İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/1134 K.2024/1059

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili. Müvekkili ...A.Ş.'nin merkezi İngiltere’de olan ...’nin Türkiye’deki iştiraki olduğunu, müvekkili şirketin, ...

Bankası AŞ’nde ... hesap numarasına istinaden çek koçanı teslim alındığını, müvekkili şirket tarafından temin edilen ..., ... ve ... seri numaralı çeklerin ticari faaliyetleri için kullanıma hazır şekilde müvekkili şirket yetkilisi tarafından imzalandığını, ancak dava tarihine kadar herhangi bedel ile herhangi gerçek veya tüzel kişiye keşide edilmediğini, çeklerin bankadan alınmasından ibaren geçen yaklaşık 22 yıl süre boyunca bankaya ibraz edilmediği,çeklerin kaybolduğunu, müvekkili şirketin ..,

... ve ... seri numaralı çekler hakkında şube yetkilileriyle yapılan görüşmede akabinde çeklerden haberdar olduğunu ve şirket nezdinde yapılan detaylı arama ve araştırma neticesinde çeklerin kaybolduğunun tespit edildiğini ileri sürerek çeklerin; bedel kısmının doldurulmamış olması dolayısıyla üçüncü şahısların eline geçmesinin müvekkili şirket açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden ve öncelikle ödeme yasağı konulmasını, devamında da adı geçen çeklerin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; Davacı tarafça dava dilekçesinde belirttiği çeklerin iptalini talep etmiş ise de; davacının iptali talep edilen çekin keşidecisi diğer bir ifadeyle hesap sahibi olduğu, davacının meşru hamil (alacaklı) sıfatı bulunmadığını, kıymetli evrak kaybından kaynaklanan hasımsız iptal davası açma hakkının alacaklı sıfatını taşıyan meşru hamile ait bulunduğu, keşideci-hesap sahibinin böyle bir dava açamayacağını, yine iptali talep edilen 3 adet boş çek yaprağının kıymetli evrak niteliğinin de bulunmadığı anlaşılmakla davacının meşru hamil (alacaklı) sıfatı olmadığından kıymetli evrak niteliği de bulunmadığından dinlenebilirlik koşulu oluşmadığı nedeniyle davanın hasımsız olduğu gözetilerek davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili;müvekkili şirketin temsil yetkilisi olan ... tarafından, şirketin ticari faaliyetleri kapsamında kullanılmak üzere 16.02.2011 tarihinden itibaren ...

AŞ nde açılmış olan ... hesap numaralı çek koçanı teslim alındığını,çeklerin şirket yetkilisi tarafından imzalandığını, ancak, bu çekler söz konusu dava tarihine kadar herhangi bir bedelle herhangi bir gerçek veya tüzel kişiye keşide edilmediğini, yaklaşık 22 yıl süre boyunca herhangi bir üçüncü kişi tarafından bankaya ibraz edilmediğini, bu durumun müvekkili şirket tarafından şube yetkilileriyle yapılan görüşme akabinde çeklerden haberdar olunduğu,

..., ... ve ... seri numaralı çeklerin kaybolduğunun tespit edildiğini, bedel kısmının doldurulmamış olması nedeniyle üçüncü şahısların eline geçmesi halinde müvekkili şirket açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğini ileri sürerek kararın kaldırılarak üç adet çek yaprağının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK’nun 818/1-s yollamasıyla 757-764. maddeleri hükümlerine göre zayii nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayii olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.

TTK’nun 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemeye, yerleşik uygulamaya ve ilmi açıklamalara göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayii nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı hamile aittir.

Öte yandan çek keşidecisi çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK’nun 72.maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açabilir.“6102 sayılı TTK’nın 818/1-a, s bentleri atfıyla aynı Yasa’nın 680. madde hükmü uyarınca, bir çekin kısmen doldurulmuş ya da sadece imzalanmış olması halinde tedavüle çıkarılması mümkündür. Somut olayda, davacı vekili, iptali talep olunan çekin imzalanmış olduğunu ancak meblağı ve keşide tarihinin yazılı olmadığını belirtmiştir.

Yukarıda anılan yasa hükmü uyarınca çekin kısmen doldurulmuş ya da sadece imzalanmış olması halinde dahi tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup, bu eksiklik çekin ibrazına kadar tamamlanabilir” Sadece keşidecinin imzasını taşıyan açık çek düzenlenmesi mümkündür.İlk derece mahkemesince, çek yapraklarının kıymetli evrak vasfı olmadığı belirtilmiş ise de sadece keşidecinin imzasıyla açık çek düzenlenmesi mümkün olduğu nun gözetilmemesi doğru değil ise davacı şirketin hamil değil keşideci olduğundan ,çek zayii dava açma hakkı bulunmadığı ,çek yaprakları doldurulup ibraz edilmesi halinde hamile karşı menfi tesbit davası açabileceği,

çek yaprakları 3167 sayılı yasa zamanında teslim alınan eski çekler ise çeklerin iptali istenilmeden çek hesabının kapatılmasının bankadan talep edilebileceği, çek hesabının kapatılması ibraz edilen çeklere ilişkin karşılıksız işlemi yapılmasına engel teşkil etmeyeceği gözetildiğinde, istinaf sebepleri yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.