramış olduğu zararların hiçbirini ispat edemediğini, gerekli araştırma ve inceleme sonunda zarara uğrayan tarafın psikolojik olarak rahatsızlık yaşaması karşısında hakimin bu durum karşısında hakkaniyet ölçüsü sınırları içerisinde tazminat hükmedebileceğini, ancak davacı tarafın tazminat talebinin zenginleşme aracı olarak kötü niyetli bir şekilde talep ettiğini, haksız protestonun şartlarının oluşmadığını,

bononun ödememe protestosu vadeyi izleyen iki iş günü içesinde çekildiği ve bu ödemem protestosunun resmi kanal olan noter aracılığıyla çekildiğini, bu nedenle haksız protesto nedeniyle hükmedilen manevi tazminatın hukuka aykırı olduğunu, ödememe protestolarını bankaların .. bildirmek zorunda olduğunu, bonoyu düzenleyen davacının tarafın borcunu ödememesi sonrasında müvekkili banka tarafında ödememe protestosu çekilmiş olup bu duruma istinaden ödememe protestosunun kayıt altına alındığını, yerel mahkemenin eksik araştırma ve inceleme sonucu karar verdiğini, davacı tarafın talep ettiği kredilerin olumlu sonuçlandığını,

dosyadan alınan.. tarihinde alınan ek raporun muhteviyatına bakıldığında davacı tarafın ödeme protestosundan kaynaklı kredi işlemlerinin olumsuz sonuçlandığına ilişkin net somut ve açık bir bilgiye rastlanmadığını, davacının olumsuz sonuçlanan kredileri bakımından yeterli araştırmanın yapılmadığını ileri sürmüştür.

Dairemizin..... tarihli ilk kaldırma ilamında da kapsamlı bir şekilde açıklandığı üzere; ...... Karar sayılı kararında da değinildiği üzere; hâmil tarafından senet ibraz edilmemesine rağmen, senedin ibraz edildiği beyanına dayalı olarak, bu beyanın doğruluğu incelenmeden noter tarafından protesto çekilmesi ve bunun sonucunda da borçlu veya senetle ilgisi bulunmayan kişilerin zarara uğraması hâlinde bu protesto “haksız protesto” niteliğindedir.

Bununla birlikte ibrazın yapılmadığı anlaşılan ve bu nedenle borçlunun zararına sebep olan haksız protesto; kanunun ibrazın yapılıp yapılmadığını araştırma yükümlülüğünü açık bir şekilde kendisine tevdi etmediği noter tarafından hâmilin beyanına istinaden düzenlendiği ve TTK’nın 716/1-b maddesine uygun olarak poliçe içerisinde yer alan kaydın ibrazın yapılmamış olması hâlinde yanlış kayıt olduğu gözetildiğinde TTK’nın 721/1 maddesi gereğince sakat protesto niteliğinde olduğu kabul edilmelidir.

Zira anılan protesto, noterin özen yükümlülüğüne aykırı davranarak ibrazın varlığının ve geçerliğinin saptanmaması suretiyle çekilmiştir. Bu durumda çekilen protesto, sakat protesto niteliğine sahip haksız protesto olup, yanlış kayıt içerdiğinden ... maddesi gereğince geçerli olacak ve hâmil başvuru hakkını kullanabilecektir.

Öte yandan .... maddesi gereğince sakat protesto durumunda noterin disiplin hükümlerine göre sorumluluğu saklı tutulmuştur. Bu hükmün kanuna aykırı olarak “sakat protesto” veya “haksız protesto” düzenleyen noterin genel hükümler ve 1512 sayılı .. Kanunu kapsamında hukuki sorumluluğuna engel olmayacağı da şüphesizdir. Bu itibarla TTK’nın 708/1 maddesindeki yükümlülüğünü yerine getirip senedi ibraz etmeyen ve üstelik yanlış beyanda bulunan hâmil; gereksiz yere protesto çektirmiş olduğundan hâlin icabına göre bu haksız fiilinin sonuçlarına (borçlunun ticari itibarının zedelenmesinden, bankalardaki kredilerinin kesilmesinden doğan maddi ve manevi tazminat istemlerine) katlanmak durumundadır.

TTK'nın 778. maddesi (eski TTK.nun 690/1) göndermesi ile bonolar hakkında da uygulanması gereken TTK'nın 714 ve 730. maddeleri.. uyarınca, muayyen bir günde veya keşide gününden veya görüldükten muayyen bir müddet sonra ödenmesi şartını havi bir bonoya dayanarak hamilin lehtara ve diğer cirantalara müracaat edebilmesi, ödeme gününü takip eden iki iş günü içinde senet keşidecisinin protesto edilmesine bağlıdır.

Protestonun, kanunda öngörülen usule uygun düzenlenmemesi veya içerdiği bilgilerin yanlış olması hâlinde, borçlu ya da senetle ilgisi olmayan kişilerin, kanuna aykırı düzenlenen bu protestodan dolayı zarar görmesi mümkündür. Zira düzenlenen protesto, ayrıca .. .’ne bildirilerek alenileştirilmekte, bu nedenle senedin ödenmesinden sorumlu olanın ticari itibarı zedelenmektedir.

