İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/1310 K.2025/1690

Asıl ve birleşen davanın reddine ilişkin kararın asıl ve birleşen davada davacılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

ASIL DAVA

Davacı vekili, satıcı müvekkili ile dava dışı alıcı ... ... Ltd. Şti. arasındaki taşınmaz satış vaadi sözleşmesi kapsamında toplam 16 adet 2.700.000-TL bedelli nama yazılı senedin müvekkiline verildiğini, senetlerin vadesinde tahsil edilmek üzere ...

Ataşehir Kurumsal Şube'ye teslim edildiğini, şubenin senetleri Zeytinburnu Şubesine göndermek amacıyla verdiği kargoda kaybolduğunu, kaybolan çekler yönünden iptal davalarının açıldığını ancak, bir kısım senetler için takipler başlatıldığını, davaya konu 31/05/2021 vade tarihli, 1.000.000-TL bedelli senedin davalı ... ... ... Ltd. Şti. (yeni unvan: ... Yapı ... Ltd. Şti.) cirosuyla diğer davalı ... ... AŞ tarafından ...

Bankasına ödememe protestosu gönderilmesiyle ortaya çıktığını, senedin haksız olarak davalıların eline geçtiğini, müvekkilinin sözde hamil görünen kişiyle ve diğer cirantayla ticari ilişkisi borcu bulunmadığını ileri sürerek, 31/05/2021 vade tarihli 1.000.000-TL bedelli bono nedeniyle müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitine ve bononun istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalılar ... ... Ltd. Şti. ve ... ... AŞ vekili, senedin müvekkili ... tarafından müvekkili ...'a verildiğini, vadesinde ödenmeyince ödememe protestosu düzenlendiğini,müvekkili ...'un cirosu iptal edilerek ...'ye iade edildiğini, müvekkili ...'nin İstanbul 8. İcra Dairesi'nin... esas sayılı dosyasında senedi takibe koyduğunu, davacının senedi ciroladığını ikrar ettiğini, senedi tahsil için ciro ettiğine dair şerh bulunmadığını belirterek davanın reddine ve tazminata karar verilmesini istemiştir.Davalı Tasfiye Halinde ... ... Ltd. Şti., davaya cevap vermemiştir.

BİRLEŞEN DAVA

Davacı ... vekili, asıl davada davacının müvekkiline tahsil amacıyla verdiği bonoların Zeytinburnu Şubesine iletilmek üzere kargodayken kaybolduğunu, bonolardan 31/05/2021 vade tarihli 1.000.000-TL bedelli bononun İstanbul 8. İcra Dairesi'nin... esas sayılı dosyasında takibe konulduğunu, bonoların iptali için açılmış davada ödemeden men kararı verilerek hamile karşı istirdat davası açılması hususunda süre verildiğini ve müvekkilinin zarara uğratıldığını belirterek, bononun iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVAYA CEVAP

Davalı ... ... Ltd. Şti. vekili, davaya konu senedin ticari ilişki kapsamında ... ... Ltd. Şti. tarafından müvekkiline verildiğini belirterek, davanın reddine ve tazminata karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece asıl davada, bononun ciro silsilesinde kopukluk olmadığı, bonoyu kötüniyetle iktisap ettiği veya iktisabında ağır bir kusurun da ispatlanamadığı yetkili hamil davalı ...'nin müracaat borçlularına takip yapmasında kanuna aykırılık bulunmadığı, 11/06/2021 tarihli ara karar ile bononun icra takibine konulmamasına dair verilen karar infaz edildiğinden davalı ... lehine İİK 72/4'e göre tazminat koşullarının gerçekleştiği; birleşen davada, bononun davacı bankaya tahsil amacıyla verildiği, davacının ciro silsilesinde imzası bulunmadığından davacının müracaat borçlusu olmadığı,

bono hamili davalının bonoyu kötüniyetle iktisap ettiğinin veya iktisabında ağır kusur bulunduğunun ispatlanamadığı ve davalı lehine tazminat şartlarının bulunmadığı gerekçesiyle, asıl ve birleşen davanın reddine; asıl davada bono bedeli üzerinden %20 oranında 200.000-TL tazminatın davacıdan alınarak davalı ... ... Ltd. Şti.'ye ödenmesine; birleşen davada davalının tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1- Asıl davada davacı vekili, çalınan bonoyu bir şekilde ele geçiren davalı ...'nin yetkili hamil olmadığını,nama yazılı bononun arkasındaki müvekkiline ait imzanın senetler bankaya verilirken tahsil amacıyla atıldığını, temlik cirosu iradesi taşımadığı gibi nama yazılı bir senedin temlik amacıyla bu şekilde cirosunun da mümkün olmadığını, birleşen davada davacı ...'ın sunduğu belgelerden bu hususun teyit edildiğini.

