İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/943 K.2025/586

Davanın kısmen kabul, kısmen reddine ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalıya Türkiye'den yurt dışına kara taşıma hizmeti verdiğini, taşımaya konu kedi-köpek maması emtiasının ithalatına ilişkin bazı evrakların eksik ve hatalı olmasından dolayı taşımada gecikme olduğunu, bu nedenle müvekkilinin zararı oluştuğunu, söz konusu zararın karşılanması için 6.640-Euro asıl alacak, 154,93-Euro işlemiş faiz ve 209,53-TL ihtar masrafı olmak üzere toplam 6.794,93-Euro ve 209,53-TL'nin tahsili için davalı aleyhine Bakırköy ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı icra takibinin başlatıldığını, ancak davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının icra takibine itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davacının dava konusu taşıma hizmetinde yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve dava dilekçesinde ileri sürdüğü aksamalardan dolayı davacının kendisinin kusurlu olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, taşımaya konu emtianın gerekli belgelerinin (sağlık sertifikaları) eksik olması nedeniyle aracın gümrük kapısında beklemek zorunda kaldığı, belgelerin temini için yapılan 6.640-Euro masrafı davalıdan talep ettiği; uluslararası kara taşıması olduğundan CMR hükümlerinin uygulanmasının gerektiği.

CMR 11'de malların tesliminden önce tamamlanası gereken gümrük ve diğer formalitelerin yerine getirilmesi için, göndericinin lüzumlu belgeleri sevk mektubuna iliştireceği veya taşımacıya vereceği ve talep edilen diğer bilgileri kendisine sağlayacağı; taşımacının bu belgelerle verilen bilgilerin doğruluğunu ve yeterliliğini incelemek zorunda olmadığı; göndericinin bu gibi belgelerin bulunmaması, yetersiz olması veya usule aykırı oluşundan doğacak zarar, ziyan ve hasardan taşımacıya karşı sorumlu olduğu, ancak taşımacının hatası veya ihmali görülen durumların bu hükmün dışında olduğunun düzenlendiği;

bu hükme göre ilgili belgeleri eksiksiz olarak temin ederek davacı taşıyıcıya teslim etme yükümlülüğünün davalıya ait olduğu, bu hususta davacının hata veya ihmalinin davalı tarafça ispat edilemediği, davacının hangi evrakların gerekli olduğunu bilmediği ve bilmesi de gerekmediği;

bu nedenle davacının yaptığı ve belgelendirdiği masrafları talep edebileceği, yapılan hesaplamaya göre davacının 22,86-Euro işlemiş faiz talep edebileceği ve alacağın likit olduğu gerekçesiyle, davalının takibe itirazının kısmen iptali ile takibin 6.640-Euro asıl alacak ve 22,66-Euro işlemiş faiz yönünden devamına, fazlaya ilişkin ihtar ve işlemiş faiz taleplerinin reddine, asıl alacağa 3095 s.k.

4/'daki faiz oranının uygulanmasına; asıl alacağın takip tarihindeki TL karşılığı olan 44.464,76-TL'nin %20'si oranındaki icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili, bilirkişi raporunda uyuşmazlık konusu fatura alacağının temelini oluşturan olay bakımından tarafların kusur durumlarının irdelenmediğini,salt tarafların ticari defterlerinden hareketle yüzeysel rapor hazırlandığını, tır gümrük çıkış tescilinin nakliyeci konumundaki davacının tayin ettiği yetkililerce yapıldığını, çıkış esnasında yüke ait evrak eksiği olduğuna dair davacının müvekkilinden talepte bulunmadığını;

emtianın cinsinin beyanname ve faturalarda açıkça gönderici tarafından beyan edilmesine rağmen, davacının Kapıkule Çıkışı-Avrupa Birliği girişinde yükün zirai doktor kontrolünü yaptırmadığını, taşımanın gereklerinden olan zirai kontrolü ihmal ettiğinden asli kusurlu olduğunu; nakliyeci konumundaki davacının, ilk etapta AB giriş kapısı olan Bulgaristan Gümrüğüne kontrol için müracaat etmesi gerekirken, tamamen kendi inisiyatifiyle aracı Macaristan'a kadar götürdüğünü ve masraf kalemlerinin oluşmasına kendisinin sebebiyet verdiğini; davaya konu masraf iddialarının ve buna istinaden tek taraflı düzenlenen faturanın kabulünün mümkün olmadığını;

soyut ve tek taraflı faturada yazılı, taşıma işiyle ilgisi olmayan tutarın tazmin talebinin hukuki dayanağı olmadığını belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacının davalıya verdiği taşıma hizmeti kapsamında taşıyıcı davacı tarafından yapılmak zorunda kalınan masraflar sebebiyle uğradığı zararın tahsili için başlatılmış icra takibine davalının itirazının iptali istemine ilişkindir. Taşımanın Türkiye'den Çekya'ya olan güzergahı itibariyle uyuşmazlığın CMR Konvansiyonu hükümlerine göre çözümü gerekmektedir CMR'nin 11. maddesinin 1. ve 2. paragrafları "1.

