İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2026/41 K.2026/332

Yetkisizlik kararının davacı ve davalı vekili tarafından istinaf edilmesi dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; 7119-24-00-2/1930 sayılı davada 12.04.2024 tarihli ...Şehri Uzman Bölgeler Arası Ekonomi Mahkemesi'nin kararıyla davacı lehine davalı şirketten 100.000- ABD dolarına eşdeğer 44.543.000 tenge borç tahsil edilmesine karar verildiğini, kararın 23/05/2024 tarihinde yasal olarak yürürlüğe girdiğini, Kazakistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında medeni konularda hukuki yardıma ilişkin 13 Haziran 1905 tarihli Antlaşmanın mahkemelerin ve tahkim organlarının kararlarının tanınması ve tenfizi konusunda birbirlerine hukuki yardım sağlayacaklarının belirlendiğini belirterek; ...İlçelerarası İhtisas Ekonomik Mahkemesi'nin 12 Nisan 2024 tarihli kararının tanınması ve tenfizine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece;tenfiz kararı verebilmesi için 5718 sayılı yasanın 50 vd maddeleri gereğince; tenfize konu kararı veren mahkemenin bulunduğu ülke ile "karşılıklılık"bulunması,Türk Mahkemelerinin kesin yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması, Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması,karşı yana savunma hakkı verilmiş olması,kararın kesinleşmiş olması ve yabancı mahkeme kararının o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı ve kararın kesinleştiğini gösteren ve ülke makamlarınca usulen onanmış yazı veya belge ile onanmış tercümesinin tenfiz talebi ekinde sunulması gerektiği,Davalı şirketin adresinin ....

Kısım ..N:. Bakırköy olduğu, davalı şirketin faaliyet adresi itibari ile Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili bulunduğu, yetkinin kamu düzeni ile ilgili bulunduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine,dava dosyasının karar kesinleştiğinde Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davalı vekili; Davacının müvekkile çalıntı tahıl ürününü taşıttığı sonradan tespit edildiğinde derhal resmi makamlara başvurulduğunu, taşınan yükün (buğdayın) Ukrayna menşeli olduğu ve savaş sırasında yasa dışı şekilde çıkarıldığı anlaşıldığını,durumun Türkiye Cumhuriyeti’ne resmi nota ile bildirildiğini, sözleşmenin icrasının hukuken ve fiilen imkansız hale geldiğini,tenfiz isteminin kamu düzenine açıkça aykırı olması nedeni ile davanın reddine karar vermesini talep etmiştir.

2-Davacı vekili; taraflar arasında akdedilen 13 Mart 2023 tarihli sözleşme uyarınca davalı, müvekkil'in donatanı olduğu ............ numaralı Kazakistan bayraklı “.....” isimli gemide bulunan yükün boşaltılmasını, gerektiğinde geminin yola, yüke ve denize elverişli hale getirilmesini teminen römorkör temini ve yükün uygun bir alana aktarımının taahhüt edildiğini,sözleşmesel yükümlülükleri Davalı tarafından yerine getirilmediğinden müvekkilinin, ödenen avansın iadesini talep ettiğini, davalı,

19.03.2023 tarihli taahhütname ile 24.06.2023 tarihine kadar ödeme yapacağını taahhüt etmiş ise de ödemediğini,Müvekkilinin 12.04.2024 tarihinde ...İlçelerarası İhtisas Ekonomi Mahkemesi'nde 7119-24-00-2/1930 dosya numarası ile açtığı dava sonucunda Mahkeme, Davalı'nın 100.000- USD avansı iade etmesine,

ayrıca 13.296,58 USD yasal faiz ve 3.399-USD devlet harcını ödemesine karar verildiğini, alacak TTK nın 1352. maddesinde tanımlanan deniz alacağı niteliğinde olduğundan, görevli mahkeme İstanbul 17. ATM olup işbu dava yönünden yetki itirazının yerinde olmadığını,kararın kaldırılmasına İstanbul 17. ATM'nin görevli ve yetkili mahkeme olarak belirlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; yabancı mahkeme kararının tenfizi davasıdır.

Mahkemece ; dava dilekçesi üzerine yetkinin kamu düzenine ilişkin olduğu belirtilerek davalının yerleşim yerinin Bakırköy olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.MÖHUK 51/2 uyarınca tanıma ve tenfiz talepleri bakımından yetkili mahkeme, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesinden, Türkiye'de yerleşim yeri veya sâkin olduğu bir yer mevcut değilse Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri olduğu kabul edilmiştir.

Tanıma ve tenfiz davalarına ilişkin düzenlenen yetki kurallarının kesin yetki kuralı olmadığı kabul edilmektedir. Yani kendisine karşı yetkisiz bir mahkemede tanıma veya tenfiz davası açılmış kişi bu yetki kuralına aykırılığa ilişkin itirazını ilk itiraz olarak cevap dilekçesinde ileri sürmelidir aksi takdirde davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelecektir .HMK nın 119(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir.

Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir.

Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.Açıklanan nedenlerle;Gerekçeli kararda;yetkinin kamu düzenine ilişkin olduğuna yer verilmiş ise de kesin yetki halleri dışında mahkemenin yetkisi kamu düzenine ilişkin değildir.Bu halde ;

dilekçe teatisi yapılmadan yetkisizlik kararı verilmesi doğru olmamıştır.Davacı vekili davanın İstanbul 17 ATM nin görev alanına girdiğini ileri sürmüş ise de dava dilekçesi üzerine yetkisizlik kararı verildiğinden dosya mevcuduyla taraflar arasındaki ilişkinin niteliği de belirlenememiştir.Görev itirazı ilk derece mahkemesince değerlendirilmesi gerekir.Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak dava yeniden görülmek üzere dava dosyasının kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.