İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2025/800 K.2025/938

Davanın zamanaşımı nedeniyle reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; dava dışı ... şirketinin Kırgızistan'a satılan emtialarını, nakliyat sigorta sefer poliçesi ile sigortaladıklarını, dava dışı satıcı ... şirketinden sigortalının satın aldığı malların davalı ... taşıma şirketi tarafından nakliyesinin üstlenildiğini, teslim sırasında 8 adet cam emtiasının kısık ve hasarlı olduğunun tespit edildiğini, hasarın taşıma sırasında meydana geldiğini, bu nedenle hasarın giderilmesinden davalının sorumlu olacağını, sigortalılarına ödedikleri tazminat bedelinin davalıdan tahsili için başlattıkları icra takibine itiraz edildiğini iddia ederek, itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; zamanaşımı defilerinin söz konusu olduğunu, hasar tutanağının 05/07/2022 tarihli olduğunu, müvekkili taşıyıcıya 19/07/2023 tarihinde hasar ihbarı yapıldığını, bu kapsamda bir yıllık süre içerisinde yapılmayan hasar ihbarına dayalı olarak talepte bulunulmasının mümkün olmadığını, taşıma sırasında bir kazanın söz konusu olmadığını, hasarın neden meydana geldiğinin belirlenmesi gerektiğini, hasarın yüklemeden kaynaklı olabileceğini, yükleme sorumluluğunun dava dışı gönderici şirkete ait olduğunu, ambalajın da yetersiz olması nedeniyle sorumluluğun yine göndericiye ait olacağını, hasar tutanağında sürücü imzası bulunmadığını, tutanağı kabul etmediklerini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; dava konusu olayda kısmi hasarın söz konusu olduğu, zamanaşımı defi kapsamında, CMR.32.madde çerçevesinde zamanaşımı süresinin teslim tarihi olan 24/05/2022 tarihinden itibaren başlayacağı, bir yıllık zamanaşımı süresinin 05/07/2023 tarihinde dolacağı, dava konusu alacağa ilişkin icra takibinin 05/02/2024 yılında başlatıldığı, davanın bu tarih sonrasında açıldığı anlaşılmakla, zamanaşımı defiinin yerinde olduğu,

davacı, hasarın davalının ağır kusuru ve pervasızca hareketinden kaynaklandığını iddia etmişse de, bilirkişi raporu ile bu yönde bir tespitin yapılmaması (hasarın meydana gelmesinde davalı sorumluluğunun emtiaya nezaret yükümlülüğünün yerine getirilmemesinden kaynaklandığı tespit edilmiştir), dava dilekçesi ile de ağır kusur veya pervasızca hareketin zararı doğurduğu yönünde bir iddia da bulunulmaması kapsamında, söz konusu itiraza itibar edilmeyerek davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEBLERİ

Davacı vekili; taşınan ve taşıma esnasında zarar gören "cam" emtiası olduğunu, hassas teknik özellikleri gereği özel yük niteliğindeki eşyanın yüklenmesi, taşınması, boşaltılması gibi işlemlerde taşıyıcıdan standart bir yük taşımasına nazaran daha yüksek derecede özen gösterilmesi ve önlem alınması beklendiğini, davalı taşıyıcı, ağır kusuru ve ihmali ile gereken özeni göstermediğinden 8 adet cam emtiası kırılarak hasarlandığını, cam emtiasının taşıma esnasında sarsıntılara maruz kalması kara taşımasında oldukça olağan bir riziko olduğundan, bu durum hiçbir şekilde "öngörülemez ve engellenemez" bir durum olarak nitelendirilmemesi gerektiğini,

basiretli bir taşıyıcı, taşıdığı emtianın özelliklerini bilebilecek durumda olmalı ve emtianın özelliklerine göre gerekli önlemleri alıp taşımayı bu şekilde gerçekleştirmesi gerektiğini ileri sürerek davanın 3 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; taşıma sırasında hasarlanan cam emtiası için sigortalıya ödenen bedelin davalı taşıyıcıdan tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Davalı taşıyıcı davaya cevap süresi içinde zamanaşımı defii ileri sürmüştür. Davaya konu taşıma Türkiye-Kırgızistan arası yapıldığından uyuşmazlığa CMR hükümleri uygulanacaktır. CMR'nin 32/1-2.maddesinde "1. Bu Sözleşme gereğince yapılan taşımalardan doğacak davaların bir yıl içinde açılması gerekir.

