İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2025/1022 K.2025/1424

Davanın usulden reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; davalı tarafından müvekkili aleyhine Küçükçekmece 2. İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığını, takibe konu senette tahrifat yapıldığını, bononun kefil kısmına davalı tarafından sonradan müvekkilinin yazıldığını, müvekkilinin bonoya kefil olarak imza atmadığını, müvekkilinin senette yer alan şirketin imza yetkilisi olduğunu,her iki imzanın keşideci kaşesi üzerine atıldığını, müvekkilinin kaşe dışında açıkta imzası olmadığını, bonoda tahrifat yapılarak para biriminin değiştirildiğini,

Küçükçekmece 1. İcra Hukuk Mahkemesinin 2022/558 esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda,tahrifat yapıldığının tespit edildiğini, bu nedenle davalı hakkında Küçükçekmece 10. Asliye Ceza Mahkemesinin 2024/341 esas sayılı dosyasında kamu davası açıldığını belirterek, müvekkilinin takip konusu bono nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece.

14/03/2025 tarihli tensip tutanağında davacının adli yardım talebinin reddine, dava değeri üzerinden hesaplanan harcı yatırmak üzere adli yardım kararının kesinleşmesinden itibaren iki haftalık kesin süre verilmesine,kesin sürede harç tamamlanmadığı takdirde Harçlar Kanunu 30 ve 32. maddeleri uyarınca davanın açılmamış sayılacağının ihtarına, davacı vekiline 1.000-TL gider avansını yatırmak üzere adli yardım kararının kesinleşmesinden itibaren iki haftalık kesin süre verilmesine,kesin sürede gider avansı yatırılmadığı takdirde davanın usulden reddine karar verileceğinin ihtar edildiği,

tensip zaptının davacı vekiline 22/03/2025 tarihinde tebliğ edildiği, davacı vekilinin 02/04/2025 tarihli adli yardım talebinin reddine ilişkin karara itiraz dilekçesi üzerine dosyanın gönderildiği Bakırköy 8. ATM'nin 2025/123 D.İş sayılı 07/04/2025 tarihli kararı ile davacının itirazının reddine karar verildiği, davacı vekilinin UYAP üzerinden değişik iş kararını okuduğu, dosyada masraf bulunmadığından tebligat yapılamadığı, adli yardıma ilişkin kararın 07/04/2025 tarihinde kesinleşmesinden itibaren ihtara uygun olarak kesin süre içerisinde gider avansının yatırılmadığı gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili; mahkemece 14/03/2025 tarihli ara karar ile adli yardım talebinin reddine karar verildiğini, aynı tarihli tensip zaptı ile de müvekkiline 1.000-TL gider avansını yatırmak üzere iki haftalık kesin süre verildiğini, ilgili yönetmeliğin 45/2 maddesi gereğince, taraflarca adli yardım talebinde bulunulduğunda, adli yardım konusunda bir karar verilinceye kadar harç, gider ve delil avansı alınmayacağını, HMK'nın 91. maddesine göre, sürelerin taraflara tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlayacağını, adli yardıma ilişkin süreçte yapılacak tüm tebligat masraflarının suçüstü ödeneğinden karşılandığını,

mahkemece harç ve gider avansının yatırılması için muhtıra çıkarılması gerekirken, davanın usulden reddine karar verilmesinin, müvekkilinin hak arama özgürlüğü ile adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini,sürelerin kararın okunması ile başlamadığını belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, takip konusu bono nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Davacının dava dilekçesinde adli yardım talebinde bulunduğu,mahkemece 14.03.2025 tarihli ara karar ile adli yardım talebinin reddine karar verildiği, aynı tarihli tensip tutanağı ile davacıya peşin harcın ve 1.000-TL gider avansının yatırılması için iki haftalık kesin süre verildiği,harç tamamlanmadığı takdirde davanın açılmamış sayılmasına, gider avansı yatırılmadığı takdirde ise davanın usulden reddine karar verileceğinin ihtar edildiği, tensip tutanağının davacı vekiline 22.03.2025 tarihinde tebliğ edildiği,

davacı vekilinin adli yardım talebinin reddine ilişkin ara karara 02.04.2025 tarihli dilekçe ile itiraz etmesi üzerine Bakırköy 8. ATM'nin 2025/123 D.İş sayılı 07.04.2025 tarihli kararı ile davacı vekilinin itirazının reddine karar verildiği, işbu kararın davacı vekiline tebliğ edilmediği, mahkemece 30.04.2025 tarihli oturumda yazılan gerekçeyle davanın usulden reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

6100 sayılı HMK'nın 94. maddesi uyarınca; kesin süreye ilişkin ara kararın hiçbir duraksamaya yer vermeyecek biçimde açık olması, taraflara yüklenen yükümlülüklerin, yapılması gereken işlerin neler olduğunun ve her iş için yatırılacak ücretin hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde açıklanması gerekir.

