İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2018/110 K.2018/1169

Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkilinin ...tan geçmiş dönemde alacağı karşılığında almış olduğu .. Bankası A.Ş. Hürriyet Şubesi nezdinde bulunan ...nolu hesaba ait 2024453 nolu, 500-TL, 02/01/2011 keşide tarihli, 2024454 nolu, 500-TL, 05/02/2011 keşide tarihli, 2024455 nolu, 500-TL 05/03/2011 keşide tarihli, 2024456 nolu, 750-TL, 07/05/2011 keşide tarihli, 2024457 nolu, 750-TL, 04/06/2011 keşide tarihli, 2032971 nolu, 750-TL, 03/09/2011 keşide tarihli, 2030286 nolu, 750-TL, 05/11/2011 keşide tarihli, keşidecisi ... olan toplamda 7 adet çeki kaybettiğini, bütün aramalara rağmen çekleri bulamadığını ileri sürerek, 7 adet çek yaprağının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 12/12/2017 tarih 2017/242 Esas 2017/894 sayılı kararında;

"Türkiye ... Bankası A.Ş.

Hürriyet Şubesi nezdinde bulunan 11420007157 nolu hesaba ait 2024453 nolu, 500-TL, 02/01/2011 keşide tarihli, 2024454 nolu, 500-TL, 05/02/2011 keşide tarihli, 2024455 nolu, 500-TL 05/03/2011 keşide tarihli, 2024456 nolu, 750-TL, 07/05/2011 keşide tarihli, 2024457 nolu, 750-TL, 04/06/2011 keşide tarihli, 2032971 nolu, 750-TL, 03/09/2011 keşide tarihli, 2030286 nolu, 750-TL, 05/11/2011 keşide tarihli, keşidecisi ... olan toplamda 7 adet çekin iptaline karar verilmesi talep edilmiş, Ticaret Sicil gazetesinde üç kez ilan verilmiş, ...

Bankası Hürriyet Şubesi'nden verilen cevabi yanıta göre çeklerin çalıntı kodlamasının yapılmış olduğu, davaya konu çeklerin vade tarihleri itibariyle zamanaşımına uğramış oldukları ve davacının dava açmakta hukuki yararının olmadığı anlaşılmakla..."gerekçesi ile,

Davanın usulden reddine karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile,

İlk derece mahkemesinin iptal davasına konu çeklerin vade tarihi itibarı ile zamanaşımına uğradığını belirterek, davanın reddine karar verdiğini, davanın bir alacak davası değil çek iptali davası olduğunu, yani çeklerin zayi olması nedeniyle davacının çek sahibi olduğuna dair bir karar verilmesi talebi olduğunu,

İlk derece mahkemesince verilecek çek iptaline ilişkin kararın davacının sadece çeki elinde bulunduran (hak sahibi olduğuna) ilişkin karar olduğunu, davacının bu karar ile genel kurallara göre dava ve talep hakkına sahip olup, elindeki karara göre çek ile ilgili talep ve dava hakkına sahip olduğunu,

Davacının çek iptali verilmiş karar ile hak arayacağı için mahkemenin ileride genel kurallar çerçevesinde yapılacak takip yada açılacak davalarda söz konusu olacak zamanaşımı ile ilgili hususlarda karar vermesinin doğru olmadığını, bu nedenle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine dair karar usul ve yasaya aykırı olduğunu,

İleri sürerek, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi sonucu ortadan kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep zayi nedeniyle çek iptaline ilişkindir.

Dava çekişmesiz yargıya tabi olmakla birlikte davada çözülmesi gereken uyuşmazlık konusu dava konusu çeklere ilişkin olarak zayi nedeniyle iptal koşullarının oluşup oluşmadığı noktasındadır.

Mahkemece çeklerin zamanaşımına uğradığı ve davacının hukuki menfaati olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de kambiyo senedinin zamanaşımına uğramış olması başlı başına zayi nedeniyle iptal davasının reddine gerekçe olamaz. (Yargıtay 11. HD'nin 04/06/2018 Tarih ve 2016/12638 E. 2018/4213 K.sayılı Kararı)

Dava konusu çeklerden bir kısmının davacının bildirdiği çek keşide tarihinden çok önceki bir tarihte çalıntı olarak kodlandığı, birinin hiç kullanılmadığı bankadan bildirilmiş, (... nolu çekin kullanılmadığı, diğer çeklerin ise 29/12/1995 ve 25/11/1997 tarihlerinde çalıntı olarak kodlandığı) dairemizce de bu hususlara ilişkin bilgi ve belge varsa gönderilmesi istenmiş ise de bankanın belgeleri saklama yükümlülüğünün 10 yılla sınırlandığı, belirtilen çeklerin işlem tarihlerinden itibaren 20 yıldan fazla geçtiği belirtilerek herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılamadığı bildirilmiştir.

Çeklerin zayi olduğu bildirilen tarih itibariyle yürürlükte olan 6762 sayılı TTK'nın 563. maddesinde senet üzerinde hak sahibi olan kişinin, zayi olması halinde senedin iptalini mahkemeden isteyebileceği düzenlenmiştir. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir. Bununla birlikte senetteki hakkın zamanaşımına uğramış olması iptal kararı verilmesine engel değildir. (Prof. Dr. Fırat Öztan, Kıymetli Evrak Hukuku, 1997, s.270)

Dosyada yasal ilanlar yapılmış, süresi içinde dava konusu çeklerden dolayı hak sahibi olduğunu öne süren olmamış ve çekler ibraz edilmemiştir. Muhatap banka'da çeklerin sunulmadığını bildirmiştir. Dosyada başkaca bir eksiklik de bulunmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan mahkeme kararının kaldırılması ve davaya konu çek hakkında zayi nedeniyle iptal kararı verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.