TTK'nın 647/2. maddesine göre nama yazılı bononun devri için cironun yeterli olmadığını ve alacağın temliki hükümlerine göre senedin temlik edildiğine dair özel bir beyan bulunması gerektiğini, bonoda sonraki ciranta olarak görünen davalı ... ile müvekkili arasında bu şekilde bir alacağın temliki sözleşmesinin bulunmadığını; müvekkiline ödememe protestosu keşide edilmediğinden kambiyo hukukundan kaynaklanan başvuru hakkının kaybedildiğini; kaybolan bonolarla ilgili açılan diğer davaların büyük bir kısmının müvekkili lehine sonuçlandığını ve aleyhe tazminata hüküm edilmesinin hatalı olduğunu belirterek,

kararın kaldırılmasına davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.2- Birleşen davada davacı vekili, iddialarını tekrar ederek, İstanbul Anadolu CBS'nin 2021/11680 soruşturma sayılı dosyasında soruşturmanın halen devam ettiğini, bononun dilekçeyle teslim alındığını ve cirolanmadığını; soruşturma sonucunun beklenmesi gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Asıl dava, davacının lehdarı olduğu ve tahsil için bankaya verdiği bononun kargoda çalındığından bahisle bonodan dolayı davalı cirantalara borçlu olmadığının tespiti ve istirdadı, birleşen dava, davacı bankaya tahsil için teslim edilen bono kargoda çalındığı ileri sürülerek davacı vekil hamil banka tarafından açılan istirdat istemine ilişkindir.Satıcı davacı ile ihbar olunan alıcı ... ... Ltd. Şti. arasında 15/10/2020 tarihinde taşınmaz satış vaadi sözleşmesi imzalanmıştır.

Alıcı, satış bedelinin bir kısmına karşılık olmak üzere aynı tarihte "senet alındı bordrosu"yla 16 adet toplam toplam 2.700.000-TL bedelli bonolar vermiştir. Davacı bonoları, 19/11/2020 tarihinde birleşen davada davacı bankaya tahsil edilmek üzere teslim etmiştir.

Bankanın Ataşehir kurumsal şubesinin 14/12/2020 tarihli tutanağına göre, 16 adet bononun Zeytinburnu şubesine gönderilmek üzere 23/11/2020 tarihinde kargo şirketine teslim edildiği, bonoların kargo şirketi uhdesindeyken kaybolduğuna dair tutanak tutulmuştur. Banka 16/12/2020 tarihinde İstanbul 11. ATM'nin 2020/696 esas sayılı dosyasında 16 adet bononun zayi nedeniyle iptalini istemiş, mahkemece 22/12/2020 tarihinde teminat karşılığında ödeme yasağı kararı verilmiştir.

16 adet bonodan biri olan davaya konu düzenleme tarihi 15/10/2020, vade tarihi 31/05/2021, …3148 nolu 1.000.000-TL bedelli bono için eldeki davanın açılmasından sonra 15/06/2021 tarihinde, davalı ... tarafından keşideci ... ... Ltd. Şti., ciranta ...'ye ve lehtar davacıya karşı İstanbul 8. İcra Dairesi'nin... esas sayılı dosyasıyla kambiyo senetlerine dayalı takip başlatılmıştır.

Davacı lehdarın cirosundan sonra ..., davalı ...'nin cirosu bulunmakta olup, hamil ...'un cirosu iptal edilmiştir. İcra takip dosyasında ...'nin bonoyu ...'ye temlik ettiğine dair 25/01/2021 tarihli sözleşme sunulmuştur.İstanbul 20. ATM’nin 2021/71 esas ve 2021/719 karar sayılı dosyasında, davalılar ... ve ... Gıda. Ltd.