Malların tesliminden önce tamamlanması gereken gümrük ve diğer formalitelerin yerine getirilmesi için, gönderici, lüzumlu belgeleri sevk mektubuna iliştirecek yahut da taşımacıya verecek ve talep ettiği diğer bilgileri kendisine sağlayacaktır. 2. Taşımacı bu belgelerle verilen bilgilerin doğruluğunu ve yeterliliğini incelemek zorunda değildir.

Gönderici bu gibi belgelerin bulunmaması, yetersiz olması, veya usule aykırı oluşundan doğacak zarar, ziyan ve hasardan, taşımacıya karşı sorumludur. Ancak, taşımacının hatası veya ihmali görülen durumlar bu hüküm dışındadır." şeklinde düzenlenmiştir.

Davacı; taşıma yapan aracın 28/04/2018 tarihinde Kapıkule sınır kapısından çıkış yaptığını, sağlık sertifikalarının orijinalleri bulunmadığından eksik evrak sebebiyle Bulgaristan sınır kapısında beklemeye başladığını, 3 gün yapılan bekleme sonucunda gönderilen belgelerin yanlış-eksik olması sebebiyle sorunun çözülemediğini; müvekkilince özel kuryeyle yeniden getirtilen belgelerin bu sefer de emtiaya uygun olmadığından kabul edilmediğini; sonrasında 15/05/2018'tarihinde göndericiden belgeler alınarak 16/05/2018'de doktor masrafı da kendisi tarafından karşılanarak aracın seyrine devam ettiğini;

transit evrakın süresi 13/05/2018' tarihinde sona erdiğinden tüm parsiyel parça yüklerin boşaltma ülkelerine uğramak suretiyle depolara tahliye edildiğini ve bu kapsamda ekstra yapılmak zorunda kalınmış masraflar için 01/06/2018 tarihli 6.640-Euro bedelli fatura düzenlendiğini; bu masrafların ayrıntısıyla 29/05/2018 tarihli e-postayla belirtilerek istenmesine ve 04/02/2019 tarihli ihtara rağmen ödenmediğini, bu nedenle icra takibi yapılmak durumunda kalındığını belirtmiştir.

Davalı ise, söz konusu masrafların yapılmasından davacının sorumlu olduğunu zira davacının aracın çıkışı esnasında eksik evraka ilişkin bir talepte bulunmadığını ve zirai kontrolü ihmal ettiğini, bu nedenle tek taraflı olarak düzenlenen ve taşımayla ilgisi olmayan 6.640-Euro bedelli faturanın kabul edilmeyerek 11/06/2018 tarihli noterden gönderilen ihtarla iade edildiğini savunmuştur. Somut olayda ;davacı ile davalının ... Ltd.

Şti.'ye ait 4 palet evcil hayvan maması emtiasının İstanbul'dan Prag/Çekya'ya taşımasının organize edilmesi için tarafların anlaşmaya vardığı; davacının dava dilekçesi ekinde dosyaya sunduğu belgelerin incelenmesinde davacının davalıya 30/04/2018 tarihli "kara nakliye ücreti" açıklamalı 580-Euro bedelli fatura kesildiği; taşımanın 28/04/2018 tarihinde yapılması hususunda anlaşıldığı.

28/04/2018 tarihli gümrük beyannamesine ve 27/04/2018 tarihli CMR belgesine göre fiili taşımanın ... Ltd. Şti. tarafından yapıldığı. CMR belgesinin davacı tarafından düzenlendiği ve taşıma yapan aracın (çekici ve römork) plakalarının ... ve ... olduğu anlaşılmıştır.

Davacı dava dilekçesinin ekinde, yaptığını iddia ettiği masraflara ilişkin belgeleri ve davalıya düzenlediği 01/06/2018 tarihli 6.640-Euro bedelli faturayı da ibraz etmiş; ayrıca davalıya gönderdiği 29/05/2018 tarihli e-postada süreci ve yapılmış masrafları yazarak ve masrafların ödenmesi halinde teslimatın gerçekleşeceğini belirtmiştir.

