İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2018/723 K.2018/626

İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından ( Denizcilik İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla ) verilen 16/02/2018 tarih ve 2018/41 Esas sayılı, Ön Ödemeye ilişkin ara karara karşı, Davalı ...Ltd. Şti. ile davalılar 1... ve 2-... ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından istinaf kanun yoluna bavurulmuş ve dosya dairemize gönderilmiş olmakla; HMK' nun 352. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucunda;

DAVACI VEKİLİNİN TALEBİNİN ÖZETİ

Davacı vekilinin talep dilekçesinde özetle. 03/06/2017 tarihinde saat 13.55 sıralarında Beşiktaş'ta bulunan Ziya Kalkavan Denizcilik Lisesinin açıklarında ... 2 isimli römorkörün yaptığı ani manevra neticesinde ...isimli teknelerin çarpışması sonucu deniz kazası meydana geldiğini, olay sırasında...'da bulunan müvekkilinin kaza sonucunda ağır şekilde yaralandığını, Beşiktaş şampiyonluk kutlamaları sırasında ...

2 isimli römorkörün ...'nın önüne doğru ani manevra yapması ile yarattığı kuvvetli dalga sebebiyle...'nın hızlı şekilde sancağa düştüğünü, ...'nın emniyetli hız ve deniz trafiği kurallarına aykırı yakın seyri nedeniyle sancağa düşen ...arasında çatma yaşandığını, müvekkilinin ağır yaralandığını, sol bacağından üç defa ameliyat olduğunu, kaza nedeniyle bir bacağında 2 cm kısalma meydana geldiğini beyanla kazadan kaynaklanan alacağının tahsilinin güvence altına alınabilmesi için 1.250.000 TL bedel üzerinden bağlama limanı İstanbul olan ...çağrı işaretli ..., ... çağrı işaretli ...çağrı işaretli ...

2 gemilerinin ihtiyaten haczine karar verilmesini talep ettiği,

İlk Derece Mahkemesi tarafından " ... İhtiyati haciz talep eden tarafça sunulan deliller incelemesinde; TBK'nun 76 maddesinde "Zarar gören, iddiasının haklılığını gösteren inandırıcı kanıtlar sunduğu ve ekonomik durumu da gerektirdiği takdirde hâkim, istem üzerine davalının zarar görene geçici ödeme yapmasına karar verebilir." hükmüne yer verilmiş olmakla dosyadaki sunulan tüm resimler ve belgeler değerlendirilmekle davacının geçici ödeme talebinin kısmen kabulü ile 150.000 TL ödeme yapılmasına, gemilerin ihtiyaten haczine yönelik taleplerinin ise TTK'nun 1352 ve 1353.maddeleri gereği İİK'nun 257.maddesi gereğince İİK'nun 257/1 fıkrasındaki öngörülen şartların gerçekleştiği hususununda kanaat oluşmadığı ... " gerekçeleri ile;

" 1-İhtiyati haciz talebinin REDDİNE,

2-Davacı vekilinin ön ödeme konusundaki isteminin BK'nun 76.maddesine göre kısmen kabulü ile davalılar tarafından davacıya 150.000,00 TL geçici ödeme yapılmasına,

3-Talep esas dava içerisinde değerlendirildiğinden harç ve ücreti vekalet tayinine yer olmadığına,

4-Talep eden vekili tarafından dosyaya teminat olarak yatırılan 10.000,00 TL'nin yatırana iadesine, ... " karar verildiği ve Davalı .... ...c. Ltd. Şti. vekili, davalılar 1-... ... ve 2- ... .K İşleteni ...e Tic. A.Ş. vekili ile davalı " ... 2 " .... Ltd. Şti. vekili tarafından bu ara karara karşı istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık, TBK 76. maddesi uyarınca davacı vekilinin tedbiren geçici ödeme talebi üzerine mahkemece ara karar ile geçici ödeme talebinin reddine ilişkindir.

Uyuşmazlığa ilişkin olan yasal düzenlemeler incelendiğinde; 6100 sayılı HMK İhtiyati tedbirin şartları Madde 389- (1) ''Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

(2) Birinci fıkra hükmü niteliğine uygun düştüğü ölçüde çekişmesiz yargı işlerinde de uygulanır.''

