İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2019/835 K.2021/938

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin yasal hamili olduğu çekleri çaldırmak ya da kaybetmek suretiyle zayi ettiğini, çekin iptali için dava açtığını, davalının mahkemeye müracaat ederek dava konusu 03.05.2016 tarihli ve 68.000-TL bedelli çeki ibraz ederek yasal hamili olduğunu iddia ettiğini, çekin davalıya müvekkili tarafından verilmediğini, davalı tarafından kendisine kesilmiş bir fatura veya makbuz bulunmadığını belirterek, çekin ya da çek bedelinin istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; çekin meşru hamilinin müvekkili olduğunu, müvekkili şirketin yaptığı ticari faaliyet sonucunda dilekçe ekindeki faturalar ve çek giriş bordrosu ile çeki iktisap ettiğini, çek üzerinde davacıya ait ciro ve imzanın bulunmadığını, davacının, müvekkilinin çeki iktisap ettiği ... şirketinin ortağı olduğunu, davacının çeki ne şekilde iktisap ettiğinin belli olmadığını, davacının aynı anda çaldırdığını iddia ettiği çeklerden bazıları için taleplerinden vazgeçmesinin de hayatın olağan akışına aykırı olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davaya konu çekin incelenmesinde davacının imzasının ya da cirosunun olmadığı, davalı hakkında açılmış bir kamu davası ya da devam eden hazırlık soruşturması bulunmadığı, davalı defter ve kayıtları incelendiğinde, davalının dava konusu çeki mal alımı yaptığı ... isimli şirkete verdiği, davalı şirketin dava konusu ...

Bankası Trabzon Şubesine ait ... numaralı 03.05.2016 keşide tarihli 68.000-TL bedelli çeki makbuz karşılığı dava dışı ... firmasından aldığı, davalının, sonuç olarak söz konusu çeki şeklen düzgün, ciro silsilesine güvenerek ticari alım satım sonucu dava dışı şirketlerden ciro yoluyla iktisap ettiği, davalının çekin kaybolup olmadığının bilmediği, bilmesinin de beklenemeyeceği, davacının, imzaların istiklali ilkesi gereğince çekte keşideci olarak attığı imzadan sorumlu olduğundan, TTK.

792 uyarınca söz konusu çekin iktisabında kötü niyetli davrandığına dair delil bulunmadığı gibi incelenen defter ve kayıtlardan davalının alışveriş sonucu çeki elde edip kayıt altına aldığı, davalının kötü niyeti veya ağır kusurunun ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili; ibraz edilen çekte bulunan kaşe üzerindeki imzanın müvekkili tarafından atılmadığını, müvekkilinin ... firmasının ortağı olmadığını, bilirkişi raporuna itirazlarında ... firmasının kayıtların da incelenmesinin talep edildiğini, ancak mahkemenin itirazları değerlendirmeden ve tanık dinletme taleplerini dikkate almadan karar verdiğini belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine dayalı olarak çekin istirdatı istemine ilişkindir.

TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir.

Çek istirdatı davalarında davacının; çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.

Somut olayda; dava konusu çek üzerinde davacının ciro ve imzasının bulunmadığı, davacı tarafından çekin zayi edildiği iddiasıyla Bakırköy 4. ATM sinin 2016/374 esas sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığı, çekin davalı tarafından ibraz edildiği anlaşılmaktadır. İspat yükü üzerinde bulunan davacı, öncelikle çekte yetkili hamil olup çekin rızası dışında elinden çıktığını, sonrasında ise davalının çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu kanıtlamak zorundadır.

Ancak çek sureti dosya arasında bulunmasa da çek üzerinde davacının ciro ve imzası bulunmamaktadır. Çekin önceki hamili ... olsa da, davacının şahsen yetkili hamil olduğu hususu kanıtlanamamıştır.

Aynı şekilde davalının çeki iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğu hususu da kanıtlanamamış olup, aksine davalı tarafından sunulan deliller ve ticari defter kayıtları ile davalının söz konusu çeki ... firmasına yapmış olduğu iş karşılığı düzenlediği faturalar ve tahsilat makbuzu ile iktisap ettiği usulüne uygun olarak kanıtlanmıştır.

Davacının çekte yetkili hamil olduğunun kanıtlanamaması, aynı anda kaybedildiğini ileri sürdüğü bir kısmı çekler hakkındaki dava ve taleplerinden vazgeçmesi gözetildiğinde davalının çeki iktisapta ağır kusurlu olmadığının kabulü gerekmektedir.Bu itibarla ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.