İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2025/1006 K.2025/1173

Davanın hukuki yarar yokluğundan reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; ... Bankası A.Ş. Fethiye/Muğla Şubesine ait, ... hesap no.lu, ... çek no.lu, 28/02/2025 keşide tarihli, keşidecisi ... olan 400.000-TL bedelli, ... çek no.lu, 31/03/2025 keşide tarihli, 400.000-TL bedelli, ... çek no.lu, 30/04/2025 keşide tarihli, 400.000-TL tutarlı çeklerin keşide edilerek müvekkiline gönderilmek üzere kargoya verildiğini, kargoya verildikten sonra kaybolmuş ve/veya çalındığını, öncelikle çeklerin bankaya ibrazı durumunda ödenmesinin engellenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; dava konusu çeklerin keşideci şirket tarafından davacı şirkete teslimi için kargoya verildiği ve dava konusu çekin teslim edilmeden önce teslim aşamasında kaybolduğunun anlaşıldığı,TTK'nın 788/1 hükmü uyarınca, emre yazılı veya belirli bir kimse lehine düzenlenen çek, ciro ve teslim yolu ile devredilebildiği, emre yazılı senetlerin devri iki tasarruf işleminin bir arada yapılması ile gerçekleşeceği, bu işlemlerin birincisi senedin ciro edilmesi, ikincisi de buna ek olarak senedin zilyetliğinin devralana geçirilmesi olduğu,

kambiyo senedinde mündemiç hakka sahip olmak için senet üzerindeki zilyetlik zorunlu olduğu gibi cironun varlığı veya bu yönde bir iddianın da yer alması zorunlu olduğu, somut olayda da, dava konusu çekin keşideci tarafından düzenlendikten sonra lehtara teslim edilmeden kargo teslim aşamasında kaybolduğu veya çalındığı ileri sürüldüğüne göre, davacının çekin hamili olmadığı dolayısıyla çekin iptalini talep edemeyeceği, iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; dava konusu çeklerden 31/03/2025 tarihli ... seri numaralı 400.000-TL bedelli çekin bankaya ibraz edilmiş, sahte kaşe ve imza kullanılmak suretiyle Fethiye İcra Müdürlüğü aracılığıyla icra takibine konulduğunu, diğer iki çek ise yasal süresinde bankaya ibraz edilmemiştir ve halihazırda zayi durumda olduğunu, müvekkil namına keşide edilmiş olup, çeklerin müvekkil şirket eline ulaşmadan kargoda çalınmış olması müvekkilin haklı son hamil olma durumunu değiştirmediğini, mahkeme kararı hatalı olup yasal süresinde ibraz edilmeyen çekler yönünden Türk Ticaret Kanunu hükümleri gereğince iptal kararı verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın usulden reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin “umumi hükümler” arasında TTK'nın 651 ve 652'de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama (TTK m. 657) ve hâmiline senetlerin iptali hakkında (TTK m. 661-668) özel hükümler öngörülmüştür.

TTK’da emre yazılı senetlerin iptaline dair ayrık hükümler bulunmamaktadır. Bunun yerine poliçenin iptali için özel bir düzenleme (TTK m. 757-765) getirilerek bu hükümlerin TTK m. 778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür.

Dosyaya sunulan evrakların incelenmesinde; iptali istenen çeklerin keşidecisinin ..., çekin lehdarının davacı şirket olduğu, söz konusu çekin keşideci tarafından kargo ile davacı lehtar şirkete gönderildiği sırada kargoda kaybolduğu ve davacı şirkete ulaşmadığı anlaşılmaktadır.Çekin tedavüle çıkarılması, düzenleyenin çeki doldurup imzaladıktan sonra, zilyetliğini başka bir kimseye intikal ettirmesiyle sağlanır.

Çek üzerinde lehtarın hak sahibi olabilmesi; düzenleyen ile lehtar arasında bir zilyetlik anlaşması olması ve senet zilyetliğinin lehtara geçirilmesi ile gerçekleşir. (Ömer Özkan - Elmas Güner, Çekin Tedavüle Sunulması ve Devri, Akademik Bakış Dergisi, S.32, Yıl 2012). Kambiyo senedinde mündemiç hakka sahip olmak için senet üzerindeki zilyetlik zorunludur (Yargıtay 11.HDnin 06.06.2012 tarih ve 2011/4524 Esas, 2012/9838 Karar sayılı kararı da benzer yöndedir).

Lehtar, çekin zilyetliğini iktisap etmediği sürece hak sahibi sıfatını kazanamadığından, çek ile ilgili herhangi bir talep ileri süremeyecektir. Somut olayda da, dava konusu çekin keşideci tarafından düzenlendikten sonra davacı lehtara teslim edilmeden kargoda kaybolduğu ileri sürüldüğüne göre, davacının çek üzerinde hak sahibi ve çekin hâmili olmadığının kabulü gerekmektedir.

Bu durumda davacının henüz hak sahibi olmadığı çek yönünden iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığından mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle; mahkemece davanın reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.