İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2025/293 K.2025/443

İhtiyati hacze itirazın reddine ilişkin kararın davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TALEP

İhtiyati haciz talep eden davacılar vekili; müvekkilleri ... ve ...'ın davalı ...Ltd Şti'ne ait olan ... isimli tekneye 01.07.2023 tarihinde günü birlik gezi amacıyla bindiklerini, tur dönüşünde Bodrum Gümbet Limanına girmekte olan ... isimli tekne ile limandan çıkmakta olan kaptan davalı ...A.Ş.'ye ait ... isimli tekne arasında çatma meydana gelmesi üzerine kaza neticesinde müvekkilleri ... ve ...'ın yaralandıklarını, kazada hem ''...'' isimli geminin kaptanı olan ...'ın hem de ... isimli teknenin kaptanı ...'nın kusuru bulunduğunu,

gemi kaptanları ... ve ... hakkında yürütülen soruşturma neticesinde Bodrum 6. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2024/903 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını ve yargılamanın devam ettiğini belirterek davalı şirketlere ait gemilere teminatsız olarak ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İHTİYATİ HACİZ KARARI

Mahkemece. 25/10/2024 tarihli kararla, 01/07/2023 günü davacılar ... ve ...'ın davalı ... Ltd Şti'ne ait olan ... isimli teknede yolculuk yaptıkları, tur dönüşü sırasında Bodrum Gümbet Limanına girmekte olan kaptan ... yönetimindeki ... isimli tekne ile limandan çıkmakta olan kaptan ... yönetimindeki diğer davalı ...

Ticaret A.Ş.'ye ait ... isimli tekne arasında meydana gelen çatma sonucunda yaralandıkları, kaza nedeniyle Bodrum Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/15122 soruşturma sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda, rota ve süratini değiştirmeyerek çatışmayı önleme veya kaçınma manevrası yapmamasına istinaden ... kaptanı ...'nın %80 kusurlu, ... kaptanı ...'ın %20 oranında kusurlu olduğu yönünde görüş bildirildiği, yine Opr. Dr. ... ve Uzm.

Dr. ... tarafından düzenlenen raporda davacı ...'ın tekne kazasına bağlı yaralanması nedeniyle %10,2 ile %36 oranında işgücü kaybına uğradığı, olayın 9 ay geçici iş görmezlik süresine neden olduğu, 3 ay boyunca da bir başkasının bakımına muhtaç olduğu yönünde görüş ve kanaat bildirildiği, ... hakkında bilirkişi ... tarafından düzenlenen 23/08/2023 tarihli raporda %10,2 maluliyet oranına göre 418.651,32-TL maddi zarar, %36 maluliyet oranına göre de 1.477.592,89-TL maddi tazminat, 40.243,50-TL bakıcı gideri olarak tazminat hesaplaması yapıldığı,

TTK'nun 1352/1-b ve 1369/1-e hükmü gereğince bu alacağın davacılara ihtiyati haciz talebinde bulunma hakkı verdiği, ihtiyati haciz koşullarının oluştuğu gerekçesiyle ihtiyati haciz talep edenin talebinin kısmen kabulü ile 810.000-TL üzerinden ... çağrı işaretli, ... bağlama limanına kayıtlı ... isimli tekne ile ... çağrı işaretli, ... tescil limanına kayıtlı ... isimli teknenin ihtiyaten haczine karar verilmiştir.

Davalı sigorta şirketin başvurusu üzerine; mahkemenin 01/11/2024 tarihli ara kararıyla ihtiyati haczin teminata kaydırılmasını talep eden tarafından ihtiyati haciz talebine konu 810.000 TL borç ve %15'i olan 121.500 TL toplamı 931.500 TL bedelli nakit veya muteber bir bankanın kesin ve süresiz teminat mektubu yatırıldığında 25/10/2024 tarih ve 2024/226 karar sayılı dosyası üzerinden ... çağrı işaretli, ... bağlama limanına kayıtlı ... isimli tekne ile ... çağrı işaretli, ... tescil limanına kayıtlı ... isimli tekne üzerine konulan İhtiyati haciz kararının teminat üzerine kaydırılmasına karar verilmiştir.

İTİRAZ

İhtiyati hacze itiraz eden ... ve ... Sigorta A.Ş. vekili.

