İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2025/1849 K.2025/2098

2022/832 Karar, İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/731 Esas, 2022/781 Karar

ASIL VE BİRLEŞEN DAVALARDA

ASIL VE BİRLEŞEN DAVALARDA

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 28/09/2022

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 18/12/2025

Asıl dava ve birleşen davaların reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

ASIL DAVA. Davacı vekili; müvekkilinin davalı şirkete 500- ton kumaş siparişi verdiğini, bedelini müşteri çekleri vererek ödediğini,davalı şirketin kumaşları teslim etmediğini, ... ... Şubesi-Gaziantep şubesine ait,keşidecisi ... İnş Ltd Şti ,lehdarı ... Testil AŞ olan, keşide yeri Gaziantep, vadesi 30.09.2022, tutarı 800.000-TL olan bir adet çek, ... 0662 -... şubesine ait, borçlusu ... İnş..,lehdarı ...

Testil San Tic AŞ olan, tutarı 1.000.000-TL olan, 30.10.2022 vadeli bir adet çek, ... ... Şubesi-Gaziantep şubesine ait, borçlusu ... İnş, hamiline yazılı, keşide yeri Gaziantep, çek no 8036882, vadesi 20.12.2022, turarı 1.000.000 TL olan bir adet çek, ... ... Şubesi-Gaziantep şubesine ait, borçusu ... İnş, hamiline yazılı, keşide yeri Gaziantep, çek no 8036884, vadesi 30.12.2022, tutarı 1.500.000-TL olan bir adet çek, ... ...-Gaziantep şubesine ait, borçlusu ...

İnş olan,lehdarı ... TekstilAŞ olan, keşide yeri Gaziantep, çek noZ1022819 olan, vadesi 30.11.2022, tutarı 1.000.000-TL olan bir adet çek, Ziraat Bankasına ait, keşide yeri Gaziantep olan, keşidecisi ... Gıda İç ve Dış Tic Ltd Şti olan, alacaklısı ...

Kimya olan, 2.000.000-TL bedelli ve vadesi 29.10.2022 olan bir adet çek olmak üzere olmak üzere verdiği çeklerin toplan tutarının 7.300.000-TL olduğunu, müvekkili ile davalı arasındaki iş bu çeklerin cirolandığı tarihe kadar devam ettiğini, davalı şirketin öncelikle borcun sebebini diğer bir deyişle kumaşların teslimine dair belgeyi ibraz etmesi gerektiğini ileri sürerek ... ... Şubesi-Gaziantep şubesine ait, borçlusu ... İnşaat lehdarı ...

Testil San Tic Aş olan, keşide yeri Gaziantep, çek no 0087598, basım tarihi 26 Nisan 2021, vadesi 30.09.2022, bedeli 800.000 TL olan bir adet çek nedeniyle borçlu olmadığının tesbitine ,ödendiğinde davanın İstirdat davası olarak devamına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili;Bursa 1. ATM'nin 2022/1112 sayılı dosyasından müvekkili lehine 3 aylık geçici mühlet kararı verildiğini,müvekkili tarafından tüm teslimatların zamanında yapıldığını,davacı şirketin müvekkiline çek bedellerinden çok fazla borçlu olduğunu, farklı tarihlerde davacı şirketin çeklerinin yazıldığını ve şirket ödeme yapamayacak şekilde borca batık duruma geldiğini,davacının iş bu dava ile süre kazanıp enflasyonist ortamda borcunu ertelemeye çalıştığını, davacının bu tarihe kadar kesilen faturalara herhangi bir itirazda bulunmadığını,

en son 2021 yılında kesilen faturalar baz alındığında çeklerin vade gününe kadar herhangi bir itirazda bulunmamasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu beyan ederek öncelikle 29/09/2022 tarihli tensip zaptında verilmiş olan tedbir kararının kaldırılmasını ve akabinde davanın reddine karar verilerek, tedbir talebi ve davasında kötü niyetli olan davacı şirket hakkında alacağın %20 sinden az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVALAR

Birleşen İstanbul 13 ATMnin 2022/761 esas sayılı dosyasında; asıl davada ki vakıalar tekrar edilerek keşidecisi ... İnşaat ..Ltd Şti ve alacaklısı ... Testil San Tic Aş olan, 5 adet toplam 6.500.000- TL çeklerin; 2 ATM nin 2022/862 esas sayılı dosyasında ... 0662 -... şubesine ait, keşidecisi ... İnşaat .. Ltd Şti,lehdarı ... Tekstil. A.Ş olan, tutarı 1.000.000-TL olan, 30.11.2022 vadeli çekler nedeniyle menfi tesbit, icra tehdidi altında ödemek zorunda kalmaları halinde davanın İstirdat davası olarak devamına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davacı tarafından müvekkil aleyhine asıl davada 800.000-TL daha sonra 6.500.000-TL bedelli birleştirme talepli huzurdaki davayı açtığını, davacı tamamen kötü niyetli olarak açtıkları davada borcun ödenmesini geciktirmekten ibaret olduğunu, davacının birleşen davayı da arabuluculuk başvurusunda bulunmadan ikame ettiğini, bu nedenle davanın usulden reddi gerektiğini, davacı toplamda 7.300.000-TL değerinde dava açmalarına karşın henüz eksik harcı tamamlamadığını, müvekkilinin siparişlere ilişkin tüm teslimatları zamanında yaptığını, tarafların ticari defterleri incelendiğinde bu durumun ortaya çıkacağını,

