İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2025/955 K.2025/1332

Dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin davalıdan satın aldığı mobilya için davalı şirket yetkilisine 5.000-USD elden ödeme yaptığını, davalı şirketin mobilyaların bir kısmını davacıya teslim ettiğini, ancak teslim edilen mobilyaların anlaşılan kalite ve tasarımda olmadığını, davalı şirket tarafından müvekkiline siparişin tam olarak yerine getirilemeyeceğinin, sadece üretime başladıkları mobilyaların teslim edileceğinin, montaj ve kurulum üstlenilmeyeceğinin ve 113.500-TL + KDV fatura düzenleneceğinin bildirildiğini, ancak davalının ertesi gün sebebi anlaşılmaksızın 170.000 TL + KDV üzerinden fatura düzenleneceğinin belirtildiğini,

bir günde gelen 57.000-TL zammın taraflarca anlaşmaya varılmış bir tutar olmadığını, ayrıca davalının Büyükçekmece 1. İcra Dairesi'nin ... sayılı takibini müvekkili tarafından ödenen 5.000-USD düşülmeksizin başlattığını ve takibin kesinleştiğini, müvekkilinin haciz tehdidi altında ödeme yapmak zorunda kaldığını, davalının başlattığı icra takibinin müvekkilinin var olan borcunun çok üzerinde olduğunu belirterek müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine, %20′den aşağı olmamak üzere davalı aleyhinde tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalıya dava dilekçesi tebliğine rağmen davaya cevap verilmemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacı tarafça icra takip dosyası kapsamında ödemeler yapıldığı, davalı alacaklı vekilinin icra takip dosyasına 13/08/2024 tarihinde haricen tahsil bildiriminde bulunduğu, işbu davanın ise yapılan ödemelerden sonraki bir tarih olan 03/09/2024 tarihinde açıldığı, dava tarihi itibariyle icra takip dosyalarındaki ödemelerin gerçekleştirildiği, bu nedenle davacının menfi tespit davası açmasında hukuki yararının bulunmadığı, dava dilekçesinde istirdat isteminde bulunulmadığı gibi dava sırasındaki bir ödeme nedeniyle yasa gereği istirdada dönüşen bir dava da söz konusu olmadığı,

davacı vekili İİK'nın 72/5 maddesi uyarınca davanın istirdat davasına dönüştüğünden bahisle yargılamaya devam edilmesini talep etmiş ise de; menfi tespit davasının İİK 72/5 maddesi uyarınca istirdat davasına dönüşmesi için ödemelerin dava açıldıktan sonra yapılması gerektiği, davacı vekilince ıslah yoluna da başvurulmadığı, bu halde davacının işbu menfi tespit davasını açmakta hukuki yararının varlığından söz edilemeyeceği gerekçesiyle davanın hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; mahkemeden 03/10/2024 tarihinde davaya istirdat davası olarak devam edilmesi hususunda talepte bulunulmasına rağmen mahkemece bu hususta herhangi bir ara karar verilmediğini, bu hususta duruşmada da beyanda bulunulmasına rağmen bilirkişi incelemesi ve yargılama masrafları yapıldıktan sonra davanın reddine karar verilmesinin AY m.141 ve HMK'nın 30. maddesine aykırı olduğunu, borcun ödendiği ve istirdata çevrildiği hususunun henüz tensip yapılmadan mahkemeye bildirildiğini, menfi tespit davasından istirdat davasına dönüştürülmesi talebinin dilekçeler teatisi aşamasında belirtildiğinden ıslahı gerektirmediğini,

ıslahın tahkikat aşamasına kadar gerçekleştirilebileceğini, kaldı ki istirdat taleplerinin ıslah talebi niteliğinde olduğunu, ayrıca ödemenin arabulculuk sürecinde yapılması nedeniyle menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam edilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkilinin davalıdan satın aldığı mobilya malzemelerinin bir kısmının eksik teslim edilmesi ve davalıya yapılan avans ödemesi nedeniyle davalıya borcunun bulunmadığını ileri sürerek kesinleşen ilamsız takipte borçlu olmadığının tespitini talep etmekte olup mahkemece takip borcunun davadan önce ödenmesi nedeniyle menfi tespit talebinde hukuki yarar bulunmadığı gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Somut olayda davacının 05/08/2024 tarihinde arabuluculuk sürecini başlattığı, 13/08/2024 tarihinde harici tahsil bildiriminde bulunulduğu ve 27/08/2024 tarihinde tahsil harcının ödendiği, arabuluculuk tutanağının 28/08/2024 tarihinde düzenlendiği, eldeki menfi tespit davasının ise 03/09/2024 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır.Borç ödendikten sonra menfi tespit davası açılmasında borçlunun hukuki yararı bulunmadığından, menfi tespit davasının borcun ödenilmesinden sonra açılması mümkün değil ise de somut olayda davacının ödemeyi arabuluculuk süreci içerisinde yapması,

davanın açılmasından sonra henüz davalıya dava dilekçesinin tebliğ edilmediği aşamada 03/10/2024 tarihli dilekçe ile mahkemeden davaya istirdat davası olarak devamının talep edilmesi, İİK'nun 72/6. madde hükmü gereği menfi tespit davasının kanunen istirdat davasına geçişine cevaz verilen dava türlerinden olması hususları birlikte değerlendirildiğinde davanın menfi tespit davası olarak açılmasının maddi hatadan kaynaklandığının kabulü gerekir (Yargıtay.

3. Hukuk Dairesi'nin 07/11/2022 tarih 2022/6566 E. 2022/8530 K. sayılı içtihadı). Bu durumda davaya istirdat davası olarak devam edilmesi gerekirken, davacının hukuki yararının bulunmadığından bahisle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına, davanın istirdat davası olarak görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.