TTK uyarınca davacıların ihtiyati haciz talep edebilmeleri için 10.000-SDR karşılığı 455.480-TL'nin teminat olarak yatırılması gerektiğini, ancak bu teminatın yatırılmadığını, uyuşmazlığa konu talebin teminattan muaf tutulan taleplerden olmadığını, işbu ihtiyati haciz talebinde davacının bu teminatı yatırmamasının ihtiyatı haczin kaldırılması sebebi olduğunu, TTK'da ön koşul olarak kabul edilen 10.000 ÖÇH yatırılmaksızın verilen ihtiyati haczi kararının kaldırılması gerektiğini, belirsiz alacak davalarında ihtiyati haciz kararı verilmesinin mümkün olmadığını,

ihtiyati haciz alınabilmesi için alacak miktarının belirlenmiş ve tutarının kesin olması gerektiğini, belirsiz veya kesin olmayan bir alacak için ihtiyati haciz talebinde bulunulamayacağını, manevi tazminat taleplerinin deniz alacağı niteliğinde olmadığını, mahkeme tarafından 810.000-TL üzerinden verilen ihtiyati haciz kararının 700.000-TL'lik kısmının davacıların talep ettiği manevi tazminat tutarı için verildiğini, deniz alacaklarının arasında manevi tazminat taleplerinin bulunmadığını belirterek tekneler üzerindeki ihtiyati haczin kaldırılmasını talep etmiştir.

İhtiyati hacze itiraz eden ... Ltd. Şti. vekili; teminat sunulmadan ihtiyati haciz kararı verilemeyeceğini, TTK'nın 1363.

Maddesi gereğince teminat yatırılmadan ihtiyati haciz talebinin incelemeye dahi alınamayacağını, belirsiz alacak davası niteliğinde ikame edilmiş işbu davada, yaklaşık olarak dahi ispat edilemeyen alacaklar için tesis edilen ihtiyati haciz kararının hatalı olduğunu, davacıların manevi tazminat alacaklarının deniz alacaklarından olmadığını, bu alacaklar için ihtiyati haciz kararı verilemeyeceğini belirterek 25/10/2024 tarihli ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına,

mahkemece aksi kanaat hasıl olması halinde, fahiş miktarda verilen 810.000-TL tutarlı ihtiyati haciz miktarının mahkeme tarafından bu aşamada 110.000-TL’ye indirilmesine karar verilmesini talep etmiştir. İhtiyati hacze itiraz eden Müdüroğulları İç ve Dış Ticaret ...A.Ş. vekili.

TTK uyarınca davacıların teminat yatırması gerektiğini, 6102 sayılı TTK madde 1363. maddesinde belirtildiği üzere deniz alacağını teminat altına almak üzere ihtiyati haciz kararı verilmesini isteyen alacaklının 10.000 Özel Çekme Hakkı tutarında teminat vermesinin zorunlu olduğunu, TTK'da ön koşul olarak kabul edilen 10.000 ÖÇH yatırılmaksızın verilen ihtiyati haczi kararının kaldırılması gerektiğini, davacıların maddi ve manevi tazminat talepleri teminattan muaf olan alacaklardan olmadığını, dava belirsiz alacak davası olarak ikame edildiğinden yargılamayı gerektirdiğini,

davacıların maddi zarara uğradıklarını gösterir nitelikte herhangi bir belge dosyaya sunamadıklarını, maddi zarar olarak yatırdıkları harca esas değer olan 110.000-TL bedel zarara uğradıklarını ispat edemediklerini, manevi tazminat taleplerinin deniz alacaklarından olmadığını, TTK madde 1352/1-(b) hükmünde belirtilen “bedensel zararlar” arasında manevi zararların yer almadığını belirterek usul ve yasaya aykırı şekilde tesis edilen ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına, mahkemenin aksi kanaate hasıl olması halinde manevi tazminat açısından verilen kararın kaldırılarak miktarın 110.000-TL’ye indirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İTİRAZ ÜZERİNE VERİLEN KARAR

Mahkemece 18/12/2024 tarihli ek kararla; dava konusu maddi ve manevi tazminat taleplerinin TTK'nun 1352/1-b maddesine göre deniz alacağı, TTK m.1320/f.1/b'ye göre de gemi alacağı niteliğinde olup, TTK'nun 1369/1-a-e hükümleri bu alacak için davacılara ihtiyati haciz talep hakkı verdiği, maddi tazminat talebi ile ilgili toplamda 110.000-TL üzerinden belirsiz alacak davası açıldığı,

gerçek maddi zarar miktarının yargılama neticesinde ortaya çıkacağı, manevi tazminatın da nihai karar ile birlikte takdir edilecek olsa da, her ikisi yönünden TTK'nun 1352. vd. maddelerine göre ihtiyati haciz koşullarının oluştuğu,

davacıların olay sırasında ... isimli teknede yolcu olarak bulundukları sırada kendilerine kusur atfedilemeyecek bir şekilde meydana gelen çatma olayında yaralanmış oldukları dikkate alınarak takdiren teminatsız olarak verilen ihtiyati haciz kararının dosya kapsamı ile usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalılar vekillerinin ihtiyati haciz kararının kaldırılması ve teminatla ilgili taleplerinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF DİLEKÇESİ

