İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2021/2013 K.2022/649

İhtiyati tedbire itirazın reddine ilişkin ek kararın ihtiyati tedbire itiraz eden vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili ; müvekkili şirketin , Dilovası/ Kocaeli IMES OSB de üretimi ile demir çelik sektöründe faaliyet gösterdiğini, müvekkilinin satın aldığı ürünleri, taşıyanı tarafından ... numaralı konşimento tahtında taşınılıp 02.04.2021'de Gümrük İdaresine teslim edildiğini ve malların karşı yan işletmenin Gümrük İdaresi adına işlettiği ...

Kod No.lu gümrük ambarına geçici olarak konulduğunu, 6102 Sayılı TTKnın 1178 3-c maddesi uyarınca kanunda söz edilen resmi makam olan Gümrük İdaresine taşıyanın 02.04.2021 tarihinde özet beyan ile yükü teslim ettiğini, yasanın bu hükmünce taşıyanın yük üzerinde hakimiyeti kalmadığı için yükü teslim etme iradesi ve sorumluluğunun bulunmadığını, yüke gümrük işlemleri belgelerin kontrolü, risk kriterleri vb gibi muayene uygulanacağını ve Gümrük İdaresi tarafından teslim edileceğini, Gümrük Yönetmeliğinde eşyayı teslim edenin Gümrük idaresi olduğunu,

geçici olarak alıcısı adına muhafazası altında bulundurup gümrük beyannamesi ekinde konşimentonun kendisine ibrazı karşılığında teslim ettiğinin esas olduğunu, 05.04.2021 tarihinde acenteye bir borç olmadığı halde, Mahkemenin 2021/43 Değişik İş dosyasına bu acentenin sunduğu dilekçelerindeki beyanında“… demuraj ve diğer bilumum lokal ücret/masraflar alacağı tahakkuk ettiği” şeklinde beyanı bulunduğunu, gerçekte ise, navlun sözleşmesi yapılan taşıtan konumundaki ...ltd.

Şti'ne navlun ve lokal masrafların tamamının bir arada 02 Nisan 2021 tarihinde ödendiğini, müvekkilin gümrük beyannamesi ve eki konşimentoya rağmen malları teslim alamadığını, ithal edilip her türlü vergi resim ve harçları, navlun ve liman masrafları ödenmiş olan Haydarpaşa Gümrüğüne tescilli 02.04.2021 tarih IM006039 Sayılı TCGB, 05.04.2021 tarih ve ... Sayılı T.C.

Çıkış Kontrol Fişi muhtevası malların teslimi için kanuni düzenlemelere aykırı olarak ordino (diğer adıyla yük teslim talimat formu veya acente onaylı konşimento) ibraz edilmesini dayatan karsı taraftaki liman İşletmesinin bu haksız taleplerine ve emrindeki yardımcı biriminin hukuka aykırı dayatmalarına sessiz kalan Gümrük Müdürlüğünü taraf gösterdiklerini belirterek malların teslimi konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

D. İŞ KARAR

Mahkemece; TTK'nun 1202.maddesinde taşıyanın alacakları hakkında uyuşmazlık çıktığında çekişmeli tutarın mahkemece belirlenecek yere yatırılır yatırılmaz taşıyanın eşyayı teslim etmek zorunda olduğu hükmü düzenlendiğini, eldeki dosyada, mal bedeli ve navlun faturasının ödendiği ve Haydarpaşa Liman İşletmeleri tarafından acenta onaylı konşimentonun verilmediği gerekçesi ile malın limandan çekilemediğini, TTK'nun 1202. maddesi gereğince olası ek masraflara teminat olmak üzere mal bedeli olan 41.573,88- USD'nin %10 una tekabül eden 4.157,39- USD nin talep eden tarafça mahkeme veznesine depo edilmesi halinde Haydarpaşa Gümrük Müdürlüğü’nün 02/04/2021 tarih IM006039 no.lu beyanname ve ... Sıra No. T.C. Çıkış Kontrol Fişi nolu malların talep eden şirkete teslimine karar verilmiştir.

İTİRAZ

İhtiyati tedbire itiraz eden TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekili; karşı tarafın Haydarpaşa Liman İşletmesi olarak gösterildiğini,İşletme'nin tüzel kişiliği olmayıp müvekkiline bağlı bir kuruluş olduğunu,ihtiyati tedbir talebinin şartlarının oluşmadığını ,ürünlerin bozulabilecek eşyalardan olmadığını, mahkemenin yetkili ve görevli olmadığını ,firmanın acenta onaylı konşimentonun alıcı nüshasını Liman İdaresine ibraz etmemesi nedeniyle teslim edilemediğini,Liman işletmesinin eşya limanda kaldığı sürece acenteye karşı sorumluluğunun devam ettiğini, taşıyıcının sorumluluğu,

liman idaresinin taşıyan sıfatıyla sorumluluğu ve liman idaresinin talep ettiği ordino belgesi ile ilgili olarak müvekkiline karşı açılan davalarda;mahkeme kararlarında müvekkili işletmenin taşıyıcı sıfatıyla yükün teslimine kadar eşyanın hakimiyeti nedeniyle sorumlu olacağının ve malın teslimi sırasında liman idarelerinin ordino/yük teslim belgesi istemesinin hukuka uygun olduğunun belirtildiğini ve taşıyanın malın teslimi için liman idaresine talimat vermesi gerektiğini,İdarenin taşıyıcının rızası olmadan malı teslim ettiğinde hukuki ve cezai sorumluluğunun olacağının vurgulandığını,

malın alıcıya teslimi hususunun gümrük idarelerinin görev alanından çıkması nedeniyle yükün teslimi sırasında yük teslim belgesi talebinde bulunulması hususunun Liman İşletmesi bakımından devam edeceğini ileri sürerek ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

EK KARAR

Mahkemece, mal bedeli ve navlun faturasının ödendiği ve Haydarpaşa Liman İşletmeleri tarafından acenta onaylı konşimentonun verilmediği gerekçesi ile malın limandan çekilemediği anlaşılmakla, TTK'nun 1202.maddesi gereğince olası ek masraflara teminat olmak üzere mal bedeli olan 36.233,73 USD'nin %10 una tekabül eden 4.157,39 USD nin talep eden tarafça mahkememiz veznesine depo edilerek Haydarpaşa Gümrük Müdürlüğü’nün 02/04/2021 tarih ... no.lu beyanname ve ... Sıra No. T.C. Çıkış Kontrol Fişi nolu malların talep eden şirkete teslimine şeklinde verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla itirazın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati tedbire itiraz eden vekili.

İhtiyadi tedbir talebi, görevli ve yetkili mahkemeden talep edilmediğini,ihtiyati tedbir kararı akabinde davacı tarafından esas hakkında dava açılmadığını, tedbir kararının mal bedelinin tamamı üzerinden teminat gösterilmesi şartıyla verilmesi gerektiğini,acenta onaylı konşimentonun alıcı nüshasını müvekkili liman idaresine ibraz etmemesi nedeniyle firmaya teslim edilemediğini,Liman İdaresinin, taşıyıcının ifa yardımcısı olduğunu ve taşıyıcının yükün gönderilene teslim edildiği ana kadar liman idaresinin taşıcıyı sıfatıyla sorumlu olduğunu, yükü taşıyıcının rızası dışında teslim ederse hukuki ve cezai sorumluluğunun doğacağını,

liman idarelerinin taşıyanın talimatına göre hareket etmesi ve yükü taşımacının talimatına göre teslim etmesi gerektiğini,müvekkilinin mevzuatın öngördüğü belgeler dışında talepte bulunulmadığını ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Uyuşmazlık ; teslimi istenen emtianın deniz taşıması yoluyla getirilen emtianın Limanda geçici depolama alanında bulunması ve Liman İşletmesinin mahkemenin yargı alanında bulunması nedeniyle karşı yan vekilinin mahkemenin yetki ve görevine ilişkin istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

TTK'nın 1202. maddesi hükmüne göre, taşıyanın alacakları hakkında uyuşmazlık çıktığında çekişmeli tutarın mahkemece belirlenecek yere yatırılır yatırılmaz taşıyan eşyayı teslim etmek zorundadır.6100 Sayılı HMK 389 /(2) Maddesi "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde,

uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. " Aynı yasanın 390 Maddesi "tedbir talep eden taraf dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır." hükmünü içermektedir.Geçiçi hukuki koruma kararlarında yaklaşık ispatla yetinilmesi, ispatın aranmayacağı ya da ispat kurallarının tamamen dışına çıkılacağı anlamına gelmez.

Yaklaşık ispat durumunda ise; hakim o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğruluğunu kabul etmekle birlikte; zayıf bir ihtimal de olsa, aksinin mümkün olduğunu gözardı etmez.

Bu sebepledir ki; genelde geçici hukuki korumalara, karar verilirken haksız olma ihtimalide dikkate alınarak talepte bulunandan teminat alınması öngörülmüştür.Eldeki dosyada, mal bedeli ve navlun faturasının ödendiği ve Haydarpaşa Liman İşletmeleri tarafından acenta onaylı konşimentonun verilmediği gerekçesi ile malın teslim alınamadığı hususları sabittir.Liman masraflarının ödendiği ,ancak serbest süre aşıldığı gerekçesiyle acentenin demuraj talebi olduğu anlaşılmaktadır.

Somut olay itibariyle esasen taşıyanın bir alacağı olmadığını beyan ettiği ,acentenin olası konteyner demuraj alacağı var ise talebine karşılık yeterli teminatın talep sahibinden yeterli teminat alınmıştır.İhtiyati tedbir talepleri incelenir iken tarafların menfaat dengeleri gözetilmelidir.Bedeli, gümrük vergileri ödenmiş bir emtianın teslim alınamamasının talep sahibini zarara uğratacağı açıktır.Bozulur eşya olması gerekmemektedir.İhtiyati tedbir koşullarının oluştuğu ,talebin mahiyeti itibariyle bu aşamada karşı yanın ifa yardımcısı olup olmadığının , TTK nun 1178.3-c maddesi hükümlerinin tartışılıp değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

Uygulamanın da Danıştay İDDGK nun 2016/2991,2018/5551 karar sayılı iptal kararı sonrası deniz yoluyla gelen emtialara ilişkin olarak Denizcilik Genel Müdürlüğünün 20.7.2020 tarihli yazısı ile "yük teslim talimat formu" uygulamasının yürürlükten kaldırıldığına ilişkin yazı ile işletme ve birimlere duyurulduğu anlaşılmakla ihtiyati tedbir kararına itirazın reddine ilişkin ek karara yönelik karşı yan TCDD vekilinin istinaf sebebleri yerinde görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle ,ihtiyati tedbir kararına itirazın reddine ilişkin ek kararda hukuka aykırılık bulunmadığından ihtiyati tedbir kararına itiraz eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan

reddine karar verilmiştir.