davacı şirket ödeme yapamayacak şekilde borca batık duruma geldiğini, çekleri karşılıksız çıktığını ve müvekkilinin zor durumda kaldığını, dava konusu edilen keşidecisinin üçüncü kişi olduğu müşteri çeklerini ödeme mahiyetinde müvekkilini verdiğini, müvekkilinin davacın yanın borca batık olması sebebiyle ticaretini düzeltmesi adına dava dilekçesi ekindeki uzun vadeli tarihler için çeklere kabul etmek zorunda kaldığını, davacının dava tarihine kadar müvekkiline ne de bankalara herhangi bir ihtarname çekmediğini, davacının amacının süre kazanıp enflasyonist ortamda borcunu ertelemekten öde olmadığını,

davacı tarafın bugüne kadar kesilen faturalara herhangi bir itirazda bulunmadığını, davacı tarafın e-arşiv sistemi üzerinden kesilen sevk irsaliyeleri ve aynı tarihlerdeki teslim fişi mahiyetindeki nakliye faturaları ürünlerin teslim edildiğine kesin delil olduğunu beyan ederek davacının davasının reddine karar verilerek tedbir ve dava talebinde kötü niyetli olan davacı hakkında alacağın %20 sinden az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; tarafların ticari defterlerinde yer alan satılan kumaş miktarı ve bedeline ilişkin kayıtların birbiri ile örtüşmediği, davacının ticari defterlerine kayıtlı faturalar ile davacıya 11.081.753,09-TL bedelinde kumaş satıldığı ve teslim edildiğinin sabit olduğu, davacı kumaşın teslim alınmadığına ilişkin ticari defter ve kayıtlarının aksini gösterir iddiasını ispatlar yazılı veya kesin bir delil sunamadığı, buna göre uyuşmazlığa konu çeklerin vadeli ödeme aracı olarak kullanıldığı, bundan sonra teslim alınan kumaşın bedelinin ödendiğinin ispat yükünün davalı üzerinde olduğu,

davalı kumaş bedelinin ödendiğine dair HMK hükümleri uyarınca ödemeye dair herhangi bir yazılı (makbuz ve dekont örnekleri vb) delil sunmadığı, davacı yemin deliline dayanmış olmakla davacı vekiline ürünlerin teslimi ve ödeme hususunda yemin delili hatırlatılarak beyanda bulunmak üzere 2 hafta kesin süre verildiği, verilen kesin süre içerisinde yemin deliline ilişkin beyanda bulunulmadığından ihtaratlı ara karar gereği yemin deliline dayanmış olmaktan vazgeçtiği, davacının asıl ve birleşen dosyalara konu çekler nedeni ile davacıya borçlu olduğu gerekçesiyle, davaların reddine karar veriliştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; müvekkil, bedelini çek olarak ödediği ürünlerini teslim alamadığı bilirkişi raporuyla sabit olduğunu, müvekkilin borçlu olmadığının tespiti ve tahsil edilen bedellerin istirdadı gerektiğini, her iki tarafın da ticari defterlerinde alacaklı olduğunu müvekkil şirketin ticari defterlerinin incelenmesinde, 799.835,77-TL alacaklı olduğunu, davalı tarafın ticari defterlerinin incelenmesinde ise 355.159,05-TL alacaklı olduğunun tespit edildiğini, her iki rapora göre de müvekkil alacaklı konumda olduğunu, davalı taraf kendisine ciro edilen çekleri ödeme aracı olarak kullanarak 3. kişiye borcuna karşılık ciro ettiğinden,

çekler karşılıksız çıksa dahi, davalının cari hesabına iade olarak işlenemeyeceğini, davalı;-8036882 nolu 1.000.000 TL bedelli ... bankası çekini, -8036884 nolu 1.500.000 TL bedelli ... Bankası çekini, -Z1022820 nolu 1.000.000 TL bedelli ... çekini borçlarına karşılık olarak ...bank A.Ş.'ne ciro ettiğini; -Z1022815 nolu 1.000.000 TL bedelli ... Bankası çekini ...

Bankası'na ciro ettiğini, bankalardan gelen müzekkere cevaplarına göre çeklerin bir kısmının tahsil edildiğini, bir kısmının karşılıksız çıktığını, karşılıksız çıkan çeklerin ise daha sonra keşideci tarafından ödendiğini, ciro edilen çekler nedeniyle müvekkil ticari defterlerde alacaklı konuma geçtiğini, çekler tahsil edildiğinden işbu menfi tespit davasının istirdat davasına dönüştüğünü, müvekkilin alacaklı olduğu bakiye açısından bedelin istirdadı gerekirken davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek, istinaf dilekçesinin kabulü ile kararın kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Asıl ve birleşen davalar takip konusu çek nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir. Asıl ve birleşen davaların reddine ilişkin karara asıl ve birleşen davalarda davacı vekilinin 27/10/2025 tarihli dilekçesi ile istinaf yoluna başvurduğu, asıl ve birleşen davalarda davalı şirket hakkında Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/215 Esas sayılı dosyasında 09/07/2025 günü saat 14:50 itibariyle iflasın açılmasına karar verilmiştir.

İflas tasfiyesine Bursa İflas Dairesi'nin 2025/7 iflas sayılı dosyasında başlanıldığı görülmüştür.Asıl ve birleşen davalarda davalı şirketin istinafa konu karardan sonra iflasının açıldığı anlaşılmakla, taraf ehliyeti re'sen incelenmesi gereken bir husus olduğundan davacı vekilinin istinaf nedenleri incelenmeden başvurusunun kabulüne, mahkemece İİK'nın 194. maddesi uyarınca gereken işlemler yapılmak üzere kararın kaldırılmasına,

dava dosyasının kararı veren mahkemeye gönderilmesi gerekmektedir.Açıklanan nedenlerle, asıl ve birleşen davalarda davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmek üzere kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.