Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2025/1026 K.2025/1225

G. KARAR YAZIM TARİHİ : 19/09/2025

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen ara kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP, DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili 27/07/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; davalı yüklenici şirket ile depo ve ahır inşasına ilişkin yapılan görüşmeler sonrasında davalı şirket tarafından davacı iş sahibine sipariş formu ile fiyat teklifi sunduğunu, sunulan teklife istinaden davacı ile davalı şirket arasında 15/09/2022 tarihinde ahır inşası için mezkur işlerin yapımına ilişkin anlaşma sağlandığını, buna göre davalı yüklenicinin proje teklif formunda belirtilen özelliklerdeki malzemelere sahip depo ve ahır yapımı işini üstlendiğini, depo işinin iş bedelinin 200.000,00 TL'sinin peşin ödendiğini,

geriye kalanı için ise 250.000,00 TL ve 450.000,00 TL bedelli çeklerin verildiğini, bu çeklerin ahır inşası için yapılan sözleşmede 30/11/2022 vade tarihli 700.000,00 TL bedelli çek olarak revize edildiğini, ahır inşası için iş bedeli olarak 30/12/2022 vade tarihli 500.000,00 TL bedelli, 30/07/2023 vade tarihli 800.000,00 TL bedelli, 30/09/2023 vade tarihli 800.000,00 TL bedelli, 30/11/2023 vade tarihli, 600.000,00 TL bedelli ve 30/12/2023 vade tarihli 800.000,00 TL bedelli çeklerin verildiğini, davacının ahır inşasına ilişkin 700.000,00 TL bedelli çek ile 500.000,00 TL bedelli çek bedellerini ödediğini,

ancak teslim süresi olan 28/02/2023 tarihinin gelmesine rağmen davalının inşaata başlamadığını ve müvekkiline herhangi bir teslimat yapılmadığını, davalı ile yapılan sözleşmenin tüketici işleminde kaynaklandığını, çeklerin tüketici işleminden dolayı düzenlendiği için nama yazılı olması gerektiğini, bu nedenle geçersiz olduğunu belirterek davalıya yapılan peşin ve çek bedeli olarak yapılan ödemelerinin iadesine, 30/07/2023 vade tarihli 800.000,00 TL bedelli, 30/09/2023 vade tarihli 800.000,00 TL bedelli, 30/11/2023 vade tarihli 600.000,00 TL bedelli,

30/12/2023 vade tarihli 800.000,00 TL bedelli çeklere tedbiren ödeme yasağı kararı verilmesini talep etmiş.

19/06/2025 tarihli dilekçesi ile 30/09/2023 vade tarihli 800.000,00 TL bedelli, 30/11/2023 vade tarihli 600.000,00 TL bedelli, 30/12/2023 vade tarihli 800.000,00 TL bedelli çeklerin ciro edilen dava dışı Adem Mermer'e ödendiğini, ödenen 3 çek için tedbir taleplerinin kalmadığını, ancak ödenmeyen 30/07/2023 vade tarihli 800.000,00 TL bedelli çekin ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin 19/06/2025 tarihli ara kararında; "...Somut olayda; tedbir istenilen dava konusu ...... seri nolu ve 800.000 TL. bedelli çekin dava dışı ...... tarafından 07/08/2023 tarihinde (mahkememizdeki bu davanın açılış tarihi olan 27/07/2023 tarihinden) sonra icra takibine konulduğu, davacı ve davalı ile dava dışı 3. kişinin takip borçlusu olarak gösterildiği anlaşılmıştır.

Davacının 12/09/2023, 16/06/2025 ve 19/06/2025 tarihli dilekçelerindeki ihtiyati tedbir talebinin;

a) Davalı Mahall Otom. Ltd. Şti. yönünden yapılan değerlendirilmesinde ; dava konusu ve tedbir istenilen ...... seri nolu ve 800.000 TL. bedelli çekin Konya .... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası üzerinden ve dava dışı ...... tarafından icra takibine konulduğu, davalı tarafından icra takibine konulması veya bankaya ibraz edilmesi durumunun bulunmadığı, bu haliyle ve şu anda davalı yönünden bu tedbirlerin istenilmesinde hukuki yarar bulunmadığı anlaşıldığından, davalı yönünden ihtiyati tedbir talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