Ancak, bilerek kötü hareket veya mahkeme tarafından bilerek kötü hareket olarak kabul edilen kusurlarda, bu süre üç yıldır ve şu tarihlerde başlar: a) Teslimde kısmi kayıp, hasar veya gecikmelerde, teslim tarihinden itibaren, b) Tam kayıplarda, kararlaştırılan zaman limiti bitiminden 30 gün sonra kararlaştırılmış zaman limiti yoksa, yükün taşıyıcı tarafından teslim alınmasından sonraki 60 ıncı günde,c) Bütün diğer durumlarda, taşıma mukavelesinin akdedildiği tarihten sonraki üç aylık dönemin sonunda.

Limit döneminin işlemeye başladığı gün bu döneme dahil edilmeyecektir. 2. Yazılı bir istem, taşımacı bunu yazılı bildiri ile geri çevirip, ona ilişkin belgeleri de iade edinceye kadar zaman limitini erteler. Talebin bir kısmı kabul edildiği takdirde zaman süresi anlaşmazlık konusu olan istek için tekrar devam etmeye başlar.

Istemin alındığını, cevap verildiğini ve belgelerin gönderildiğini kanıtlamak, bu durumlara güvenen tarafa aittir." denilerek bu sözleşmeye dayalı olarak açılacak davalar ile ilgili zamanaşımı düzenlenmiştir. Davaya konu taşıma ... plakalı araç ile yapılmış olup; araç 05/07/2022 tarihinde Kırgızistan Gümrüğünde gümrük yetkilileri ve alıcı huzurunda hasar tespit tutanağı tanzim edilmiştir. Bu tarihte teslimin yapıldığının kabulü gerekir.

Davalı taşıyıcı; yüklemenin kendisi tarafından yapılmadığını gönderen tarafından yapıldığını savunmuştur. Davacı tarafça taşıyıcının taşınan emtianın niteliği gereği daha fazla özen göstermesi gerektiğinden ağır kusurlu sayılması gerektiğini ileri sürmektedir. Ancak, alınan bilirkişi raporunda yükleme ve ambalajın yeterli olmadığından yol şartları nedeniyle emtianın kısmi hasara uğradığı belirtilmiştir.

Yüklemenin davalı taşıyıcı tarafından üstlenildiğine dair sözleşme hükmü bulunmamaktadır.

Konvansiyonun 29. maddesinin ‘Zarara pervasızca hareketle ya da davaya bakan hâkimin hukukuna göre pervasızca harekete eşdeğer sayılan bir kusur ile sebebiyet veren taşıyıcı…’ şeklinde anlaşılması gerektiği, taşıyıcının kendisinden beklenilen özen yükümlülüğüne kayıtsız kalarak veya dikkatsizce davranarak hareket etmesi neticesi hasar meydana gelmişse pervasızca harekete eş değer bir kusurla hareket ettiği kabul edilmesi gerektiği, davalı taşıyıcının pervasızca hareket ettiği kanıtlanamadığından yol şartları nedeniyle meydana geldiğinin kabulü gereken hasar nedeniyle davalı taşıyıcının ağır kusuru kanıtlanamıştır.

Hasar talebi, 1 yıllık zamanaşımına tabi olup davalıya hasar ihbarı yapılmadan 05/07/2022 teslim tarihinden itibaren 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu; hasar ihbarının davalının kabulüne göre 19/07/2023 tarihinde yapıldığı,icra takibinin de 04/02/2023 tarihinde başlatıldığı anlaşılmakla davalının zamanaşımı defii yerinde görülerek davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle ağır kusurlu olduğu kanıtlanamayan davalı taşıyıcıdan tazminat talebinde eşyanın tesliminden itibaren 1 yıllık süre dolduktan sonra hasar ihbarında bulunulduğu anlaşılmakla davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesinde isabetsizlik olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.