İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2019/838 K.2021/985

Davanın reddine dair kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirkete nakliyat emtea sigortası kapsamında sigortalı ...

İnşaat'a ait membran, sentetik antiphas, bali ve tiner emtiasının ...'in taşıma organizasyonunda ...'in taşıma taahhüdü altında İstanbul'dan Ashgabad-Türkmenistan'a taşınmak üzere tam ve sağlam teslim alındığını, emtianın tahliyesi sonrasında bir kısım emtinın akarlı/boş olduğunun tespit edildiğini, hasar ihbarı sonrasında sigortalının beyanı, hasar tutanağı ve teslim esnasında çekilen araç üstü fotoğraflarla hasar tespiti yapıldığını,

emtianın özellikle Türkmenistan'a girişte bozuk yol koşulları sebebiyle oluşan ağır sarsıntı sonucu hasarlandığı tespit edilerek 623-euro karşılığı 6.733.02- TL sigorta tazminatının 04.04.2016 tarihinde sigortalıya ödendiğini, akdi ve fiili taşıyıcı ile CMR sigortacısı olan davalıların oluşan zarardan sorumlu olduklarını belirterek, 6.733,02 TL tazminatın avans faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

1-Davalı ... vekili; öncelikle davaya bakmaya yetkili mahkemenin müvekkilinin yerleşim yeri olan Iğdır Asliye Hukuk mahkemesi olduğunu, müvekkili şirket ile davacı arasında herhangi bir taşıma ve nakliye sözleşmesi akdedilmediğini, hasardan müvekkili şirketin CMR sigortacısı olan ...

Sigorta'nın sorumlu olduğunu, hasarın bozuk yol koşullarından oluştuğu belirtildiğinden ortada mücbir sebep bulunduğunu, istifleme hatasının göndericinin sorumluluğunda bulunduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2-Davalı Network vekili; taşınan emtia üzerinde CMR 17/4-e gereği bir uyarı veya talimat bulunmadığını, hasarın emtianın gönderici tarafından malın niteliği ve yol şartlarına uygun olarak ambalajlanmaması ve istiflenmemesinden kaynaklandığını, ayrıca müvekkilinin sorumluluğunun sınırlı olduğunu, istenebilecek faiz oranının da CMR 27 gereğince %5'i geçemeyeceğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 3-Davalı ... Sigorta davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; sigortacının rücu yoluyla ödediği sigorta tazminatını talep edebilmesinin; sigorta tazminatının gerçek hak sahibine yada ona gösterdiği kişiye geçerli bir poliçe kapsamında ve poliçe şartları ile çelişmeyen rizikonun gerçekleşmesi sonucunda ortaya çıkan zarar için ödenmiş olması ve sigortalının, sigorta zararı için 3. şahıslara karşı bir tazminat talebi hakkına sahip olmasına bağlı olduğu,

somut uyuşmazlıkta emtia nakliyat sigortası genel şartlarının 5. maddesine göre, malların gereği gibi hazırlanmamış veya tertiplenmemiş olmasından veya ambalaj kifayetsizliğinden ileri gelen ziya ve hasarların nakliyat sigortası teminatından istisna tutulduğu, ICC A-CL 252 'nin 4/3. maddesine göre de sigorta edilen şeyin ambalaj veya hazırlanmasındaki yetersizlik ya da uygunsuzluğun neden olduğu zıyaa, hasar ve masrafların sigorta teminatından istisna olduğu, poliçe genel ya da özel şartları ile çelişen tazminatların halefiyet ilkesinden istifade edilerek rücu konusu yapılmasının mümkün olmadığı,

yapılan ödemenin poliçe teminatı kapsamında bir ödeme olmadığının anlaşılması halinde, varsa ibranameye göre hüküm kurmak gerektiği, ancak davacının ödediği tazminat yönünden devir ve temlik beyanı içeren bir ibraname sunulmadığı, davacının sigortalısının halefi sıfatıyla ya da alacağın temliki yolu ile davalılardan talep edebileceği bir tazminat alacağı bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili; hükme dayanak alınan ilk bilirkişi raporunda meydana gelen hasarın yükün tertiplenmesindeki veya ambalajlanmasındaki hatadan kaynaklandığı,taşıyıcının nezaret yükümlülüğünü ihlal etmekle dava dışı sigortalı ile davalı taşıyıcının müterafik kusurlu oldukları, davalı taşıyıcının %40 oranında kusurlu olduğu, hasarın, emtea nakliyat sigortası genel şartları ve ICC (a) 1982 klozları uyarınca teminat kapsamı dışında kaldığı, ödemenin lütuf ödemesi olduğu,

emtianın ambalajı ve araç içine istifinin taşıma kurallarına ve yükün özelliklerine uygun yapıldığını, aksi yönde taşıyıcı tarafından konulmuş bir çekince bulunmadığını,hasarın sebebinin sevkiyat sürecinde yol stresine bağlı oluşan sarsıntı sonucu emtianın araç içerisinde kayması,

