İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/281 K.2024/745

Görevsizlik nedeniyle ihtiyati haciz talebinin reddine ilişkin değişik iş kararın talep eden vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.

TALEP

İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili, müvekkili ile ... aracılığıyla fiili taşıyan ... arasında, 17 adet konteyner içerisinde yer alan çeşitli tekstil emtialarının Qingdao Limanından Mersin Limanına taşınması hususunda anlaşma sağlandığını, borçlu tarafın da Mersin Limanındaki işlemlerin gerçekleştirilmesi için dava dışı şirketler tarafından yetkilendirildiğini, sözleşme kapsamında gerçekleştirilen bildirimlere göre konteynerleri taşıyan geminin 04.10.2023 tarihinde Mersin Limanına varması ve 7 gün içerisinde konteynerlerin boşaltılarak teslim edilmesi gerektiğini, müvekkilinin,

borçlunun ısrarlı talepleri üzerine bahse konu konteynerlerin teslim alınması ve boşaltma işlemlerinin tamamlanması ile anılan işlemlerden doğabilecek muhtemel zararların teminat altına alınabilmesi amacıyla, iade alınmak üzere açıklaması ile borçluya 51.000-USD tutarında depozito bedeli göndermek zorunda kaldığını, müvekkilinin bir kusuru olmaksızın telex releasin ve ordinonun geç iletilmesi nedeniyle 10 konteyner için 3 günlük ve 7 konteyner için 6 günlük bir demurajın söz konusu olduğunu, borçlunun, konşimentoda yazılı olan hüküm uyarınca fiili taşıyan Maersk'in tarifesi uyarınca demuraj bedeli talep etmek ve bu yönde işlem yapmak yerine,

hiçbir haklı ve hukuka uygun sebep bulunmaksızın 17.10.2023 tarihli iki adet fatura düzenleyerek müvekkilinin 50.700-USD tutarındaki depozitosuna hukuka aykırı olarak el koyduğunu, müvekkilinin ihtarlarına rağmen depozito bedelinin iade edilmediğini, borçlunun demuraj tarifesine aykırı olarak depozito bedelini iade etmemekte direndiğini, borçlunun depozito bedelini iade etmeyerek sebepsiz zenginleştiğini ve müvekkilinin ihtarına rağmen iade etmeyerek temerrüte düştüğünü, bu nedenle İİK'nın 257. maddesi uyarınca ihtiyati haczin yasal koşullarının oluştuğunu belirterek,

46.460-USD alacak için borçlunun menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları üzerine borca yeter miktarda ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

D.İŞ KARARI

Mahkemece; mahkeme 6102 sayılı TTK'nın 5. maddesine göre TTK'nın 5. kitabında yer alan deniz hukukuna ilişkin ihtilaflara bakmak üzere kurulmuş olup, deniz ticareti ve deniz sigortalarından kaynaklanan davalara bakmakla görevli olduğu, ihtiyati haciz talebi İİK'nın 257. maddesine dayanmakta olup, 6102 sayılı TTK'nın 1352 ve 1353. maddeleri çerçevesinde bir haciz istemi niteliğinde olmadığı, İİK'nın 257. maddesi kapsamındaki ihtiyati haciz taleplerinin Asliye Ticaret Mahkemesinin görevine girdiği (Yargıtay 11. HD'nin 25/05/2016 tarih, 2016/5517 E, 2016/5734 K. sayılı kararı), bu nedenle İİK 257. maddesine dayanan ihtiyati haciz talebi yönünden mahkemenin görevli olmadığı gerekçesiyle, talebin görev yönünden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili; uyuşmazlık deniz taşımacılığı ve deniz ticaretinden kaynaklanmakta olup, TTK'nın 5. kitabında düzenlenen deniz ticareti ve konşimento hükümlerinin olaya uygulanması suretiyle giderilebileceğini, nitekim yerel mahkeme tarafından da, uyuşmazlığın esası bakımından görevli olmadığına dair herhangi bir değerlendirme yapılmadığı,

yalnızca İİK 257'ye dayanan ihtiyati haciz talepleri bakımından asliye ticaret mahkemelerinin görevli olduğunun belirtildiğini, ihtiyati haciz taleplerinde görevli mahkemenin, HMK ve diğer kanunlardaki göreve ilişkin hükümlerine göre belirlenmesi gerektiğini, mahkemenin uyuşmazlığın esası bakımından görevli olması nedeniyle, ihtiyati haciz taleplerinin de mahkemece değerlendirilmesinin gerektiğini, mahkemenin deniz ticaretine ve sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevli olması nedeniyle, İİK 257'ye dayanan haciz talepleri bakımından görevli olmadığı gibi bir sonuca ulaşılamayacağını,

