Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/1553 K.2026/547

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş, dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olup, ön inceleme aşaması tamamlandıktan ve incelemenin duruşma yapılmadan karar verilmesi mümkün bulunan hallerden olduğu anlaşıldıktan sonra duruşmasız olarak yapılan inceleme neticesinde;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .. tarihinde dava dışı . . . kullandığı .. plakalı araç ile davalı şirketin maliki olduğu, müvekkili sigorta şirketi nezdinde sigortalı olan .. plakalı aracın çarpışması neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza tespit tutanağına göre sigortalı araç sürücüsünün, olay yerini terk ederek .. sayılı KTK Yönetmeliği'nin 137. maddesini ihlal etmesi ile kazaya sebebiyet verdiğinin tespit edildiğini, .. tarihinde müvekkili şirket tarafından oluşan zarara istinaden ..

TL ödeme yapıldığını, davalı şirketin söz konusu hasardan TTK'nın 85. maddesi uyarınca sorumlu olduğunu, müvekkili şirketin rücu hakkına haiz olduğunu, dava konusu alacağın davalıdan rücuen tazmini talebi ile .. İcra Dairesi..

Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, davalının gönderilen ödeme emrine ve takibe konu borca itiraz ettiğini, yapılan itirazın haksız ve mesnetsiz olup, tamamen kötü niyetli olduğunu bu nedenlerle davalının haksız itirazının iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine ..'den aşağı olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, "...Zorunlu Mali Sorumluluk (trafik) sigortacısının üçüncü kişiye yaptığı ödemeyi .. Genel Şartlarının B.4-f maddesi uyarınca sigorta ettirene rücu edebilmesi için bedensel hasar nedeniyle tazminat ödenmiş olması gerekir. Oysa somut olayda, davacı tarafça dosyaya davacının dilekçesi ekinde sunulan hasar dosyasına göre, bedensel zarar değil, kazaya karışan diğer.. plaka sayılı aracın maddi hasarı nedeniyle ödeme yapılmış olmakla, sigortacının rücu hakkı bulunmadığı..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ZMMS Genel Şartları B.4 maddesinde dava konusu olaya ilişkin olarak kazaya karışan sürücünün olay yerini terk etmesi durumunda rücu şartlarının oluşacağının kabul edildiğini, mevcut durumda rücu şartlarının oluştuğunu, Mevzuat hükmünde bedeni veya maddi zarar ayrımı yapılmamış olmasına karşın mahkemece böyle bir şartın aranmasının açıkça hukuka aykırılık oluşturduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme:

Uyuşmazlık, kazada yaralanan dava dışı 3. kişiye trafik sigortası kapsamında (ZMMS) ödenen bedelin olay yerini terk etme nedeniyle sigortalıdan rücuen tazmini amacıyla başlatılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

KTK m. 83 ve 95/2, İİK m. 67, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, B-4 maddesi (f) bendi, TBK m. 49-55; HMK m.341, 353, 355, 359

3. Değerlendirme:

HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda;

3.1.Zarar görene ödeme yapan sigortacının daha sonra işletenine rücu edebileceği haller, işletenin sigorta korumasından yararlanmasının uygun görülmediği, başka bir deyişle bu korumanın dışında bırakılmış olan hallerdir.

.. tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4-f maddesinde ise ''Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde'' sigortalıya rücu edilebileceği düzenlenmiştir.

3.3. Sürücünün olay yerinden haklı neden olmamasına rağmen ayrılması, sigortacının durumunu ağırlaştırmaya elverişlidir. ZMSS Genel Şartları m.B.4-(b) ve (c) sürücü belgesi olmayan bir kişinin veya uyuşturucu ya da alkol etkisi altında bulunan bir sürücünün kazaya yol açması hallerinde de işletene rücu edilebileceğini belirtmektedir. Kaza yerinin terk edilmesi olasılığında bu rücu hakkını kullanma şartlarını kanıtlama imkanı sigortacının elinden alınmış olabilir.

Bu açıdan bir kaza söz konusu olduğunda, sürücünün olay yerinde kalmasının istenmesi makul bir beklenti sayılabilir. Olay yerini terk eden sürücünün kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğünü yerine getiremeyeceği açıktır. Sürücünün yokluğunda kaza tutanağının resen kolluk kuvvetlerince tutulması mümkün ise de, alkol raporu düzenlenemez...

..tarihinden sonra düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçeleri bakımından uygulanmakta olan ..

Şartlarının B.4-f maddesi metni çok iyi kaleme alınmamış olmakla birlikte, madde metninden anlaşılması gereken, maddi ya da bedeni hasara neden olan tüm trafik kazalarında olay yerini terk ile kazanın oluş koşullarına ilişkin gerekli belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması hallerinde sigortacının üçüncü kişilere yaptığı ödeme nedeniyle sigortalısına rücu edebilecek olduğudur. İstisnai durumlar ise "hariç" denilerek gösterilmiştir.

Buna göre bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitmesi, can güvenliği nedeniyle uzaklaşması gibi zorunlu hallerde sigortalı bu maddeden kaynaklanan rücu sebebinden kurtulacaktır.

Olay yerini terkin zorunlu olduğu haller ve kazanın oluş koşullarına ilişkin gerekli belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması halleri sınırlı sayıda olmayıp örnek olarak sayılmıştır. Ancak istisnai haller madde metninin başına yazıldığı için sanki olay yerini terk etme hali sadece bedeni hasara neden olan kazalarda uygulanacakmış, maddi hasarlı kazalarda uygulama alanı yokmuş gibi bir anlama yol açmıştır.

Oysaki bedensel hasarlı kaza olmasa dahi olay yerinin terk edilmesi halinde sigorta şirketinin belirtilen istisnalar haricinde sigortalısına rücu edebileceği kabul edilmiştir. Olay yerini terk ile içe rücu sebebi gerçekleşmiş olup olay yerini Genel Şartların B.4-f maddesinde sayılan haller ile benzer zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini, dolayısıyla rücu sebebinin oluşmadığını ispat yükü ise sigortalıdadır.

Sigortalı kaza yerini ancak Genel Şartların B.4-f maddesinde sayılan zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini ispatlar ise rücu durumundan kurtulacaktır..

3.5.Somut olayda maddi hasarlı kaza dahi olsa sürücünün olay yerini terk etmesinin rücu sebebi olduğu dikkate alınmadan yalnızca bedeni hasarlara ilişkin ödemelerin rücu edilebileceği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur. Bu durumda mahkemece yargılamaya devam edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekir.

3.6.Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, sair hususlar incelenmeksizin, HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, Dairemiz kararına uygun şekilde, istinaf edenin sıfatı, istinaf itirazları uyarınca kazanılmış haklar da dikkate alınarak davanın yeniden görülerek eksikliklerin giderilmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

İ.S.