bu surette kutuların delinmesi ,sürücünün yük, yol ve güzergah koşullarına uygun araç kullanmaması olduğunu, hasar emtea nakliyat sigortası teminatı kapsamından olup ödemenin lütuf ödemesi olmadığını, yasal halefiyet hakkı koşullarının gerçekleştiğini, ayrıca teslim şekli EXW İstanbul olduğundan yükün fabrikadan alınarak taşıyıcı tarafından araca istiflendiğini, araç içi istiflemeden kaynaklanan bir hasar olsa bile istifleme taşıyıcı yükümlülüğünde olup taşıyıcının hasardan sorumlu olduğunu, istifleme hatasının kabulünde ve müterafik kusurun varlığı kabul edilse bile,

tespit edilen %40 kusur oranının olaya uygun düşmediğini, kusurun tamamının taşıyıcıda olduğunu, tazminat miktarının tespitinin de hatalı olduğunu, hasarlanan emtia tiner ve yapıştırıcı gibi uçucu, yanıcı kimyasal petrol türevi ürünlerler olduğundan, kutulardaki en küçük deliğin dahi emtianın kimyasal yapısını bozduğunu, tenekelerdeki yırtılma ve delinmenin fotoğraflar ile sabit olduğunu, buna rağmen sadece profiller arasına sıkışmış tenekelerde hasar olduğunun tespitinin eksik ve hatalı olduğunu, davalıların da hasarın varlığını doğruladığını, dolayısı ile yükün hasarlı teslim edildiği ispat edilmiş olup,

aksi yönde değerlendirmenin dosya kapsamına aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, nakliyat emtia sigortası kapsamında dava dışı sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuen tahsili istemine ilişkindir. Davaya konu taşıma Türkiye-Türkmenistan arasında gerçekleştiğinden, somut uyuşmazlığın CMR Konvansiyonu hükümlerine göre çözümlenmesi gerekmektedir. Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konularında ise 6102 sayılı TTK hükümleri esas alınacaktır.

TTK.'nun 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.

CMR'nin 17. maddesine göre; taşımacı, yükü teslim aldığı andan teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur. Eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan yüke has bir kusurdan yahutta taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri geliyorsa, taşımacı sorumlu tutulamaz.

Taşımacı taşımayı yapmak için kullandığı kusurlu taşıttan, bu taşıtı kiraladığı kişinin veya vekilinin yahutta çalışanlarının hata veya ihmallerinden dolayı sorumludur.

Somut olayda; davacı tarafından nakliyat emtia sigortası ile sigortalanan dava dışı sigortalı ...'e ait ısı bandı, bali, sentetik antipas, selülozik tiner, PVC membran türü yalıtım malzemesinin, İstanbul/Türkiye'den Ashgabat/Türkmenistan'a taşınması işinin davalı Network tarafından üstlenildiği, fiili taşıyıcının ise ... firması olduğu, fiili taşıyıcının taşıma rizikosunun diğer davalı ...

Sigorta tarafından CMR sigorta poliçesi ile teminat altına alındığı, araç sürücüsünün katılmadığı tutanak ile toplam 600 kg tiner tenekesinin boş ve 28 adet 420 kg balinin de eksik, kutusu boş olduğu tespit edilerek, 60 teneke tiner ile 28 bali bedeli olarak 6.733.02 TL'nin 04.04.2016 tarihinde davacı tarafından dava dışı sigortalıya ödenmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Birbirini doğrulayan bilirkişi raporları ile tespit edildiği üzere somut olayda hasar, emtianın yetersiz ambalaj, istifleme ve sabitleme nedeniyle, bozuk yol koşullarında darbe, sürtünme ve ezilme sonucunda meydana gelmiştir. Emtia nakliyat sigortası genel şartlarının 5. maddesine göre ise; emtianın ambalajlama ve hazırlanmasındaki yetersizlik veya uygunsuzluğun neden olduğu ziya, hasar ve masraflar sigorta teminatından istisna tutulmuştur.

Buna göre somut olayda davacı sigorta şirketinin sigortalısına yaptığı ödeme sigorta poliçesi teminatı kapsamı dışında olup, davacının sigortalının haklarına halef olarak rücu edebilmesinin yasal koşulları oluşmamıştır.

Sigorta poliçesi teminatı kapsamında olmayan hasar ödemeleri nedeniyle sigortalının mesul olanlar hakkındaki dava hakkını veya alacağını sigorta şirketine devir ve temlik etmesi halinde ise sigorta şirketinin temlik alan sıfatıyla zarar sorumlularına başvuruda bulunmasına yasal bir engel yoktur.

Ancak davacı tarafından, sigortalının kendisine yapılan ödeme nedeniyle dava veya alacak hakkını davacı sigorta şirketine devir ve temlik ettiğine ilişkin herhangi bir belge sunulmamıştır. Bu nedenle sigortalının dava ve alacak hakkı TBK'nın 183 ve devamı maddeleri uyarınca usulüne uygun olarak temlik edilmemiştir. Bu durumda davacının yasal veya akdi halef sıfatının bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, istinaf sebepleri yerinde görülmeyen davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.