Davalı da davacıya noterden gönderdiği 04/06/2018 tarihli ihtarnamede, süreci özetlemek suretiyle, masraflara davacı sebebiyet verdiğinden bahisle emtianın derhal alıcıya teslim edilmesini isteyerek ve kendilerinden istenilecek masrafları ödemeyeceklerini ifade etmiştir.

Yargılama aşamasında mali müşavir, taşıma uzmanı ve gümrük uzmanı bilirkişi heyetinden alınmış raporda, davacının defterlerine göre davacının davacının davalıdan 6.640-Euro alacaklı olduğunun, davalının defterlerine göre ise davacıya her hangi bir borcunun bulunmadığının belirlendiği, aradaki farkın davaya da konu edilmiş 01/06/2018 tarihli 6.640-Euro bedelli faturanın davalının defterlerinde kayıtlı olmamasından kaynaklandığı.

CMR'nin 11. maddesine göre davacının yaptığı masrafları davalıdan talep edebileceği görüşü bildirilmiştir.Davalı, taşımadaki evrak eksikliğini ve bundan dolayı gecikmelerin olduğu kabul etmekte ancak davacının bu kapsamda yaptığını belirttiği masraflara davacı sebebiyet verdiğinden, masraflardan kendisinin değil davacının sorumlu olduğunu, bu nedenle de 6.640-Euro bedelli fatura bedelini kabul etmediğini savunmaktadır.

Taraflar arasında yapılmış 10, 16 ve 18 Nisan 2018' tarihinde yapılmış e-posta yazışmalarına göre davacı, söz konusu taşımanın organize edilmesi işini davalıya karşı üstlenmiş ve bu kapsamda 30/04/2018 tarihli 580-Euro bedelli navlun faturasını davalıya kesmiştir. Zaten bu hususlarda bir çekişme bulunmamaktadır.

Taşımanın da tabi olduğu CMR'nin 11. maddesinde göndericinin, lüzumlu belgeleri taşımacıya vereceği, taşımacının bu belgelerle verilen bilgilerin doğruluğunu ve yeterliliğini incelemek zorunda olmadığı ve göndericinin bu gibi belgelerin bulunmaması, yetersiz olması, veya usule aykırı oluşundan doğacak zarar, ziyan ve hasardan taşımacıya karşı sorumlu olduğu, ancak taşımacının hatası veya ihmali görülen durumların bu hükmün dışında olduğu düzenlenmiştir.

Bu nedenle eldeki davada da, taşımayı üstlenen davacıya taşıdığı kedi ve köpek maması emtiasının ihracına ilişkin yabancı gümrük kapılarında istenen belgeleri, akidi olan davalının eksiksiz bir şekilde teslim etmesi gerekmekte olup, belgelerin eksik veya hatalı olmasından dolayı oluşmuş gecikme sebebiyle davacı uğradığı zararı davalıdan isteyebilecektir.

Ne var ki mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının talebine konu 6.640-Euro'luk faturanın da dayanağını oluşturan zarar miktarına ilişkin dosyaya sunduğu belgeler irdelenmemiş, yani zarar tutarı somut olarak belirlenmeden davacının ticari defterindeki kayda göre soyut olarak zararın talep edebileceği belirtilmiş ve mahkemece de zarar bedeli olarak doğrudan fatura bedeline hükmedilmiştir.

Fakat davadaki talep cari hesap alacağına değil taşıma sözleşmesi kapsamında uğranıldığı iddia edilen zarara ilişkindir.

Buna göre davacının iddiası kapsamında, öncelikle dava dilekçesinin ekinde sunduğu ve talebine konu zarar miktarının içeriğine ilişkin olduğunu iddia ettiği bir kısmı yabancı dilde olan belgelerin Türkçe tercümesini dosyaya sunması için davacıya süre verilmesi; tercümelerin sunulmasından sonra tüm belgeler bakımından davacıdan hangi belgelerin hangi zarar kalemine ilişkin olduğu hususunda yazılı açıklama ibrazının istenilmesi; akabinde taşıma uzmanı bilirkişiden denetime elverişli ek rapor alınarak davacının iddiası ile belgeler tek tek irdelenmek ve ilişkilendirilmek suretiyle davacının talep edebileceği zararın olup olmadığı,

varsa ise miktarı tespit edilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde yukarıda belirtilen önemli deliller toplanmadığından ve değerlendirilmediğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak, davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir