Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/884 K.2025/1093

Mahalli mahkemesince verilen karar re'sen merci tayini yönünden dairemize gelmiş olup, dosyanın inceleme aşamasında duruşma yapılmadan karar verilebilecek hallerden olduğu anlaşılmış olmakla, dosya heyetçe incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, kaçak elektrik tüketim bedelinin tahsili amacı ile davalı tarafından icra takibi başlattıklarını, icra takibinin haksız başlatıldığını ileri sürerek, davaya konu icra takipleri nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

..., eldeki dava, davacıya ait spor salonunun elektrik aboneliğine tahakkuk edilen kaçak elektrik faturalarından kaynaklı menfi tespit istemine ilişkin olduğu, davacının spor salonu işletmecisi olarak ekonomik faaliyetinin bedeni çalışmasından ziyade sermayesine dayalı olduğu dikkate alındığında, . .. kapsamında esnaf olarak kabulünün mümkün bulunmadığı ve tacir olduğundan, zira esnaf ve tacirin tanımları az yukarıda anılan yasa hükümleri kapsamında tanımlandığı, spor salonu işletmecisi olan kimsenin, ekonomik faaliyetlerinin sermayesine dayandığı ve bedeni çalışmasının, kazancı için sermayesinden daha fazla önem teşkil etmediğinden,

davalı elektrik dağıtım şirketinin de tacir olduğu, eldeki davanın davacıya ait ticari işletmenin elektrik aboneliğinden kaynaklandığı nazara alındığında, taraflar arasındaki uyuşmazlığın nispi ticari dava mahiyetinde olduğu ve TTK'nın 4/1 maddesi gereğince ... görev alanına girdiği kanaatine varılarak görevsizlik kararı verilmiştir.

..., davanın ticari dava sayılacağına ilişkin 6102 Sayılı TTK' nda özel bir düzenlemenin bulunmadığı ve eldeki uyuşmazlığın TTK 4/1 maddesinde sayılan davalardan olmadığı dolayısıyla mutlak ticari dava niteliğinde olmadığı ve üçüncü grup ticari davalardan kaynaklanmadığı hususunda bir tereddüt bulunmadığından, somut uyuşmazlıkta nispi ticari dava kapsamında değerlendirilmesi gereken davada, davacı tarafın tacir olmadığını, nispi ticari dava olabilmesi için her iki tarafın da tacir olması ve uyuşmalık konusunun ticari işletmelerini ilgilendirmesi gerektiğinden, dava konusu elektirik aboneliğinin ticarethane aboneliğine ilişkin olması sadece başlı başına davacıyı tacir yapmadığını, davacının ticari olarak kaydının bulunmadığı nedeniyle karşı görevsizlik kararı verilmiştir.

Merci tayini için Dairemize gelen dosyanın incelenmesinde;

Ticari davaları mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olması durumunda ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür. Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır.

Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz.

TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira;.

Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Somut olayda; dosyanın incelenmesinde davacı hakkında yapılan tacir araştırmasına göre, .. cevabi yazısında davacının kaydının bulunmadığının bildirildiği bahsi geçen yazı cevaplardan davalının tacir olmadığı, davacının esnaf faaliyetlerini aşan bir vergi mükellefiyeti de bulunmadığı, davanın mutlak ticari davalardan da olmadığı, yine üçüncü grupta sayılan durumlardan birisinin de mevcut olmadığı, dolayısıyla davanın ticari dava olmadığı ve bu halde görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olması gerektiği tespit edilmiştir.

İzah olunan gerekçeler ışığında ..... yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiştir.

. . · Başkan · . · ¸e-imzalıdır · . . · Üye · . · ¸e-imzalıdır · . .. · Üye · .. · ¸e-imzalıdır · . . . · Katip · .. · ¸e-imzalıdır