İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2023/2447 K.2024/534

Davanın usulden reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin sigorta poliçesi kapsamında sigortacısı olduğu ... IMO numaralı ... gemisinin kuru havuz bakım/onarım işlemlerinin yapılması için 13.11.2021 tarihinde ...

Tersanesi iskelesine yanaştığını, 17.11.2021 tarihinde geminin yüzer havuza alındığını, havuzda gerçekleştirilen tamir işlemlerinden sonra 27.11.2021 tarihinde gemi yüzer havuzdan çıkarılarak, 28.11.2021 tarihinde yeniden tersane rıhtımına yanaştırıldığını, 29.11.2021 tarihinde bakım ve onarım işleri nedeniyle ana makinesi çalışır vaziyette olmayan ve bu nedenle de hiçbir surette denizde kendi kendine hareket kabiliyeti bulunmayan ...gemisinin hava muhalefeti nedeniyle yanaşık vaziyette bulunduğu beton iskelede rüzgâr ve dalgaların etkisiyle dövülmeye başladığını, gemiyi güvene almak için yeterli önlemler alınmadığını,

geminin şiddetli bir şekilde su alması ve suyun tahliye edilememesi nedeniyle geminin batma tehlikesi ile karşı karşıya kalmasının engellenemediğini, geminin su almaya devam etmesi ve yardım çağrıları neticesinde gelen yardımların yetersiz kalması nedeniyle ... gemisinin 01.12.2021 saat 03:00 sularında iskele tarafına 30° yan yatarak su hattı çizgisine kadar denize battığını ve deniz dibine oturduğunu, bundan dolayı müvekkili sigorta şirketinin sigortalısının zararını tazmin ettiğini belirterek müvekkilinin yapmak zorunda kaldığı 2.008.397,00-USD ve 656.497,33-TL tutarındaki ödemelerin,

geminin batarak tam zayi olduğu 01.12.2021 tarihinden itibaren faizi işletilerek davalıdan tahsiliyle müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; denizcilik ihtisas mahkemelerinin görevli olduğunu, bunun dışında sigortalı ile müvekkili arasındaki sözleşmede tahkim şartı bulunduğundan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, mahkemenin görevli olduğu ve tahkim şartının geçersizliği varsayımında, Bakırköy ve Yalova mahkemelerinin yetkili olduğunu, davacı tarafından ödendiği iddia edilen masrafların tamamının fahiş rakamlardan oluştuğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davalı tarafça göreve yönelik itirazda bulunulmuş ise de dava konusu ihtilafın davacı sigorta şirketinin sigortalısı ile davalı arasındaki gemi bakım onarım sözleşmesinden kaynaklandığı, geminin deniz taşıması sırasında değil limanda bağlı olduğu sırada hasara uğraması nedeniyle eser sözleşmesine dayalı davaya bakma görevinin Denizcilik İhtisas Mahkemelerine değil, genel görevli asliye ticaret mahkemelerine ait olduğunu,

davalı tarafça sunulan cevap dilekçesi ile mahkemenin yetkisine yönelik itirazda bulunulmuş ise de davalı tarafın yetki itirazında HMK 19/2 maddesi gereği seçtiği yetkili mahkemeyi bildirmediğinden yetki itirazının geçerli olmadığı,

davacının eldeki davayı sigortalısının haklarına halef olarak açtığı, halefiyet ilkesi gereğince davacı sigorta şirketinin sigortalısının yaptığı tahkim anlaşmasının onun halefi olan sigorta şirketini de bağlayacağı, sözleşmenin 23. maddesine göre sözleşmeden kaynaklanan veya sözleşmeyle bağlı olarak ortaya çıkan tüm anlaşmazlıkların İstanbul Tahkim Merkezinde uluslararası tahkim kurallarına uygun olarak tahkim yoluyla çözüleceğinin belirtildiği,

davacı tarafça söz konusu sözleşmeye ilişkin tahkim konusunda kesin irade mutabakatını gösterir imzalı bir sözleşme bulunmadığı yönünde itirazda bulunulmuş ise de tahkim şartının geçerliliği için yazılı olmasının yeterli olduğu, dava konusu eser sözleşmesinin kurulması ve geçerli olması için imzalı olmasının şart olmadığı, davalı tarafça sunulan belgeler ile davacının sigortalısı ile davalı şirket arasındaki e-posta yazışmaları ile sözleşmenin kurulduğu, davacının sigortalısının davalının sunduğu sözleşme ve teklife onay vermesi ve gemiyi davalıya teslim etmesi ile de sözleşmenin geçerli şekilde kurularak sigortalı tarafından kabul edildiği,