Ayrıca verilen sürenin amaca uygun, yeterli ve elverişli olması, kesin süreye uymamanın doğuracağı hukuki sonuçların açık olarak anlatılması ve anlatılanların tutanağa geçirilmesi, bunlara uyulmaması durumunda mevcut kanıtlara göre karar verilip, gerektiğinde davanın reddedileceğinin açıkça bildirilmesi suretiyle ilgili tarafın uyarılması gerektiği her türlü duraksamadan uzaktır.03.04.2012 tarihli RG’de yayımlanan HMK Yönetmeliği'nin 45/2. maddesinde; adli yardım talebiyle açılan dava ve işlerde adli yardım konusunda bir karar verilinceye kadar harç, gider ve delil avansı alınmayacağı düzenlenmiştir.

Eldeki davada ise davacının adli yardım talebi 14.03.2025 tarihli ara kararla reddedilmiş olup, davacının bu karara yönelik itirazının reddine ilişkin karar davacı vekiline tebliğ edilmemiş, adli yardım talebinin reddedildiği 14.03.2025 tarihinde düzenlenen tensip tutanağı ile davacı vekiline harç ve gider avansı yatırması için 2 haftalık kesin süre verilmiştir.

Kesin süre adli yardım kararının kesinleşmesinden itibaren başlatılmışsa da itirazın reddine ilişkin karar davacı vekiline tebliğ edilmeden, davacı vekilinin ara kararı UYAP sisteminden okuduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. Mahkemenin adli yardım kararının kesinleşmesinden itibaren vermiş olduğu kesin süre açık olmadığı gibi, adli yardım talebinin reddi kararına yönelik davacının itirazının reddine ilişkin karar da davacı vekiline tebliğ edilmemiştir.

HMK'nın 91. maddesinde, sürelerin taraflara tebliğ tarihinden veya kanunda öngörülen hâllerde tefhim tarihinden itibaren işlemeye başlayacağı düzenlenmiş olup, davacı vekilinin kararı UYAP sisteminden okumuş olması, tebliğ edildiğini kabule elverişli değildir.

Bu durumda itirazın sonucu tebliğ edilmeden, verilmiş olan kesin sürenin sonuç doğurması mümkün olmayıp, mahkemece HMK Yönetmeliği'nin 45/2. maddesi hükmüne aykırı olarak gider avansının yatırılmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.Kabule göre de; harçların yatırılmamasının yaptırımı Harçlar Kanununun 30. maddesinde düzenlenmiş olup, gider avansı yatırılması ise HMK'nın 114/1-g maddesinde dava şartı olarak ifade edilmiştir.

Eldeki davada davacıya gider avansı ile birlikte peşin harçları yatırması da ihtar edilmiştir. Davanın açılması ve görülmesi, harca tabi davalar açısından harcın yatırılmış olmasına bağlıdır. Harca tabi bir dava açısından harç yatırılmaz ise, Harçlar Kanunu'nun 30. maddesi yollamasıyla uygulanması gereken HMK'nın 150/5. maddesine göre, davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekir.

Davanın görülebilmesi için HMK'nın 114/2. maddesinde ifade edilen dava şartı mahiyetindeki bu hüküm, HMK.'nın 114/1. maddesinde öngörülen dava şartlarına göre öncelikli değerlendirilmek durumundadır. Zira harçlar yatırılmadan davanın esas defterine kaydı ve bu bağlamda diğer dava şartlarının değerlendirilmesi mümkün değildir.

Davacının, davanın görülmesi için gerekli olan nispi peşin harcı yatırmadığı anlaşılmakla, Harçlar Kanunu'nun 30. maddesinin yollamasıyla HMK'nın 150/5. maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekmekte olup, ilk derece mahkemesi kararı bu yönüyle de hatalıdır. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına ve dava yeniden görülmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.