6098 Sayılı TBK III. Geçici ödemeler Madde 76: ''Zarar gören, iddiasının haklılığını gösteren inandırıcı kanıtlar sunduğu ve ekonomik durumu da gerektirdiği takdirde hâkim, istem üzerine davalının zarar görene geçici ödeme yapmasına karar verebilir.

Davalının yaptığı geçici ödemeler, hükmedilen tazminata mahsup edilir; tazminata hükmedilmezse hâkim, davacının aldığı geçici ödemeleri, yasal faizi ile birlikte geri vermesine karar verir. '' hükmünü içermektedir.

6100 Sayılı HMK Madde 341-(1) ''(1) İlk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü hâlinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir

.....

(5) İlk derece mahkemelerinin diğer kanunlarda temyiz edilebileceği veya haklarında Yargıtaya başvurulabileceği belirtilmiş olup da bölge adliye mahkemelerinin görev alanına giren dava ve işlere ilişkin nihai kararlarına karşı, bölge adliye mahkemelerine başvurulabilir.

Diğer geçici hukuki korumalar 6100 Sayılı HMK MADDE 406: (1) ''Mahkemece, gerekli hâllerde, mal veya haklarla ilgili defter tutulmasına ya da mühürleme işleminin yapılmasına karar verilebilir.

(2) İhtiyati haciz, muhafaza tedbirleri ve geçici düzenleme niteliğindeki kararlar gibi geçici hukuki korumalara ilişkin diğer kanunlarda yer alan özel hükümler saklıdır.'' hükümlerini içermektedir.

Dosya kapsamı ve yukarıdaki yasal düzenlemeler değerlendirildiğinde.

TBK 76. maddesinde düzenlenen geçici ödeme ile, HMK 389 ve devamında düzenlenen ihtiyati tedbir arasında, talep şekli ve zamanı, teminat hususu ve itiraz hususlarının farklı şekilde düzenlendiği, HMK 406/2. madde düzenlemesi de dikkate alındığında, TBK 76. maddesinde düzenlenen geçici ödemelerin geçici hukuki koruma niteliğindeki ön ödeme olduğu, zira geçici ödeme için ihtiyati tedbir gibi teminat hususunun düzenlenmediği,

ihtiyati tedbirin dava dışı da talep edilebileceği, dava dışı talep edilmiş ise 2 hafta içinde asıl davanın açılması gerektiği, oysa ki geçici ödemenin ancak dava açıldıktan sonra bir yan talep olarak ileri sürülebileceği, ihtiyati tedbirin belirli bir süre içinde uygulanması aksi taktirde kendiliğinden kalkacağı, oysa ki geçici nitelikteki ödemenin asıl dava kesinleşinceye kadar ileri sürülebileceği, geçici ödemeye hükmedilmiş ise bu ödemenin 10 yıllık genel zamanaşımı süresi içinde talep edilebileceği,

ihtiyati tedbir kararına karşı kanun yollarına başvurulabilir iken sadece geçici ödemeye ilişkin karar ara karar olduğundan ancak esas hüküm ile birlikte kanun yoluna başvurulabileceği, ayrıca ihtiyati tedbir kararına uymayan kişiye disiplin cezası öngörülmüş iken geçici ödeme kararına uymayan tarafa karşı sadece ilamlı icra takibinde bulunulabileceği, HMK 396. maddeye göre şartların değişmesi halinde ihtiyati tedbir kararı kaldırılırken TBK 76. maddede düzenlenen geçici ödemeler bakımından böyle bir düzenlemeye yer verilmemiş olması gibi farklı yasal düzenlemeler nedeniyle,

mahkemece ödenmesine karar verilen geçici ödeme avans niteliğinde olup, tazminata mahsuben yapıldığı, haksız çıkılması halinde faizi ile birlikte iadesinin gerektiği bu niteliği itibariyle, ihtiyati tedbir olarak nitelendirilemeyeceği, HMK 341. maddesinde istinaf kanun yoluna başvurulabilecek kararların sınırlı olarak sayıldığı, yorum ile genişletilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Bu açıklamalardan sonra somut olaya bakıldığında; TBK'nın 76. maddesinde düzenlenen geçici ödeme talebine ilişkin mahkemece verilen kararın ara karar niteliğinde olduğu, bu kararlara karşı ancak esas hüküm ile birlikte kanun yoluna başvurulabileceği anlaşıldığından bir kısım davalılar vekillerinin istinaf başvurularının HMK' nın 341/1. ve 352. maddeleri uyarınca usulden reddine karar verilmiştir.