İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/1755 K.2024/1662

Davanın usulden reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkil ile davalı arasında davalıya ait Balıkesir, Karesi İlçesi, ... Mah, ... Ada, ... Parselde kayıtlı ... Cad. No:.. İzmir yönü adresindeki taşınmazda akaryakıt ve otogaz istasyonunun müvekkili şirkete 28.05.2018 tarihli kira sözleşmesi ile kiralandığını,aynı zamanda 24.07.2019 tarihinde başlamak ve 10 yıl süreyle geçerli 28.05.2018 tarihli Akaryakıt ve Otogaz Bayilik Anlaşmaları akdedildiğini, davalının Kartal ...

Noterliği'nden keşide ettiği 16.04.2024 tarihli ... yevmiye nolu ihtar ile;Bayilik Anlaşması'nın muafiyet süresinin Rekabet Kurumu'nun 2002/2 sayılı Tebliği ile belirlenen azami süreleri geçtiğini, tüm anlaşma ve protokollerin 16.04.2024 tarihinden geçerli olarak feshettiğini müvekkil şirkete bildirdiğini, müvekkilin Beyoğlu ...

Noterliği'nden keşide ettiği 17.05.2024 tarihli, ... yevmiye nolu cevabi ihtarda; tarafların daha önce üzerinde akaryakıt bayilik faaliyeti yapılmamış arsa/arazi üzerine kurulacak akaryakıt istasyonlarına ilişkin anlaşmalar akdettikleri, söz konusu anlaşmaların Rekabet Kurumu tarafından 10 yıl süreyle bireysel muafiyet kapsamında değerlendirildiğini,

istasyonun ve diğer kısımların davalıya ariyeten teslim edilen demirbaşlarla birlikte müvekkil şirkete teslim edilmesi ve istasyona ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının müvekkil şirkete devredilmesi gerektiğini,Akaryakıt ve otogaz bayilik anlaşmaları ile kira sözleşmeleri nedeniyle cezai şart ödemekle yükümlü olduğunun davalıya ihtaren bildirdiğini, davalının başka bir dağıtım şirketinin bayiliğini üstlenerek kira sözleşmesinin uygulanmasını imkansız kıldığını, ileri sürerek Akaryakıt Bayilik Anlaşması'ndan kaynaklanan 300.000-USD cezai şart alacağından şimdilik 1.000-USD,

otogaz bayilik anlaşması'ndan kaynaklanan 500.000-USD cezai şart alacağından şimdilik 1.000-USD, kira sözleşmesi'nden kaynaklanan 1.000.000-USD cezai şart alacağının şimdilik 1.000-USD'sinin, müvekkilin uğradığı kar kaybı alacağının şimdilik 10.000-TL'sinin temerrüt tarihlerinden itibaren faiz işletilerek davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Tensiben karar verildiğinden davalının davaya cevabı bulunmamaktadır.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; mahkemenin 2024/576 esas sayılı dosyasında; davacı tarafından aynı davalıya karşı aynı sözleşmeden kaynaklı aynı talepler bakımından aynı dilekçe ile dava açıldığı, davacı tarafından aynı davalıya karşı birebir aynı talepler ile hatta aynı dava dilekçesi ile mahkemenin 2024/576 Esas ve 2024/577 Esas sayılı davalarını ikame ettiği, mahkememizin 2024/577 Esas sayılı dosyası 2024/576 Esas sayılı dosyasından daha sonra açıldığı gerekçesiyle; usul ekonomisi ilkesi gereğince tensip aşamasında davanın derdestlik nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; İstanbul 3. ATM'nin 2024/576 Esas sayılı dosyasında Balıkesir , Karesi İlçesi, ... Mah, ... Ada, ... Parselde kayıtlı ... Cad. No:... İstanbul yönü adresindeki taşınmazda kurulu akaryakıt ve otogaz istasyonuna ilişkin akdedilen kira sözleşmesi, akaryakıt ve otogaz bayilik anlaşmalarının feshi nedeniyle, akaryakıt ve otogaz bayilik ve kira sözleşmeleri nedeniyle cezai şart ve kar kaybı talep ettikleri,577 esas sayılı davada ise İzmir yönündeki istasyona ait sözleşmelerden doğduğunu, mahkemece dava dilekçelerindeki adres farklılıklarını gözetmeksizin her iki davanın konusunun aynı olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de , davaların dayanağı sözleşmeler dolayısı ile davaların konusunun farklı olduğunu belirterek,kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, akaryakıt ve otogaz bayilik sözleşmeleri ve kira sözleşmelerinin feshi nedeniyle cezai şart taleplerine ilişkindir. Derdestlik 6100 sayılı HMK'nın 114/I-ı. maddesinde olumsuz bir dava şartı olarak düzenlenmiş olup, davanın görülmekte olması anlamına gelmektedir. Derdestlik nedeni ile davanın reddi üç koşula bağlıdır.

Bunlar; davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açılmış olması, birinci davanın görülmekte olması ve daha önce açılmış ve görülmekte olan dava ile ikinci davanın yani bu davanın aynı olması şeklinde sayılabilir. Bir dava ile görülmekte olan başka bir davanın aynı dava olduğunu söyleyebilmek için ise, maddi anlamda kesin hüküm gibi her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve konusunun aynı olması gerekir.

Davacının dava dilekçesinde bildirdiği vakıalar, davanın temelidir. Çünkü, davanın sınırını çizmekte hakim ancak bu vakıalar hakkında inceleme yapabilmektedir. Bu nedenle hukukumuzda dava sebebi davacının davasını dayandırdığı vakıalardır. Açılmış ikinci davanın derdest sayılabilmesi için her iki davanın dava sebeplerinin aynı olması gerekmektedir.

Dava sebebinin aynı olması demek davanın dayanağını oluşturan vakıaların aynı olmasıdır.Somut olayda; davanın tarafları arasında aynı adreste; ancak İstanbul yönü ve İzmir yönü olmak üzere iki ayrı bayilik sözleşmeleri ve kira sözleşmesi bulunduğu incelenen bayilik sözleşmeleri ve ihtarnamelerden anlaşılmaktadır.

İlk derece mahkemesince, adres aynı olmakla birlikte iki farklı istasyona ilişkin sözleşmelere dayanılarak dava açıldığı bu halde davanın konusunun farklı olduğu kabulü gerektiğinden ,aynı sözleşmelere ilişkin iki ayrı dava açıldığı gerekçesiyle davanın derdestlik dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf nedeni yerinde olduğundan başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak, dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.