İhtiyati hacze itiraz edenler vekili; ihtiyati haciz için hem TTK'da hem de İİK'da teminat yatırılmasının zorunlu olduğunu, davacının talep ettiği alacağın teminattan muaf olmadığını, teminatın ihtiyati haciz talebinde bulunulabilmesi için ön koşul olduğunu, bu koşul yerine getirilmeden ihtiyati haciz talebinin incelenemeyeceğini, ayrıca manevi tazminat alacağının deniz alacağı niteliğinde olmadığını, sınırlı şekilde sayılan alacakların arasında manevi tazminat bulunmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Talep, çatma nedeniyle meydana gelen maddi ve manevi zararın tazmini için açılan davada davalılara ait tekneler hakkında verilen ihtiyati haciz kararına itiraza ilişkindir. TTK'nın 1352. maddesi uyarınca, bir geminin ihtiyati haczi, sadece Kanun'da sınırlı olarak sayılmış olan deniz alacakları için istenebilir.

Aynı maddenin 1. Fıkrasının (a) bendi uyarınca "a) geminin işletilmesinin sebep olduğu zıya veya hasar ile (b)bendi uyarınca, "Geminin işletilmesi ile doğrudan doğruya ilgili olarak karada veya suda meydana gelen can kaybı veya diğer bedensel zararlar" deniz alacağıdır. Bu nedenle, talebe konu alacak için geminin ihtiyati haczinin talep edilmesi mümkündür.

Ancak, bunun için talep edenin, alacağının varlığını gösteren belgelerini sunması ve alacağını yaklaşık olarak ispat etmesi gerekir. TTK'nın 1353/4. maddesi uyarınca, ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için, talebe konu alacağın deniz alacağı olması yeterlidir.

Ancak bu durum, alacaklının alacağını yaklaşık olarak ispatlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; alacaklının ayrıca, alacağın deniz alacaklarından olduğunu ve parasal değerini yaklaşık olarak ispat etmelidir (TTK m.1362). Diğer taraftan, TTK'nın 1363. maddesinde belirtildiği üzere deniz alacağını teminat altına almak üzere ihtiyati haciz kararı verilmesini isteyen alacaklının, 10.000 Özel Çekme Hakkı tutarında teminat vermesi zorunlu tutulmuştur.

Kural olarak teminat verilmeden, mahkemenin ihtiyati haciz kararı vermesi mümkün değildir.

Bununla birlikte TTK'nın 1363/3 maddesinde 1320 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan "Ülkelerine getirilme giderleri ve onlar adına ödenmesi gereken sosyal sigorta katılma payları da içinde olmak üzere, gemi adamlarına, gemide çalıştırılmakta olmaları dolayısıyla ödenecek ücretlere ve diğer tutarlara ilişkin" gemi alacaklılarının teminat yatırmak yükümlülüğünden muaf olduğu düzenlenmiştir. Somut olayda davacılar ... ve ...'ın davalı ...

İşletmeleri Ltd Şti'ne ait olan ... isimli tekneyle 01.07.2023 tarihinde günü birlik gezi amacıyla seyahat halinde iken tur dönüşünde sözkonusu tekne ile kaptan ... yönetimindeki davalı ...

Ticaret A.Ş.'ye ait ... isimli tekne arasında gerçekleşen çatma hadisesi neticesinde ... ve ...'ın yaralanmalarından dolayı davacıların maruz kaldığı dava konusu maddi ve manevi zararları bakımından hem gemi hem deniz alacağı niteliğindeki alacak bakımından TTK'nın 1352 vd maddeleri kapsamında ihtiyati haciz koşullarının oluştuğu anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, davacının alacağı TTK'nın 1320/1-a maddesi kapsamında kalmadığı gibi alacak ilam ya da ilam niteliğinde belgeye de dayanmamaktadır. TTK'nın 1320/1-a maddesinde düzenlenen hal dışında, TTK'nın 1363. maddesinde ihtiyati haciz için teminat yatırılması zorunlu tutulduğu halde mahkemece ihtiyati hacze teminatsız olarak karar verilmesi doğru olmamıştır.

Bu nedenle davalıların teminata ilişkin itirazlarının kabulü gerekirken, itirazın tümden reddi doğru olmadığından, davalılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir. TTK'nın 1363/1 maddesinde teminatın miktarı 10.000 Özel Çekme Hakkı tutarı olarak gösterilmiş ise de TTK'nın 1363/4 maddesi uyarınca alacaklının teminattan indirim yapılmasını isteyebileceği düzenlenmiştir.

Davalılara ait teknelere konulan ihtiyati haczin sonradan teminata kaydırıldığı da dikkate alınarak yapılan incelemede somut olayın koşulları göz önüne alınarak 100.000-TL teminat tutarının tarafların hak ve menfaat dengesine uygun olacağı değerlendirilmiştir. Açıklanan nedenlerle; davalılar vekilinin istinaf başvurusun kabulüne, 18/12/2024 tarihli ara kararın kaldırılmasına, davalıların itirazının teminat yönünden kabulüne dair karar verilmiştir.