b) Dava dışı 3. kişiler ve özellikle takip alacaklısı dava dışı ...... yönünden yapılan değerlendirilmesinde ise ; davada taraf olmayan kişileri etkileyecek şekilde ve onlara da savunma hakkı tanınmadan bu dava sebebine dayalı olarak ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği sonucuna varıldığından 3. kişiler yönünden de ihtiyati tedbir talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu oluşan vicdani kanaat ile aşağıdaki şekilde karar verilmiştir..." gerekçesiyle 1-Davacının 12/09/2023, 16/06/2025 ve 19/06/2025 tarihli dilekçelerindeki ihtiyati tedbir talebinin reddine, karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle;

*Davalının işe hiç başlamadığı ve kaçtığı için müvekkilince ihtarname ile sözleşmelerden dönüldüğünü ve çeklerin iadesinin talep edildiğini, Konya .... Sulh Hukuk Mahkemesi ...... D. İş. dosyasıyla yapılan tespit ile işe başlanmadığının sabit olduğu,

*Müvekkilinin üretici (tarımsal üretim) konumunda olup tacir sıfatının bulunmadığından işlemin ticari nitelikte bir sözleşme olmadığını,

*İhtiyati tedbirin şartlarının oluştuğunu belirterek istinaf taleplerinin kabulü ile Konya .... Asliye Mahkemesinin 19/06/2025 tarihli davalı ve 3. kişiler açısından ihtiyadi tebir kararına yer olmadığı ve bu sebeple tarafımızın tedbir talebinin reddine' ilişkin ara kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak 3. kişileri de kapsayacak şekilde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

Dairemizce yapılan inceleme sonucunda:

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar re'sen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava; Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Menfi Tespit ve İstirdat, talep ise ihtiyati tedbir tesisi istemine ilişkindir.

İhtiyati tedbirin şartlarını düzenleyen 6100 Sayılı HMK'nın 389/1. maddesine göre mevcut durumda meydana gelebilecek eğişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. Ancak hakim, tedbir kararı verirken uyuşmazlığı peşinen halleder nitelikte bir karardan çekinmelidir. Nitekim, bu tür tedbir kararları davanın sonucunda ulaşılmak istenilen yararın, davanın henüz başında elde edilmesi gibi bir sonuç doğurur.

HMK'nın 390/3. maddesinde ise, tedbir talep eden tarafın, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorunda olduğu belirtilmiştir. Tam ispata göre kolaylaştırılmış bu ispat ölçüsü çerçevesinde, tam kanaat değil, kuvvetle muhtemel, yaklaşık bir kanaat yeterli görülmektedir. Hemen belirtmek gerekir ki yaklaşık ispat aranması, ispat kurallarının dışına çıkılarak her hangi bir emare ile yetinilmesi anlamına gelmez. Bu yüzden tedbir talep eden geçerli ispat kuralları çerçevesinde iddiasını yaklaşık da olsa ispat etmelidir.

Somut olayda davacı iş sahibi ile davalı yüklenici şirket arasında yapılan eser sözleşmesi kapsamında iş bedeli olarak verilen çekin ödemesinin durdurulmasına ilişkin ihtiyati tedbir talep edildiği, talep konusu çekin ciro edilerek dava dışı ...... tarafından yapılan icra takibinde tahsilinin talep edildiği anlaşılmaktadır.

Davaya konu çek kambiyo senedi olmakla kambiyo senedinin dayanağı olan temel ilişkinin tarafları temel ilişkiden kaynaklanan hakları ve savunmaları birbirlerine karşı ileri sürebilirken temel ilişkiden bağımsız olan kambiyo senedinden doğan talep hakkına ise kambiyo hukuku icra edilecektir. Kambiyo hukuku kapsamında talep hakkı olanların temel ilişki nedeniyle talep hakları tedbiren engellenemeyeceğinden mahkemenin üçüncü kişilere yönelik tedbir talebini reddetmesi yerindedir.

Bu itibarla İlk Derece Mahkemesince ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin verilen ara kararda isabetsizlik bulunmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.