bu haliyle sözleşmenin geçerli olduğu ve tahkim şartının da yazılı yapılmış olması nedeniyle tarafları bağladığı, davalı tarafça süresinde sunulan cevap dilekçesi ile geçerli tahkim ilk itirazında bulunulduğu gerekçesiyle davanın tahkimde çözülmesi gerektiğinden usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; müvekkilinin sigortalısının ... şirketi olduğunu, ekspertiz raporunda sigortalı donatan olarak ...Ltd adlı ... siciline kayıtlı yabancı şirketin gösterildiğini, müvekkilinin de hasar bedelini bu firmaya ödediğini, oysa mahkemenin kabul ettiği sözleşmenin davalı ile ... arasında yapıldığını, müvekkilinin sigortalısı ile davalı arasında yapılan bir sözleşme bulunmadığını,zararın haksız fiilden ileri geldiğini, bu nedenle sigortalıya davalı tarafından gönderilen genel hükümlerin uygulama alanı bulamayacağını, söz konusu sözleşmenin 805 sayılı kanun uyarınca da geçersiz olduğunu,

sözleşmenin tarafları olan davalı ile ... firmalarının Türk şirketi olduğunu, davalıya ait genel koşullara atıf yapan ana sözleşmenin yabancı dilde düzenlendiğini, bir sözleşmede yer alan tahkim kaydının ana sözleşmeden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini,sözleşmedeki tahkim şartının bu sözleşmeden ayrı değerlendirilerek Kanunda belirtilen şekil koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması gerektiğini, bu hususun HMK'nın 422. maddesinde açıkça düzenlendiğini,

taraflar arasında yazılı şekilde yapılmış bir tahkim anlaşması bulunmadığından mahkemece davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, tekne ve makine sigorta poliçesi ile sigortalanan geminin onarım sırasında hasara uğraması nedeniyle davacı tarafından sigortalıya ödenen bedelin, tersane işleticisi davalı şirketten rücuen tazmini istemine ilişkindir. Davacıya sigortalı ...

IMO numaralı ... gemisinin bakım onarım işlemlerinin yapılması için davalıya ait tersaneye teslim edildiği, tersanede bakım ve onarım işleri devam ederken geminin hava muhalefeti nedeniyle yanaşık vaziyette bulunduğu beton iskelede rüzgâr ve dalgaların etkisiyle hasar görmeye ve su almaya başladığı, 30° yan yatarak su hattı çizgisine kadar denize battığı ve deniz dibine oturduğu, davacı şirketin sigortalısının zararını tazmin ettiği anlaşılmakta olup 2.008.397,00-USD ve 656.497,33-TL tutarındaki ödemelerin davalıdan rücuen tahsilini talep etmektedir.

Davalının süresinde sunduğu cevap dilekçesi ile tahkim ilk itirazında bulunması üzerine, mahkemece davalının tahkim ilk itirazı yerinde görülerek davanın usulden reddine karar verilmiştir. Halefiyet ilkesi gereğince davacı sigorta şirketi sigortalısının koşullarına tabi olup, sigortalının yaptığı tahkim anlaşması, onun halefi olan sigorta şirketini de bağlayıcıdır.

Somut olayda sigortalı gemi Panama bandıralı olup Türkiye'de tahkim öngörüldüğünden taraflar arasında geçerli bir tahkim şartı bulunup bulunmadığı MTK'ye göre belirlenecektir.

Tarafların sözleşme veya sözleşme dışı bir hukuki ilişkiden doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıkların tamamının veya bir kısmının çözümünü hakem veya hakem kuruluna bırakılması hususunda yaptıkları anlaşmalar tahkim sözleşmesi olarak adlandırılmakta olup yalnızca iki tarafın iradeleriyle tasarrufta bulunabilecekleri konularda tahkim sözleşmesi yapılabilir.

İster bağımsız bir tahkim sözleşmesi şeklinde isterse bir tahkim şartı şeklinde yapılsın tahkim sözleşmesinin geçerliliği için aranan temel unsurlar geçerli bir tahkim iradesinin varlığı ve yazılı şekil şartıdır. MTK'nın 4/2.

