İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/1021 K.2025/234

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin davalıdan deri alımı konusunda anlaştığı ve satıma konu ürünlerin Bedelini ödemek üzere ... Bankası ... nolu, 31.07.2017 tarihli, 20.000-TL bedelli ve ... Bankası ... nolu, 28.04.2017 tarihli, 10.000-TL bedelli çekleri davalı alacaklıya ciro ettiğini, çeklerin karşılıksız çıkması nedeniyle davalı alacaklının çek borçlularına karşı İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... ve ...

Esas sayılı dosyalarından icra takibi başlattığını, müvekkilinin davalıya çekleri vermesine rağmen davalının malları teslim etmediğini belirterek müvekkilinin davalıya çekler ve icra dosyaları nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, toplam 2.820-TL çek sorumluluk tutarının tahsil tarihinden itibaren faiziyle birlikte istirdadına,alacağın %20’inden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; müvekkili şirketin davacı şirketten olan ve kambiyo senetlerinden kaynaklanan alacağının tahsili için icra takipleri başlatıldığını, çeklerin mal alım satımına dayanan ticari ilişki kapsamında verildiğini, müvekkili şirketin edim yükümlülüğünü yerine getirerek malları teslim ettiğini, dava konusu çeklerde davacının ciranta olduğunu, menfi tespit ve istirdat davalarında ispat külfetinin davacıda olduğunu belirterek davanın reddine, % 20'den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; çek ödeme aracı olduğundan, davacı tarafça çeklerin avans çeki olarak verildiği iddiasının senede karşı senetle ispat kuralı kapsamında yazılı delil ile ispatlanması gerektiği, davacı tarafça çeklerin avans çeki olarak verildiğine ilişkin yazılı delil sunulmadığı,yemin deliline dayanıldığı,davacı vekiline yemin delili hatırlatıldığı, davacı vekilince yemin teklif edilmeyeceğinin bildirildiği, ödeme aracı olarak kullanılan çeklerin avans çeki olarak verildiği ve bedelsiz kaldığı hususunun kesin delil ile ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine, davalı vekilinin kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; davalının bahsi geçen çekleri mal alım satımına dayalı olarak aldığını ikrar ettiğini,çekin mücerretliğinin ortadan kalktığını, ispat yükünün davalının üzerine geçtiğini,mahkemece ispat yükünün belirlenmesinde hata edilerek olarak davanın reddine karar verildiğini, davalının ... Ticaret ... isimli farklı bir firmadan alacak bakiyesini müvekkili ile ilgili olmamasına rağmen borç kaydettiğini, bilirkişinin davalının defterlerine göre müvekkili şirkete mal sattığına dair bir tespit yapamadığını, davalının malları teslim ettiğini iddia ettiği üçüncü kişinin müvekkili ile hiç bir ilgisi bulunmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, avans olarak verildiği iddia edilen çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. TBK'nın 207. maddesi, “Satış sözleşmesi, satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir. Sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir âdet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdürler." hükmünü haizdir.

O halde, satıcıya avans ödemesi yaptığını iddia eden davacı, bu iddiasını ispat yükü altındadır.Ayrıca çek, mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verilen bağımsız borç ikrarını içeren ödeme aracı olup, çekin de avans olarak verildiğini ispat yükü davacı üzerindedir. Bu nedenle bir illete bağlı olması gerekmez ve kural olarak ispat yükü, çekin bedelsiz olduğunu ileri süren tarafa aittir. Somut olayda davacı, davalı tarafından düzenlenen ...

Bankası ... nolu, 31.07.2017 tarihli, 20.000-TL bedelli ve ... Bankası... nolu, 28.04.2017 tarihli, 10.000-TL bedelli çekleri, davacıdan satın alacağı suni deri karşılığında verdiğini, ancak mal teslimi yapılmadığını, mal teslim edilmemesine rağmen davalının çeklere dayalı ayrı ayrı icra takibi başlattığını belirterek menfi tespit isteminde bulunmuştur. Dava konusu çeklerde davacı ciranta olarak yer almaktadır.

Davacı tarafından mal alımına ilişkin yazılı bir sözleşme, sipariş formu vs.yazılı delil ibraz edilmemiştir.

Taraflar arasında süregelen ticari ilişki, davalının kabulündedir.Davacı vekili, davalının Bahsal Ticaret-... isimli farklı bir firmadan alacak bakiyesini müvekkili ile ilgili olmamasına rağmen borç kaydettiğini ileri sürmüş ise de çek, mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verilen bir ödeme aracı olup, bahsi geçen çeklerin defterlerde avans açıklaması ile işlenmediği anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, kambiyo senetlerinin davalı ticari defterlerinde kayıtlı olmaması veya defterlere göre davalının davacıdan alacaklı olduğu anlaşılmasa dahi kambiyo senetlerinin mücerretliği ilkesi uyarınca sebeple bağlı kalınamayacağından (Yargıtay kapatılan 19. HD'nin 16/12/2015 tarih, 2015/6832-17015 sayılı içtihadı) çeklerin avans olarak verildiği ve bedelsiz kaldığı iddiasının davacı tarafından ispatlanması gerekmektedir.

Mahkemece ;ispat yükünün doğru belirlendiği davacı, bedelsizlik iddiasını ispatlayamadığından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle;davanın reddine dair karara yönelik istinaf nedenleri yerinde olmayan, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.