İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/857 K.2024/788

Göreve ilişkin dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili;müvekkili şirket dava dışı ... isimli İspanya menşeili firma ile 15.09.2021 tarihli tedarik sözleşmesi yapıldığını,sözleşmede yüklenilen malları teslim borcu müvekkil şirketçe yerine getirilmesi için davalı ...Ltd. Şti. ile taşıma işleri için anlaştığını, ilgili şirket tarafından da taşıma işleri için ... Ltd.

Şirketiyle anlaşılarak taşımanın yapıldığını,toplam ihracat bedeli 528.339,51-Euro olan ihracat için müvekkili şirket sözleşme konusu malları hazırlayıp alıcı firmaya ihracat işlemlerini yürütmek için ... Bankası T.A.O. ile anlaştığını, ithalatçı ...'nun bankası olan ...

S.A. tarafından akreditif açıldığını, müvekkili şirketin söz konusu malları limanda gemiye teslim ettiğini ve ihracat bedelinin tahsili için de ihracat vesaikini ithalatçının bankasına gönderilmesi amacıyla akreditif bankasına teslim ettiğini, malların teslim limanı ...'da malları teslim almak için de alıcının konişmentonun aslını amir bankadan alarak taşıyan ..İnc.

Ltd.'ye teslim etmesi gerekirken, orijinal konişmento ibraz edilmeden taşıyan tarafından mallar alıcı şirket ...'ya teslim edildiğini, alıcı tarafından orijinal konişmento teslim edilmediği gibi müvekkil şirket tarafından taşıyana malların teslimine dair bir talimat da verilmediğini, ... tarafından söz konusu bu ihracat için akreditif dışında açık hesap olarak 342.491,28-Euro gönderildiğini, kalan bedelin ise ödenmediğini, TTKnın 1230- (1)" Konişmentonun meşru hamili, eşyayı teslim almaya yetkilidir.

(2) Konişmento birden çok nüsha olarak düzenlenmişse, eşya, tek nüshanın meşru hamiline teslim edilir. "denildiğini, konişmentosuz mal tesliminin mümkün olmadığı, müvekkil şirketin bedelini alamadığı mallar sebebiyle zarara uğradığını ileri sürerek zararın davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Tensiben görevsizlik kararı verildiğinden davaya cevap bulunmamaktadır.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece: davanın davalının taşıma sözleşmesine aykırı olarak emtiayı ... teslim limanında sözleşmeye aykırı olarak orijinal konişmento ibraz edilmeksizin alıcı şirkete teslim etmesi sonucu doğan zararın tazmini istemiyle açıldığı, uyuşmazlığın deniz ticaretine ilişkin olduğu, dolayısıyla deniz ticaretine ilişkin bir uyuşmazlıktan kaynaklanan bu davada Asliye Ticaret Mahkemesi değil, Deniz İhtisas Mahkemesi'nin görevli olduğu,aradaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu,

HMK'nın 114/1-c maddesine göre dava şartlarından olan mahkemenin görevli olması davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden nazara alındığı gerekçesiyle, davanın mahkemenin görevli olmasına ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın görevli İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davalı..ltd. Şti. Vekili; görevsizlik kararına itirazları bulunmadığını, kararın 3 numaralı bendinde sadece yargı giderlerinin görevli mahkemede değerlendirilmesine karar verildiğini ancak vekalet ücreti yönünden herhangi bir karar tesis edilmediğini,vekalet ücretinin de görevli mahkemece nazara alınması yönünde hüküm tesisine, yargı gideri ile vekalet ücretinin de karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. 2-Davalı ... AŞ vekili; davalılara tebligat yapmadan, dilekçeler aşamasını bitirmeden ve ön inceleme yapmadan görevsizlik kararı verildiğini,usul ekonomisi veya davaların çabuk bitirilmesi mülahazalarıyla HMK nın usul hükümlerinin göz ardı edilmesi doğru olmadığını ileri sürerek,kararın kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Mahkemece tensiben verilen göreve ilişkin dava şartı yokluğundan usulden reddine ilişkin karar, davalı .. Ltd. Şti. vekili tarafından vekalet ücretinin de görevli mahkemece nazara alınması yönünde karar verilmesi gerektiği,davalı ... AŞ vekili tarafından ise tensiben görevsizlik kararı verilmesi nedeniyle istinaf edilmiştir. Mahkemenin görevli olması, HMK nın 114/1-c maddesine göre dava şartıdır. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir (HMK 1).

“Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler” (HMK 115) Kanunda açıkça dava şartlarının her aşamada mahkemece kendiliğinden araştırılacağı düzenlendiğinden henüz taraflara tebliğ yapılmadan tensip aşamasında dahi mahkemenin görevsiz olması halinde usulden red kararı verilebilir.

HMK nın 137, 138 ve 140. maddedeki ön inceleme aşamasında dava şartlarının inceleneceğine dair düzenlemeler, henüz incelenmemiş ise tahkikata geçilmeden önce dava şartlarının incelenmesi zorunluluğunu belirtir. Bu hükümler her aşamada dava şartlarının incelenebileceğine dair 115. madde düzenlemesine inceleme zamanı bakımından en erken değil, incelemenin en geç ne zaman yapılması gerektiğini göstermektedir.

Davanın gerekli tüm aşamalarının görevli mahkemece yerine getirilmesi davanın tarafları için daha teminatlıdır.Mahkemenin göreviyle ilgili ,basit ya da yazılı yargılama usulünün uygulanması gereken hallerde uzatılmış cevap süresi, iddia ve savunmayı genişletme yasağının sınırları gibi bazı konularda farklı kurallara yer verildiğinden dilekçeler safhası ve ön inceleme aşamasının görevsiz mahkemede yapılması açılan davanın niteliğine göre uyulması gereken usul kurallarının tam olarak uygulanmamasına da yol açacağından bu sakıncalar nedeniyle dahi belirlenebildiği en erken aşamada görev hususunun incelenmesi gerekir.

Bu sebeple davalı... AŞ vekilinin dilekçeler aşaması bitmeden ve ön inceleme yapılmadan görevsizlik kararı verilmesine yönelik istinaf sebebi yerinde görülmemiştir. Bununla birlikte HMK nın 331/2 maddesi “Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi hâlinde, yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder.

Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkûm eder.” hükmünü haizdir. Vekalet ücreti de aynı Kanunun 323/1-ğ. maddesi uyarınca yargılama giderlerindendir. Davalı .. Ltd. Şti. vekili tarafından, vekalet ücreti bakımından bir hüküm verilmediği ileri sürülmekte ise de.

HMK nın 331.maddesi gereği vekalet ücreti, yargı giderinden sayıldığı gibi istinaf konusu edilen karar hiç verilmemiş olsa dahi ,yargı giderlerine talep olmasa da resen hükmedileceğinden esasen görevsiz mahkemece bu hususda bir karar verilmesi gerekmediğinden davalı ..

Ltd.Şti. vekilinin istinaf nedeni yerinde değildir.Açıklanan nedenlerle,davada uyuşmazlığın deniz ticaretine ilişkin olduğu ,kamu düzenine aykırılık bulunmadığı ,göreve ilişkin dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiş,her iki davalı vekilinin istinaf nedeni yerinde olmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.