İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2023/437 K.2026/261

Davanın kısmen kabulüne-reddine ilişkin verilen kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin 20/02/2019 -2020 tarihleri arasında geçerli mesleki sorumluluk sigorta poliçesi ile davalı tarafından sigortalandığını, müvekkilinin mesleki faaliyeti kapsamında 04.10.2019 ve 14/10/2019 tarihlerinde Rusya'daki ... limanında yüklenip 16.10.2019 ve 26.10.2019 tarihlerinde Balıkesir Limanı'nda tahliye edilen gemideki dökme ayçiçeği tohumu için tahliye sırasında yapılan kalite kontrolünde, iş bu kalite kontrol farkı sebebiyle ... şirketinin her iki gemi için 100.000-USD zararın tazmini talebinde bulunduğu,

ekspertiz raporunda zararın 55.000-USD belirlendiğini, ancak davalı tarafından Rusya’daki bir firmanın Rusya’daki bir sigorta şirketi tarafından sigortalanabileceği ve bağlı kuruluşun yaptığı mesleki faaliyetlerin kapsam dışında kaldığı gerekçesiyle tazminat talebini reddettiğini, oysa poliçede sigortalı şirketin sahibi, ortağı, direktörü ya da sigortalı adına hareket eden ya da sigortalı talimatıyla onaylanan herhangi bir çalışanının poliçede belirlenmiş mesleki faaliyeti ifa ederken neden olduğu zarar dolayısıyla ödeyeceği tazminatın teminata dahil olduğunun belirtildiği,

poliçenin düzenlenmesi aşamasında sigorta şirketiyle çeşitli e-posta yazışmalarında söz konusu yurt dışı şirketlerin her seferinde yenilendiğini, sigorta şirketi tarafından da özellikle Kırım bölgesinde müvekkilinin faaliyeti olup olmadığına yönelik sorular sorduğunu, kendi şirketlerine yönelik beyanların geri çevrilmediğini, müvekkilinin sigorta teklif formuna yurt dışındaki şirket isimlerini yazdığını, müvekkile ait Rusya’daki şirketin bağlı kuruluş olmayıp müvekkile ait ana şirket olduğunu, müvekkili tarafından mağdur firmaya yapılan 55.000-USD ödemenin, ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; yanlış numune alımından kaynaklanan hatanın Rusya’da yükleme sırasında, Rusya’daki firma tarafından verilen hizmet sırasında meydana geldiğini, poliçede sigortanın coğrafi sınırının, sigortalının Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ifa ettiği mesleki faaliyetler için geçerli olduğu notunun yer aldığını, poliçenin notlar bölümünde poliçe teminatının ABD ve Kanada hariç tüm dünyada yasal olarak izin verilmesi kaydıyla sağlandığını, ayrıca poliçede 37. maddesinde bağlı kuruluş ve iştiraklerin istisna tutulduğunu, Rusya’da yerleşik ...

Ltd. .... firmasının poliçede sigortalı olarak belirtilmediğini, teklif formunda geçse de poliçede teminata dahil edilmediğini,zararın poliçe özel ve genel şartları uyarınca teminat kapsamı içinde kabul edilemeyeceğini, talebin poliçe kapsamında olduğu Değerlendirilse dahi 10.000-Euro muafiyetin düşülmesi gerektiğini belirterek gerçek zararı aşan fahiş Miktardaki talebin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece. Bandırma Limanında tahliye edilen gemideki dökme ayçiçeği için yapılan kalite kontrolleri neticesinde oluşan zararının giderilmesi amacıyla dava dışı ...

Yağ şirketine davacı tarafından 50.000-USD ödendiği, davacı şirketin 3.kişiye yaptığı bu ödemeyi sigorta poliçesi kapsamında davalıdan talep ettiği,poliçenin davacının mesleki hatalarını sigorta teminatı kapsamına aldığı, davacının ... şirketinin Rusya’dan ithal ettiği, dökme ayçiçek tohumu cinsi emtianın, iki farklı gemi ve iki farklı zamandaki yükleme ve tahliyeye gözetim hizmeti verdiği, yükleme limanında verilen gözetim hizmeti sırasında hatalı ölçüm yapıldığı,

gemilerin Türkiye’ye gelmesi sonrası yapılan tetkiklerde hatanın ortaya çıktığı, hatalı gözetim sonucu oluşan zarardan davacının sorumlu olacağı, davalı sigorta şirketi tarafından ....

