Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/900 K.2025/957

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar ihtiyati tedbir talep eden tarafça istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TALEP

Davacı . .. vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili . .. kurbanlık hayvan alım satımı ile uğraşan ayrıca .. Et Market işletmesinin sahibi olduğunu, müvekkilinin davalılar . . . ve . .. adlı şahıslardan hayvan alışverişi yaptığını ve satın aldığı hayvan karşılığında 9 tane çek verdiğini, müvekkiline ait ve sözleşmeye konu çeklerin ise; . . ait .. Seri numaralı, .. tarihli .. TL bedelli, . . ait .. Seri numaralı .. tarihli .. TL bedelli, . . ait .. Seri numaralı .. Tarihli .. TL bedelli, . . ait

.. Seri numaralı .. Tarihli .. TL bedelli,. Bankasına ait .. Seri numaralı .. Tarihli .. TL bedelli,. Bankasına ait .. Seri numaralı .. Tarihli .. TL bedelli, . . ait .. Seri numaralı .. tarihli .. TL bedelli,. Bankasına ait .. Seri numaralı . tarihli. TL bedelli,. Bankasına ait .. Seri numaralı .. tarihli ..

TL bedelli çekler olduğunu, ihtiyati tedbir taleplerine konu çekin de yine sözleşmede geçen çeklerden biri olduğunu, bu çeklerin . . . adlı şahsa hayvan alım satımı için verilmiş çekler olduğunu, davalıların sözleşmeye aykırı olarak hayvanları zamanında müvekkilime teslim etmeyerek sözleşmeye aykırı davrandıklarını, müvekkiline çekleri teslim etmediklerini, davalılardan . . . ve . .. bedelsiz çeki müvekkili iade etmesi gerekirken müvekkilinin bir süre oyalandığını akabinde de müvekkilinin çekleri kaybettiğini söylediklerini, . .. borçlu olmadıklarından ..

Bankasına ait .. seri numaralı .. tarihli .. TL bedelli çek yaprağının icraya konulmaması yönünde ihtiyati tedbir verilmesini talep etmiştir.

YEREL MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince. "Somut olayda, talep tarihi itibariyle tedbir isteyen tarafa karşı başlatılmış bir icra takibi bulunmadığı gibi, tedbir isteyen tarafça karşı taraf aleyhine açılmış bir menfi tespit davası da bulunmamaktadır. Bu durumda istem hakkında İİK'nin 72. maddesinde düzenlenen tedbire ilişkin hükümler uygulanamaz.

Ne var ki 7445 sayılı yasa ile menfi tespit davasının zorunlu arabuluculuk dava şartına tabi tutulması nedeniyle arabulucuya başvurulmadan veya bu süreç tamamlanmadan dava açılamayacağı kuşkusuzdur.

Bu nedenle isteme yönelik olarak 6100 sayılı HMK'nin 389 vd. maddelerinde düzenlenen ihtiyati tedbir hükümleri nazara alınarak değerlendirme yapılması gerekmektedir. (...) Talep dilekçesi ekinde sunulan sözleşmelerde talep konusu çeke atıf yapıldığı, sözleşmelerin ...ve . .. arasında yapıldığı, aleyhine ihtiyati tedbir istenen . .. sözleşmelere taraf olmadığı ve isminin geçmediği,

bu nedenle kanunen tedavülü ciro yolu ile mümkün olan talebe konu çekin sözleşmenin tarafı olmayan üçüncü kişiler olan hamilleri hakkında icra takibine konu edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesinin çekin tedavül kabiliyetini ortadan kaldıracağı, bu nedenle sözleşmelerin tarafı olmayan davalı . . yönünden tedbir kararı verilmesinin mümkün olmadığı, Yalnızca sözleşmenin tarafı olan . . . ve . .. hakkında tedbir kararı verilebileceği, sunulan belgelerden yaklaşık ispat koşulunun da sağlandığı kanaatine varılmakla, 1-Davalı . .. yönünden ihtiyati tedbir isteminin reddine, 2-Davalı . . . ve . .. yönünden talebin kabulü ile ..

TL üzerinden takdiren % 20 oranında hesaplanan .. TL nakdi veya mahkemece kabul edilecek kati, süresiz ve muteber banka teminat mektubu şeklindeki teminat karşılığında, T.C. .. Bankasına ait, .. seri numaralı, .. keşide tarihli ve .. TL bedelli çek dayanak yapılarak davalı . . . ve . .. tarafından davacı