Şti.'ye karşı açılan davada aynı olayda kaybolan senetlerden 31/12/2020 vade tarihli 1.000.000-TL bedelli bonoya ilişkin menfi tespit ve istirdat davasının kabulüne karar verildiği; davalı hamilin istinaf başvurusunun İstanbul BAM 16. HD’nin 2022/247esas, 2023/1619 karar sayılı ve 03/11/2023 tarihli ilamıyla bononun nama yazılı olduğu,ancak alacağın temlikiyle devredilebileceği alacağın temlikinin ispatlanamadığı, takip alacaklısının yetkili hamil olmadığı gerekçesiyle kabulü gerektiği gerekçesiyle, kararın gerekçesi nedeniyle kaldırılarak, davacının bono nedeniyle borçlu olmadığına ve bononun istirdadına karar verilmiş;

karar, Yargıtay 11. HD’nin 2024/1948 esas ve 2025/320 karar sayılı ilamıyla onanmıştır.TTK'nın 778. maddesi atfıyla bonolar hakkında da uygulanan aynı Kanunun 681/2. maddesinde "Düzenleyen, poliçeye emre yazılı değildir ibaresini veya aynı anlamı ifade eden bir kaydı koymuşsa, poliçe ancak alacağın temliki yoluyla devrolunabilir ve bu devir alacağın temlikinin hukuki sonuçlarını doğurur" hükmü yer almaktadır.Senette mündemiç hakkın sahibi olabilmek için, senedin mülkiyetini karşı tarafa geçiren işlemin yanında, ayrıca bir de temlik muamelesinin yapılması, nama yazılı senetlerde şarttır.

Somut davada senedin davacı ... ... AŞ namına düzenlendiği, davacının cirosundan sonra davalı ... cirosunu takiben davalı ... cirosu bulunmaktadır. Fakat temlik belgesi düzenlemesi gereken davacı ile davalı ... arasında bir temlik yapılmamıştır. Ciranta davalı ... senette yetkili hamil olmamıştır. Davalı ... den senedi temlik alan davalı ... de yetkili hamil olmamıştır.

Yetkili hamil olmayan davalı ...'nin senede dayalı talep hakkı olmadığı anlaşılmakla, asıl davanın davalılar ... ve ... açısından kabulü ile bonodan dolayı davalılar ... ve ...'ye ve İstanbul 8. İcra Dairesi'nin... sayılı esas sayılı takip dosyasında da davalı ...'ye borçlu olmadığının tespitine ve bononun davalı ...'den istirdatı ile davacıya verilmesine, davalının şartları bulunmayan tazminat isteminin reddine karar verilmesi gerekirken, davanın reddine karar verilmesi yerinde bulunmamıştır.

Ayrıca davacının talebi bulunmadığından, İİK'nın 72/5. maddesi gereği kötüniyet tazminatına karar verilmemiştir. Öte yandan, davalı ... ... AŞ'nin davaya konu üzerindeki cirosu iptal edildiğinden, bu davalıya bonodan dolayı husumet yöneltilmeyecektir. Bu nedenle davalı ... AŞ bakımından davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Birleşen davada davacı ...'ın keşideciye noterden gönderdiği 02/06/2021 tarihli protestonun ekindeki senet nüshasında, davalı ...'un cirosunun (icra takibindeki nüshadan farklı olarak) iptal edilmemiş olduğu görülmektedir. Ciro silsilesine göre davalı ...'un elindeki senedi bankaya protesto için ibraz ettiği ve protestonun çekildiği, bunun üzerine de davacının 04/06/2021 tarihinde bu davayı açtığı anlaşılmıştır.

Bu halde HMK'nın 327/2. maddesi gereğince, kendisine dava açılmasına sebebiyet vermiş davalı ... yararına yargılama giderlerine ve vekalet ücretine hükmedilmemiştir.Birleşen davada ise, alacaklı banka tarafından açılan zayi nedeniyle iptal davasında verilen süre üzerine birleşen dava açılmıştır. Davacı banka, bono kendisine tahsil için verildiğinden bonoda vekil hamildir.

Senedi rızası dışında elinden çıkaran hamil davacının asıl davada davanın kabulü nedeniyle birleşen davanın konusu kalmamıştır. Davacı banka dava açmakta haklı olduğundan HMK'nın 331 maddesi uyarınca davacı lehine yargı gideri ve vekalet ücretine hükmedilmiştir.Açıklanan nedenlerle, asıl davada davanın ... ... Ltd. Şti. ve ... ... Ltd. Şti bakımından kabulüne, diğer davalı ... ...

A.Ş. bakımından pasif husumet yokluğundan reddine; birleşen davada karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmesi yerinde görülmemiş, asıl ve birleşen davada davacılar vekillerinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından yeniden yazılı şekilde karar verilmiştir.

23/10/2025