İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2023/948 K.2023/750

Davanın aktif husumet yokluğundan reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, keşidecisi ... Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. olan ... Bankası İnönü Mahallesi Şubesine Ait, ... ve ... Seri Nolu 2. adet çek ile ... Bankası Rami Şubesine Ait ... Seri Nolu çeklerin zayi edildiğini, söz konusu çekler hakkında ödeme yasağı verilmesini ve iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, çek belgesi ile talep dilekçesi içeriği incelendiğinde davacı tarafın davaya konu çeklerin keşidecisi olduğunu, yetkili hamili olmadığını, kıymetli evrak iptali davasının keşidecisi tarafından açılmayacağından aktif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yoluna başvuran davacı vekili; karar ve gerekçesi ile dava mündericatının bir ilgisi bulunmadığını, verilen kararın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, gerekçede belirtilenin aksine, keşidecisi olduğu boş çek yapraklarına ilişkin olmadığını, onlarla birlikte çantadan çalınan, müşteriye verileceği sırada diğer bilgileri doldurulacak şekilde imzalı olan 3 adet çek yaprağının iptaline ilişkin olduğunu, davanın açılmasında davacının hukuki yararının bulunduğunu, bu sebeplerden dolayı kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, şirkete ait çeklerin müşteriye verileceği sırada diğer bilgileri doldurulacak şekilde imzalı olan 3 adet çek yaprağının çalındığı iddiasına dayalı çek iptali davasıdır.

Yine 818/s.maddenin atfı ile uygulanması gereken TTK'nun 757/1 maddesi "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." düzenlemesine yer vermiş olup tedbir mahiyetinden de anlaşılacağı üzere tedbir talebinde ve dava açılmasında, hamilin haklarının esas alındığı açıktır.

Eş deyişle, zayi nedeniyle çek iptali davası hamilin senetten kaynaklanan haklarını korumasına ve haklarını temin etmesine yönelik bir davadır.Öncelikle dava hasımsız dava niteliğinde olduğundan, 3. kişiler açısından kesin hüküm doğurmadığından, mahkemece iptal kararı verilse dahi yasal çerçevede çeki elinde bulunduran kişi henüz ödeme yapmamış keşideci, lehtar veya kendisinden önceki cirantalara müracaat edebilir.

Alınan iptal kararı da meşru hamilin senetten kaynaklanan haklarını sona erdirmez. Yasa koyucunun iptal davasına gerek duymasının nedeni; iptal kararı sonrası hakkın hamil tarafından senetsiz tahsilini veya yeni bir senet düzenlenmesini sağlamak (TTK'nun 652)iyi niyetle, iptal kararı getiren hamile ödeme yapan borçluyu, senedi ele geçiren üçüncü kişilere karşı senetten kaynaklanan borç nedeniyle sorumluluktan kurtarmaktır.

Kıymetli evrak iptali davasının kanunda düzenlenen şartları ve amacı değerlendirildiğinde, davacının keşideci konumunda bulunacağı çek yapraklarının iptali için dava açmasında hukuki yararı bulunmamaktadır. Davacının ileride karşılaşa bileceği ihtimali dava ve takipler, bu davayı açmasında hukuki yarar olarak görülemez. Zira yukarıda da açıklandığı üzere bu davada verilebilecek iptal kararı üçüncü kişiler yönünden kesin hükmün sonuçlarını doğurmaz.

Çek unsurları tam olarak bulunmamakla birlikte imzalı ise, açığa çek düzenlenmesi mümkün olduğundan zayi nedeniyle iptali talep edilebileceği, yargı uygulamasında kabul edilmektedir. Ancak, imzalı boş çekin de iptalini yine hamil isteyebilecektir.

Davacı keşideci üç adet çekin bilgilerinin boş olduğu ancak imzalı olduğu açıkça bildirildiğinden imzalı çek yapraklarının keşidecisi davacı olduğundan davacı hamil sıfatını haiz olmadığından eldeki iptal davası açma hakkı ve hukuki yararı bulunmamaktadır.Zayi nedeniyle çek iptali davasını, ancak kıymetli evrak niteliğinde bulunan çek hamilinin açabileceği gözetildiğinde davanın usulden reddine ilişkin karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamıştır.Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde olmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.