Maddesi gereğince yazılı şekil şartının yerine getirilmiş sayılması için, tahkim anlaşmasının taraflarca imzalanmış yazılı bir belgeye veya taraflar arasında teati edilen mektup, telgraf, teleks, faks gibi bir iletişim aracına veya elektronik ortama geçirilmiş olması ya da dava dilekçesinde yazılı bir tahkim anlaşmasının varlığının iddia edilmesine davalının verdiği cevap dilekçesinde itiraz edilmemiş olması gerekir.

Bunun dışında asıl sözleşmenin bir parçası hâline getirilmek amacıyla tahkim şartı içeren bir belgeye yollama yapılması hâlinde de geçerli bir tahkim anlaşması yapılmış sayılır. Sigortalı gemi ile davalı arasındaki bakım ve onarım için yapılan sözleşme görüşmeleri dava dışı ...A.Ş. ile davalı arasında yapılmıştır. Davalı şirket tarafından 20/10/2021 tarihli e-posta ile davalıya fiyat bildirildiği, aynı zamanda e-posta ekinde ...

Genel Şartları ve Koşullarına yer verildiği, dava dışı ...A.Ş. adına ... tarafından gönderilen 22/10/2021 tarihli e-posta ile taraflar arasındaki sözleşmenin kurulduğu ve geminin öngörülen tarihte bakım ve onarım için davalıya teslim edildiği anlaşılmaktadır. ... Genel Şartları ve Koşulları'nın "İhtilaf" başlıklı sözleşme hükmünde anlaşmazlıkların nihai olarak İstanbul Tahkim Merkezi nezdinde tahkim kurallarına uygun olarak tahkim yoluyla çözüleceği kararlaştırılmıştır.

Her ne kadar davalı tarafça uyuşmazlığın haksız fiilden kaynaklandığı, bu nedenle tahkim kaydının uygulanamayacağı ileri sürülmekte ise de davanın sigortalı ile davalı arasındaki sözleşmeye aykırılığa dayalı olarak açıldığı, tahkim şartının somut uyuşmazlık için de geçerli olduğu açıktır.Bunun dışında davacı, taraflar arasında imzalı bir sözleşme bulunmadığını ileri sürmektedir.

MTK'nın 4/2 maddesi uyarınca tahkim anlaşmasının yazılı olması şart ise de aynı hükümde tahkim sözleşmesinin elektronik ortamda yapılmasına imkan tanınmıştır. Ayrıca tahkim şartı içeren bir belgeye yollama yapılması hâlinde de geçerli bir tahkim anlaşmasının yapılmış sayılacağı düzenlenmiştir.

Somut olayda taraflarca aksi iddia edilmeyen e-posta yazışmalarına göre taraflar arasında sözleşmenin karşılıklı e-posta ile gerçekleştiği, sözleşme ilişkisinin sigortalıya e-posta ekinde gönderilen tahkim şartı içeren ... Genel Şartları üzerinden kurulduğu, bu durumda tahkim sözleşmesinin geçerliliği için aranan yazılılık şartının gerçekleştiği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca davacı, tahkim şartı içeren sözleşmenin sigortalı ile değil dava dışı ...A.Ş. ile yapıldığını, sözleşmenin sigortalıyı bağlamayacağını, bu nedenle geçerli bir tahkim sözleşmesi bulunmadığını iddia etmiş ise de ...A.Ş.'nin sigorta poliçesinde sigorta ettiren sıfatına sahip olduğu,poliçenin ...A.Ş. tarafından düzenlettirildiği, ..A.Ş. ile davalı arasındaki sözleşme görüşmelerinden sonra geminin sözleşme doğrultusunda davalıya onarım için teslim edildiği hususları dikkate alındığında ...A.Ş.'nin gemi üzerinde menfaati bulunduğu, dolayısıyla sözleşmenin sigortalı gemiyi bağladığı kabul edilmiştir. .Yine davacı ...

Genel şartlarına atıf yapan 20/10/2021 tarihli sözleşme metninin İngilizce dilinde olması nedeniyle 805 sayılı Kanun uyarınca geçersiz olduğunu ileri sürmekte ise de bahsi geçen metnin fiyat teklifi olduğu ve davalı tarafından Türkçe olarak gönderilen 20/10/2021 tarihli e-posta metninde sözleşme genel koşullarına ayrıca vurgu yapıldığından, davacının aksi yöndeki istinaf nedenlerinin yerinde görülmemiştir.Bu halde sözleşmedeki tahkim şartının geçerli olduğu sonucuna varılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle; mahkemece davanın tahkim şartı nedeniyle usulden reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esasta reddine karar verilmiştir.