Böylece protesto muhatabının ticari çevresinden gördüğü itibar azalmakta, bankalar ile üçüncü kişiler nezdindeki kredisi tükenmektedir ... O hâlde kanuna aykırı düzenlenen veya yanlış bilgiler içeren ve bu suretle borçlu veya senetle ilgisi bulunmayan kişilerin zarara uğramasına yol açan protestolar “haksız protesto” olarak nitelendirilmelidir..

Haksız protesto, aynı zamanda bir haksız fiil hâli olması sebebiyle, protesto muhatabının uğradığı zararın genel hükümlere göre tazmin ettirilmesi mümkündür.

Anılan .... kararıyla birlikte somut olay irdelendiğinde.

TTK'nın 723/1 maddesinin düzenlendiği kısım itibariyle 714. maddede kabul etmemenin veya ödememenin resmi bir belge ile belirlenmesinin zorunlu olduğunun öngörüldüğü, bu madde kapsamı itibariyle poliçenin ödeme için ibrazının gerekli olduğunun öngörüldüğü, 778. maddesi yollaması ile 714 ve 723. maddelerinin bonolar için de geçeli olduğu, poliçedeki keşideci hamil ve muhatap üçlüsüne karşılık bonoda keşide eden ve hamilin söz konusu olduğu,

bononun keşidesinden sonra ciro yolu ile el değiştirmesinin mümkün olduğu ve keşidecinin bono bedelini bankaya yatırmasının da ihtiyati haciz ile karşılaşmasını engellemeyeceği, hukuki korunma olarak bono hamilinin bononun ödenmesi yönünde keşideciye ihbarda bulunmasının yasa ve ekonomik şartlara uygun olduğu kanaatine varılmış, davalı banka vekili kendisine tevdi edilen bononun kendisinde bulunduğunu, ödemenin kendisine yapılacağına ilişkin olarak TTK 723/1 maddesine göre yapılacak ihbarı yapmamış olduğu buna ilişkin belgeyi ibraz etmediği,

ihbarın yapılmış olması halinde ciro ile el değiştiren senedin davalı bankada olduğunun bilineceği ve buna göre ödemenin bankaya yapılacağı bu şekilde borçlu davacının protestoya uğramasının söz konusu olmayacağı, davalı bankanın ihbarın yapıldığını beyan etmesine karşın dosyaya buna ilişkin belge sunmadığı anlaşıldığından davalı bankanın davacı aleyhine.....TL bedelli, keşidecisi davacı olan senet sebebiyle çekmiş olduğ..... yevmiye nolu protestosunun haksız olduğu, davalı banka hâmilin;

gereksiz yere protesto çektirmiş olduğundan hâlin icabına göre bu haksız fiilinin sonuçlarına (borçlunun ticari itibarının zedelenmesinden, bankalardaki kredilerinin kesilmesinden doğan maddi ve manevi tazminat istemlerine) katlanmak durumunda olduğu açıktır.

Dolayısıyla uyuşmazlığa konu bono nedeniyle davalı bankanın, kendisine tevdi edilen bononun kendisinde bulunduğunu, ödemenin kendisine yapılacağına ilişkin olarak TTK'nın 723/1 maddesine göre yapılacak ihbarı yapmamış olduğu ve buna ilişkin belgeyi ibraz etmediği, ihbarın yapılmış olması halinde ciro ile el değiştiren senedin davalı bankada olduğunun bilineceği ve buna göre ödemenin bankaya yapılacağı bu şekilde borçlu davacının protestoya uğramasının söz konusu olmayacağı, çekilen protestonun haksız nitelikte olduğu kanaatine varılmakla, bu yöne ilişkin vaki istinaf sebepleri yerinde değildir.

Davalı banka vekilince bir diğer istinaf sebebi olarak; davacının .. TL manevi tazminat istediği halde davacı lehine ...TL manevi tazminata hükmedildiği, .. TL bakımından ise reddedildiği, mahkemece reddedilen miktar üzerinden lehe vekalet ücretine hükmedilmediği, sadece maddi tazminat yönünden vekalet ücretine hükmedildiği, . ..gereğince, reddolunan manevi tazminat kısmı açısından da lehe vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu hususta Dairemizin ....

Karar sayılı kararında da değinildiği üzere, ilk derece mahkemesince kısmen reddolunan manevi tazminat istemi açısından AAÜT'nın 10/4. maddesine istinaden reddedilen maddi ve manevi tazminat talebi bakımından ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmemesi de doğru olmadığından davalı vekilinin istinaf sebebinin yerinde olduğuna karar verilmiş, bu husustaki Dairemizin önceki gerekçesi aynı şekilde tekrar edilmekle yazılı şekilde ayrı vekalet ücretine hükmetmek gerekmiştir.

... · Başkan ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye ... * · ¸e-imzalıdır · ... · Üye ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip ... · ¸e-imzalıdır