Ltd.'nin faaliyetlerinin poliçede teminat kapsamında olmadığı iddia edilmiş ise de davacının 51 çalışanı ile mesleki sorumluluk sigortası yaptırdığı, davacının sahibi olduğu... şirketinin sigorta kapsamına alınması teklifinde bulunulduğu ve sigorta acentesi tarafından teklifin açıkça reddedilmediği, 51 çalışana ilişkin bilgilerin sigorta poliçesinde açıkça tespit edilmediği, davalı sigorta şirketi tarafından aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmediği, davalının iddialarının meydana gelen rizikoyu teminat harici tutmak için yeterli olmayacağı, muafiyet tenziliyle zararın 33.381,71-USD olduğu,

bilirkişi raporunun dosya kapsamın uygun ve hükme esas alınabilir nitelikte olduğu gerekçesiyle 33.381,71-USD'nin ödeme tarihi olan 19/06/2020 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi gereğince işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazla talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davacı vekili; muafiyet tenzilinin doğru olmadığını, ekspertiz incelemesi neticesinde zararın 55.000-USD olarak tespit edildiğini, zararın sigortacı ödeme yapmadığından müvekkilinin ödemek zorunda kaldığı miktar olduğunu, muafiyet hesabında kurun 6,481 yerine 6,5129 alınmasının hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2-Davalı vekili; 33 sayfalık poliçenin hiç bir sayfasında .... firmasının sigortalı olduğuna dair bir ibare bulunmadığını,poliçede bu firmanın unvanı yer almadığı halde davacının 14 günlük sürede cayma hakkını kullanmadığını, kaldı ki bu firmanın sigortalı olduğunun kabulünde bile Genel Şartlar'ın A.2. maddesinde poliçe teminatının ABD ve Kanada hariç tüm dünyada yasal olarak izin verilmesi şartına bağlandığını, bağlı kuruluş ve iştiraklerin istisna tutulduğunu, Rusya'da yerleşik bir firmanın verdiği zararın müvekkili tarafından Türkiye'de tazmininin söz konusu olmadığını, ayrıca davacı tarafından zararın karşılandığına ilişkin belgelerin sunulmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacının mesleki faaliyeti kapsamında zarar gören kişilerin zararını tazmin etmesi nedeniyle oluşan hasar bedelinin mesleki sorumluluk sigorta poliçesi çerçevesinde davalı sigorta şirketinden tahsili istemine ilişkindir.

04.10.2019 tarihinde Rusya'daki ... limanında yüklenip 16.10.2019 tarihinde Bandırma Limanında tahliye edilen gemideki dökme ayçiçeği ile 14.10.2019 tarihinde yüklenip 26.10.2019 tarihinde tahliye edilen gemideki dökme ayçiçeği için yükleme ve tahliye sırasında gözetim işi davacı tarafından üstlenilmiştir.Bir başka deyişle;davacı yükleme gözetimini de üstlenmiştir.Rusya'da yükleme gözetimi işi fiilen ...

Ltd firmasına yaptırmıştır.Bu halde; yüklemede yapılan hatalı ölçümden sorumlu olan davacı ölçümü kendi sigortalı çalışanı ile yapabileceği gibi yurt dışında hizmet alımı suretiyle yerine getirme imkanı bulunmaktadır.