aleyhine muhtemel açılacak icra takipleri ile sınırlı olmak üzere takibin durdurulmasına, Çekin tedavül kabiliyeti dikkate alınarak anılan çekin adı geçenler dışında üçüncü kişiler tarafından davacı aleyhine takibe konulması halinde verilen bu ihtiyati tedbir kararının uygulanmamasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir." gerekçesiyle ihtiyati tedbir talebinin iki davalı hakkında kabulüne bir davalı hakkında ise reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı taraf istinaf dilekçesinde; davalılar . . . ve . .. diğer davalı . ..ile anlaşarak çeki kendilerinin tahsil etmeleri durumunda bir engelle karşılaşabileceklerini bildiklerinden . .. aracılığıyla haksız bir kazanç elde etmeye çalışmak istediklerini, davalı . .. çeki bankaya ibraz ettiğini, icra takibini de davalı . .. yapacağının şüphesiz olduğunu, icra takibini yapacak olan şahsın dışındakilere tedbir kararı verilip çeki bankaya ibraz eden ve çeki elinde bulunduran şahıs yönünden tedbir talebinin reddine karar verilmesinin yerinde olmadığını, çeki bankaya ibraz eden . .. isimli şahsı müvekkilinin tanımadığını, bu gerekçelerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, 6100 sayılı HMK m. 389'a göre bedelsiz kaldığı iddia edilen çekler hakkında üçüncü kişileri de kapsayacak şekilde icra takibinin durdurulmasına ilişkin ihtiyati tedbir talebinin reddi kararına istinaf başvurusudur.

Mahkemece davacının talebinin kısmen kabulüne karar verilerek davaya konu çekler hakkında çeklerin davalılar . . . ve . .. tarafından icra takibine konulmaması için icra takibinin duruldurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmiştir. Diğer davalı . .. yönünden ise talebin reddine karar verilmiştir.

Mahkemece talep tarihi itibariyle tedbir isteyen tarafa karşı başlatılmış bir icra takibi bulunmaması ve tedbir isteyen tarafça karşı taraf aleyhine açılmış bir menfi tespit davası bulunmaması gerekçe gösterilerek 2004 sayılı İİK m. 72'de ki hükümler uygulanamayacağı gerekçesiyle 6100 sayılı HMK m. 389'a göre ihtiyati tedbir kararı verilmiştir.

2004 sayılı İİK m. 72'nin ikinci fıkrası icra takibinden önce açılan menfi tespit davalarında ihtiyati tedbiri, üçüncü fıkrası ise icra takibinden sonra açılan menfi tesbit davalarında ihtiyati tedbiri düzenlemiştir. Dolayısıyla menfi tespit davalarında İİK m. 72/II'ye göre ihtiyati tedbir talep edilebilmesi için icra takibinin başlatılmış olması koşulu bulunmamaktadır. İcra takibi öncesinde de menfi tespit davası ile birlikte ihtiyati tedbir talep edilebilir.

2004 sayılı İİK m. 72'de düzenlenen ihtiyati tedbir, 6100 sayılı HMK m. 389'da düzenlenen ihtiyati tedbirin özel bir hali olup, İİK m. 72'de düzenleme bulunmayan durumlarda HMK m. 389 ve devamındaki hükümlerin uygulanmasını engelleyen bir usul kuralı da bulunmamaktadır. Bu nedenle icra takibinden ve menfi tespit davası açılmadan önce de İİK m. 72/II'ye göre ihtiyati tedbir talep edilip, koşulları varsa ihtiyati tedbire karar verilebilir.

Bu durumda davacı ihtiyati tedbir kararından sonra iki hafta içinde HMK m. 397'ye göre menfi tespit davasını açmak zorundadır. Bu şekilde verilecek ihtiyati tedbir kararı İİK m. 72/II'de düzenlenen icra takibinden önce açılan menfi tespit davası için düzenlenmiş olan ihtiyati tedbir niteliğindedir. Bu nedenle mahkemenin İİK m. 72/II'nin uygulanamayacağı yönündeki gerekçesi ve ihtiyati tedbir kararını İİK m. 72/II yerine HMK m. 389'a göre vermesi usul ve yasaya aykırıdır.

Çeklerin verilmesine dayanak oluşturan sözleşme incelendiğinde sözleşmenin davacı ile davalılar . . . ve . .. arasında yapılmış olduğu, çeklerin hayvan satışı karşılığında verildiği dolayısıyla hukuki ilişkinin davacı ile davalılar . . . ve . . arasında olduğu anlaşılmaktadır. Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden diğer davalı . .. şu aşamada çeklerin verilmesine konu sözleşmenin tarafı olmadığı ve üçüncü kişi durumunda olduğu anlaşılmaktadır.

Davacı, ihtiyati tedbir kararının sözleşmede üçüncü kişi durumunda olan diğer davalı . .. da kapsayacak şekilde genişletilmesini talep etmektedir...Diğer davalı . .. da kapsayacak şekilde ihtiyati tedbir kararı verilmesini gerektirecek bir hukuki neden bulunmadığından mahkemenin verdiği kararda usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamakta olup bu nedenler davacının istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."