denizcilik ihtisas mahkemelerinin yalnızca gemilerin ihtiyaten haczine ilişkin talepler bakımından değil, deniz ticaret hukukunu ilgilendiren uyuşmazlıklarla ilgili İİK 257'ye dayanan ihtiyati haciz talepleri bakımından da görevli olduğu hususunun istinaf mahkemelerince de kabul edildiğini, ihtiyati haciz istemine konu alacağın da deniz ticaret hukukunu ilgilendirdiğini, TTK'nın 1352/f, g ve s bentleri kapsamında deniz alacağı olduğunu ve konteyner malikinin uğramış olduğu zarar nedeniyle acenteye "iade alınmak üzere" ödenen depozito bedelinin haksız ve hukuka aykırı bir şekilde müvekkiline iade edilmemesinden kaynaklandığını belirterek,

kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Talep, ihtiyati haciz isteyen taşıtan tarafından deniz yolu taşıyıcısının acentesi olan borçlu şirkete teminat olarak ödendiği iddia edilen depozito bedeli bakımından İİK'nın 257 maddesine dayalı ihtiyati haciz istemine ilişkindir. İhtiyati haciz kararı bakımından hangi mahkemenin görevli olduğu konusunda İİK'nın 258. maddesinde açık bir düzenleme bulunmamaktadır.

Anılan maddede sadece genel olarak mahkemeden söz edildiğine göre, görev konusunda HMK'nın göreve ilişkin hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

TTK'nın 5/2 maddesinde, bir yerde ticaret davalarına bakan birden çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde HSK tarafından, asliye ticaret mahkemesinden biri veya bir kaçının münhasıran bu kanundan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirileceği düzenlenmiştir.Somut olayda; ihtiyati haciz talep eden taşıtan tarafından ithal edilen malların Çin'den Türkiye'ye deniz yoluyla taşınmasının ... tarafından üstlenildiği, fiili taşımanın da ... firması tarafından gerçekleştirildiği,

ihtiyati haciz isteyen tarafından taşıyıcının acentesi olan borçlu tarafa iade edilmek üzere depozito" açıklamasıyla 51.000-USD ödeme yapıldığı, varış limanında konteynerlerin geç iadesi nedeniyle demuraj bedeli doğduğu, borçlu acente tarafından ihtiyati haciz isteyene hitaben düzenlenen toplam 50.700-USD tutarlı demuraj açıklamalı iki adet faturaya istinaden, ihtiyati haciz isteyenin talebine rağmen depozito açıklamasıyla gönderilen tutarın iade edilmediği ve bu nedenle işbu ihtiyati haciz başvurusunun yapıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık deniz yolu ile taşıma sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, ayrıca TTK'nın 1352. maddesinde sayılan deniz alacağı kapsamındadır. Bu durumda uyuşmazlıkta TTK'nın deniz ticaretine ilişkin hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

Bu nedenle somut olayda deniz ticaretinden kaynaklanan ve İİK'nın 257 maddesine dayalı ihtiyati haciz isteminin deniz ticaret işlerine bakan mahkemede görülmesi gerekmekte olup, aksinin kabulü davanın esasına bakmaya görevli olmayan bir mahkemeyi ihtiyati haciz talebini inceleme zorunda bırakmak anlamına geleceği gibi HMK nın 390(1)madde hükmüne aykırılık teşkil edecektir.

TTK nın 1353(1) vd maddelerinde gemilerin ihtiyati haczinin özel olarak olarak düzenlenmesi ,mahkemenin görevi kapsamında kalan işlere yönelik ihtiyati haciz taleplerini inceleme görevini kaldırdığını kabul etmek bir çelişkidir.

İlk derece mahkemesince Yargıtay 11 HD nin bir kararına atıf yapılmış ise de Yargıtay 11. HD nin 12.11.2014 tarih 2014/7700 esas 2014/17411 karar sayılı ilamı aksi yöndedir.İstanbul 17 Asliye Ticaret Mahkemesinin,gemilerin ihtiyati haciz taleplerini inceleme görevi yanında ,yine mahkemenin görevi kapsamında kalan dava ve işler bakımından ihtiyati haciz taleplerini incelemeye görevli olduğunun kabulü gerekir.

Mahkemece ihtiyati haciz talebinin görevsizlik nedeniyle reddine karar verilmesi doğru olmamıştır. Açıklanan nedenlerle, ihtiyati haciz talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak, ihtiyati haciz talebi yeniden incelenmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.