Somut olayda, yüklemede gözetimi üstlenen davacı firmanın, organik bağ içinde olduğu anlaşılan Rusya şirketinin yaptığı hatalı gözetim sonrası, alıcının fazladan ödediği tutar kaynaklı bir zarar söz konusudur. Davalı tarafından düzenlenen 20.02.2019 tarihli Endüstriyel Mesleki Sorumluluk..Sigorta Poliçesinde 20.02.2019-20.02.2020 tarihleri arasında geçerli olmak üzere davacı sigortalının toplam 51 çalışanının mesleki faaliyeti kapsamında 3.şahıslara vereceği zarara, yıllık toplam 10.979.911,71-TL ciro, olay başına ve yıllık toplamda (250.000-Euro) 1.484.425-TL limit ile teminat altına alındığı, beher olayda 10.000-Euro tenzili muafiyetin uygulanacağı belirtilmiştir.

Davalı sigorta şirketi, Rusya'da meydana gelen zararın poliçe kapsamında olmadığını ileri sürmekte ise de poliçenin notlar kısmında.

"Coğrafi Alan: Yasal olarak izin verilmesi kaydıyla ABD. ve Kanada hariç tüm dünya Kanunen izin verildiği hallerde ve bu poliçenin tüm şart ve koşullarına tabi olmak kaydıyla, bu poliçe sigortalıya ABD ve Kanada hariç olmak üzere, tüm dünyada yapılan talepler için geçerlidir." düzenlemesi bulunmakta olup, poliçede yer alan bu açıklamanın lafzından, Rusya'da gerçekleşen faaliyetler nedeniyle oluşan hasarın poliçe teminatı dışında kaldığı sonucuna varılmamaktadır.Rusya'da yerleşik ....

Ltd şirketinin sigortalı olmadığı ileri sürülmüştür.Davacı sörvey ve gözetim faaliyetleri kapsamında zorunlu olarak farklı ülkelerde yükleme+tahliye sırasında gözetim hizmeti vermektedir.Zorunlu olarak da yükleme ve tahliye işlemlerinde işlemin yapıldığı ülkenin kanunlarına göre kurulmuş şirketlerle iş yapmak zorundadır.

Aksinin kabulü halinde yükleme ve tahliye gözetiminden sorumlu şirketin herhangi birinin poliçe teminatı kapsamı dışında bırakılması halinde sigorta sözleşmesi yapılması bir anlam ifade etmeyecektir.Davacının ticari faaliyetinin niteliği gereği yükleme veya tahliyeden birisi Türkiyede ise diğeri yurt dışında olacaktır.ABD ve Kanada açıkça teminat dışı bırakılmıştır.Dava konusu olayda inceleme davacı sigortalı tarafından ... şirketine karşı üstlenilmiş olup , Rusya'daki firma davacının ifa yardımcısıdır.

Kaldı ki sigorta teklifnamesinde faaliyet gösterilen adres olarak Rusya'daki firmanın unvanı ile birlikte adresleri de gösterildiği, ayrıca davacının önceki poliçe düzenleme aşamasında da poliçenin Avrupa ülkeleri ve Ukrayna, Rusya'yı da kapsayacak şekilde olması yönündeki talebini davalının acentesine ilettiği,

İfa yardımcısının kusuru nedeniyle sorumlu olan davacı şirketin sigortalı olduğunda kuşku bulunmadığı ,ifa yardımcısının sigortalı olarak poliçede gösterilmesi gerekmediği ,poliçenin düzenlenmesi aşamasındaki teklifi ile düzenlenen poliçenin eki olan hükümleri arasında çelişki bulunduğu sigortalı lehine hükümlerin uygulanması gerektiğinden TTK'nın 1423/1 ve 1425 hükümleri nedeniyle hasar sigorta teminatı kapsamındadır.

Açıklanan nedenlerle;poliçede hasar başına 10.000-Euro tenzili muafiyet uygulanacağı düzenlenmiş olup, bilirkişi heyetince hasar tutarı her bir hasar tarihindeki kur dikkate alınarak 33.381,71-USD hesaplanmıştır. Davacı zarara uğrayana 19/06/2020 tarihinde 50.000-USD ödeme yaptığına ilişkin dekont dosyada mübrezdir.

Bu halde her bir hasar için ayrı ayrı muafiyet düşülerek gerçek zararın tazminine karar verilmesinde isabetsizlik olmadığından taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.