İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2018/397 K.2019/763

Asıl ve birleşen davanın reddine ilişkin hükmün taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı arasında ... plakalı üç dingilli, kendinden sıkıştırmalı yarı römorkun satımı konusunda 03/04/2014 tarihli sözleşme düzenlendiğini, bu sözleşme gereğince müvekkili tarafından 30/05/2014 tarihli 10.000 TL bedelli 13/06/2014 tarihli 15.000 TL bedelli, 27/06/2014 tarihli, 15.000-TL bedelli, 25/07/2014 tarihli, 10.000 TL bedelli çekleri satış bedeli olarak davalıya verdiğini, davalının çekleri tahsil etmesine rağmen aracın devrini vermediğini, bu nedenle ödemiş olduğu bedelin iadesine ilişkin Bakırköy .... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasından takip yapıldığını, borçlunun haksız olarak yaptığı itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP-KARŞI DAVA

Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ... plaka sayılı yarı römorkun satımı konusunda ön anlaşmaya varılmışsada ,noterde resmi satış ile mülkiyet devir edilmediğinden davacınında kabul ettiği gibi bu anlaşmanın hükümsüz sözleşme haline dönüştüğünü,bu sözleşmeden 18 gün sonra davacının yeniden yarı römork ve tır çekici alımı için müvekkiline başvurduğunu,davacının satın almak istediği römork ve tır çekicisinin kendisine ait olmayıp ... Tic.

A.Ş 'nin envanterinde olması sebebiyle satışın bu şirket üzerinden yapılabileceğini kendisine bildirildiğini, davacının resmi olarak satın aldığı ... plakalı yarı römorkun bedelinin 50.000- TL sinin dava dilekçesinde belirtilen 4 adet çek ile dava dışı grup şirketi ....

AŞ’ye ödendiğini ,yine resmi satışla aldığı ... plakalı çekici tırın 120.000- TL bedelini ödememesi nedeniyle tırın iade edildiğini,müvekkili ile davacı arasında satışa dayalı ticari ilişki bulunmadığını, iadesini talep ettiği 50.000-TL'nin de müvekkili şirkete ödenmediğini bu nedenle davanın reddine karar verilmesini,icra dosyasından borcu bulunmadığına dair menfi tespit davası olarak karşı davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; takibin dayanağı olan satış sözleşmesindeki iade bedelinin ... Ticaret A.Ş.'den talep edilebileceği, takip borçlusunun davacıya iade etmesi gereken satış bedeli bulunmadığı, ticari ilişkinin davalı ile kurulmadığı gerekçesiyle itirazın iptali talebinin reddine, davalı her ne kadar borçlu olmadığının tespitini karşı dava ile talep etmiş ise de itirazın iptali davasında borcun varlığı, miktarı yargılama konusu yapılacağından davalının menfi tespit davası açmakta hukuki menfaati bulunmadığından karşı davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı-karşı davalı vekili; mahkemece yazılı sözleşmenin yok sayıldığını, davalı tarafın toplam 50.000,-TL araç satım bedelini aldığını, davalının sözleşmeye aykırı davranarak aracın devrini müvekkiline vermediği gibi bedeli de iade etmediğini,

imzası ikrar edilen yazılı sözleşme olmasına rağmen bilirkişi raporu esas alınarak davanın reddine karar verildiğini,itirazlarının değerlendirilmediğini,raporda sadece dava dışı şirket olan ... firması ile aralarında bulunan hukuki ilişki üzerinde durulduğunu,birebir aynı doğrultuda İstanbul BAM 3.HD nin 2017/1296 Esas 2017/1561 Karar dosyasında davanın kabulüne karar verildiğini,... firması ile yapılan ticari alışveriş dava konusu olmadığından husumetin davalıya yöneltildiğini,çeklerin ...

A.Ş.’ye teslim edildiğini belirterek kararın kaldırılarak dava dilekçesindeki talebi uyarınca davanın tümden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı- Karşı davacı katılma yoluyla istinat dilekçesinde sonuç olarak, davalının hakkında yapılan takip nedeniyle borçlu olmadığının tespitinde hukuki yararı bulunduğundan, karşı davanın reddine ilişkin kararın kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Somut uyuşmazlıkta, ... plaka sayılı aracın sicilinde davalı şirket adına kayıtlı iken davalıya satışı hususunda 3.4.2014 tarihli adi yazılı sözleşmenin imzalandığı hususunda ihtilaf bulunmamaktadır.Davalı bu aracın satışından vazgeçildiğini, ancak aynı tipte aracın grup şirketlerinden olan dava dışı ....AŞ adına kayıtlı ... plakalı aracın davalıya satıldığını ve davalı tarafından verilen çeklerin bu aracın satış bedeli olarak ...AŞ ne ödendiğini savunmuştur.

Taraflar arasında imzalanan geçersiz sözleşmeden hemen sonra ...AŞ adına olan ... plakalı yarı römorkun davalıya noter satış sözleşmesi ile davalıya satılıp devredildiği bu meyanda ... plakalı çekici tırın yine mülkiyeti muhafaza kaydıyla davacıya satıldığı ancak akabinde iade edildiği sabittir.

Kural olarak geçersiz sözleşme halinde taraflar aldıklarını iade ile yükümlüdür.Ancak davacının geçersiz sözleşme nedeniyle davacıya verdiği çekler bilahare yine davalının grup şirketi olan ...AŞ ticari defterlerine kaydedilerek satın alınan ... plakalı aracın satış bedelinden mahsup edildiği ticari defterlerin incelenmesi neticesinde anlaşılmıştır.

Davalının ve davacının incelenen ticari defterlerinde de aralarında ticari ilişki ve kayıt olmadığı ,davacının ticari defterlerinde tesbit edildiği üzere ;ticari ilşkisinin davadışı ....AŞ ile olduğu ve davadışı şirketin ticari defterlerinin de bu hususu doğruladığı davaya konu çeklerin noter satış tarihinde bu şirketin kayıtlarına işlendiği ve bedelinin dava dışı şirkete ödendiği anlaşılmaktadır.

Resmi satışa konu edilen aracın bedeli olarak davadışı şirkete teslim edilip ödenen çeklerin bedelinin bu kez davalı şirketten talep edilmesi davalı zararına sebebsiz zenginleşme teşkil edeceği açıktır.

Davaya konu çeklerin davacıya iadesi bir belge ile yapılmamışsa da ,davacının satın aldığı sabit olan araç bedeli için kullanıldığı anlaşılmakla bu hususun davacının rızası ile olduğunun kabulü hayatın olağan akışına uygun bulunmaktadır.Karşı dava yönünden ise ,menfi tespit davasının itiraza uğrayan alacakla ilgili itirazın iptali davasının açılmasından sonra açıldığı,

aynı borç nedeniyle elde görülmekte olan itirazın iptali davası varken ve menfi tespite konu istem görülmekte olan davada savunma olarak ileri sürülebilecekken, davalı karşı davacının menfi tespit davası açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır(Yargıtay 19. HD nin 09.11.2016 tarih 2016/ 3524 esas, 2016/ 14455 karar sayılı ilamı).

Hukuki yarar HMK .nun 114/ 1- h maddesi gereği dava şartı olup, karşı davanın HMK 115/2 maddesi gereği hukuki yararına bağlı dava şartı yokluğundan reddi gerektiğinden karşı davaya yönelik istinaf sebebleri yerinde görülmemiş, Bu nedenlerle, davacı ile karşı davacı vekilinin hükme yönelik ileri sürdükleri istinaf sebepleri yerinde olmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.