Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1606 K.2025/1910

Mahalli mahkemesince verilen karar re'sen merci tayini yönünden dairemize gelmiş olup, dosyanın inceleme aşamasında duruşma yapılmadan karar verilebilecek hallerden olduğu anlaşılmış olmakla, dosya heyetçe incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava; kira sözleşmesinden kaynaklanan, kiralanan menkulün aynen iadesi, olmadığı takdirde bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

..Sulh Hukuk Mahkemesince; taraflar arasında imzalanan ''kira sözleşmesi'' başlıklı sözleşme incelendiğinde, kiraya konu olanın taşıt kantarı olduğunu, sözleşmenin 1 ve 2. maddesinde kiracıya ait olan taşınmaz üzerinde davalıya ait olan taşıt kantarının kurulmasının kararlaştırıldığını fakat kiracının kullanım karşılığında ödemeyi üstlendiği herhangi kira bedelinin belirlenmediğini, kantarın kim tarafından kullanılacağının da belirlenmediğini, bu sebeple kantarın kullanımı karşılığında davalının herhangi bedel ödemeyi üstlendiğine ilişkin anlaşma yapılmadığının anlaşıldığını, yapılan incelemede,

duruşma sırasında alınan belirli beyanların dosyaya ibraz edilen sözleşmeye aykırılık teşkil etmediğini, her ne kadar sözleşme başlığının ''kira sözleşmesi'' olarak belirlenmiş ise de, sözleşme içeriğinde kantarın kullanımının kime ait olduğu ve kiracının ödemeyi üstlendiği kira bedelinin kararlaştırılmadığını, taraflara verilen süreye rağmen davacı tarafa ait taşıtların tartım bedelleri ve faturalarının ibraz edilmediği birlikte değerlendirildiğinde;

davacı tarafın belirlenen kira bedelini ispat edemediğini, bu haliyle davalının ödemeyi üstlendiği kira bedeli bulunmadığından sözleşmenin kira sözleşmesi niteliğinde olmadığı anlaşılmış olup, davaya konu uyuşmazlığın kira sözleşmesinden kaynaklanmadığını ve 6100 sayılı HMK' nun 4. maddesinde sayılan Sulh Hukuk Mahkemeleri'nin görevine giren davalar arasında sözleşme niteliğinin bulunmadığı dikkate alındığında mahkemece görevsizlik kararı verilmiştir.

..

Ticaret Mahkemesince; taraflar arasında davacıya ait kantarın davalıya kiralanmasına ilişkin yazılı sözleşme bulunduğunu, her ne kada..Sulh Hukuk Mahkemesi görevsizlik kararı vermiş ise de taraflar arasındaki kira sözleşmesi incelendiğinde kira bedeli kısmında ''Aşağıda özel hükümler bölümünde açıklandığı hali ile kiracının taahhütlerini yerine getirmesi halinde kiraya veren tarafından ayrıca bir kira bedeli talep edilmeyecektir.'' ifadesine yer verildiğini, özel şartlar başlıklı kısmın 5 nolu bendinde ''Kiraya veren tarafından plakaları verilen araçların tartım işleminden dolayı tartımı yapılan araç sahiplerinden,

sürücülerinden yada kiraya verinden hiçbir surette tartı ücreti alınmayacaktır.'' hükmünün taraflarca kararlaştırıldığını, bu hali ile kira sözleşmesine göre kantarın kullanımının davalı kiracıya ait olduğunu ve kiracının kira bedeli yerine kiraya veren tarafından plakaları verilen araçların tartım işleminden dolayı tartımı yapılan araç sahiplerinden, sürücülerinden ya da kiraya verenden hiçbir surette tartı ücreti almayacağı hususlarının açık ve net olduğunu, kira bedelinin belli bir miktar para yerine bu şekilde sözleşme serbestisi ilkesi gereği kararlaştırılmasına engel bir durum olmadığı anlaşıldığından,

davanın 6100 sayılı HMK'nın yürürlüğe girmesinden sonra açıldığını, kira ilişkisinden kaynaklandığına göre görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle mahkemece karşı görevsizlik kararı verilmiştir.

Merci tayini için Dairemize gelen dosyanın incelenmesinde;

..tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesine göre “Kiralanan taşınmazların, .... tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda” Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir.

..gün 15/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararında da vurgulandığı gibi; bir davada dayanılan maddi vakıaları açıklamak tarafların, bu olguları hukuken nitelendirmek, uygulanacak yasa maddelerini arayıp bulmak ve doğru olarak yorumlayıp uygulamak da hâkimin görevidir. Diğer bir deyişle; bir davada maddi olayı anlatmak taraflara, hukuki nitelendirmeyi yapmak hakime aittir. (HMK. madde 33). Anılan yasal düzenlemeye göre davayı aydınlatma görevinin mahkeme hâkimine ait olmasına göre uyuşmazlığın çözümüne ilişkin hukuki nitelendirme yapılmalıdır.

Somut olayda, davanın ileri sürülüş biçiminden ve dosyaya sunulan yazılı sözleşmeye göre taraflar arasında taşıt kantarının davalıya kiralanmasına dair kira sözleşmesi imzalandığı anlaşılmaktadır.

Kira sözleşmesi TBK madde 299’da; “Kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.” şeklinde tanımlanmıştır.

Sulh hukuk mahkemesince sözleşmede bedel bulunmadığı, bu nedenle kira sözleşmesi vasfı taşımadığı gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiş ise de ;sözleşmenin kira bedeli başlıklı maddesinde kiracıya bir takım taahhütler yüklenerek ayrıca bir kira bedeli alınmayacağının kararlaştırıldığı, kira bedelinin nakit ödenmesi zorunluluğu bulunmadığı, kiracıya kiraya verenin araçlarından tartı ücreti alınmayacağı ve bakım ve diğer giderlerin kiracıya ait olacağı gibi düzenlemeler yapılmış olup, sözleşmenin bedelsiz olduğundan bahsedilemez. Dava konusu sözleşme kira sözleşmesi niteliğindedir.

İzah olunan gerekçeler ışığında..Sulh Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır