İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2022/463 K.2024/1339

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin davalı bankanın müşterisi olduğu ve ...'a ait 15.02.2019 tarihli ve ... Ticaret Ltd.

Şti. tarafından keşide edilmiş 20.000 USD'lik çeki davalı bankaya teslim ettiğini, çekin davalı uhdesinde kaybolduğuna dair davalı banka Merter Şubesince 28.02.2019 tarihli tutanağın düzenlendiğini, bunun üzerine davalı bankanın çekin iptali için İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/109 E. sayılı dosyası ile açtığını, davada çekin zayi nedeniyle iptaline karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini, müvekkili tarafından davalı bankaya Büyükçekmece ...

Noterliğinin 22.05.2019 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi gönderilerek kayıp çek zararının karşılanması için 7 gün süre verildiğini ve 24.05.2019 tarihinde tebliği üzerine davalı bankanın da Bakırköy ...

Noterliğinin 29.05.2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtara cevabında çek bedelinin ödeme yükümlüsünün kendilerinin olmadığını bildirdiğini, halbuki davalının kendisine tahsil için verilen çeki kaybederek müvekkilinin zararına uğramasına neden olduğunu, çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmiş olmakla da çekin teşhis fonksiyonunun kalmadığından bankanın çekin kaybından kusurlu olduğunun kabulünün gerektiğini, Yargıtay içtihatlarının da bu yönde olduğunu,

haksız fiilden kaynaklanan zarardan davalı bankanın sorumluluğunun bulunduğunu beyanla çek bedeli olan 20.000 USD'nin davalının temerrüde düşürüldüğü ihtarnamenin tebliğinden itibaren kendisine verilen yedi günlük sürenin sonu olan 01/06/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı şirket tarafından tahsil için ... A.Ş. Haliç Şubesine ait ... seri numaralı, 15.02.2019 keşide tarihli, 20.000 USD bedelli ve ... Ticaret Ltd. Şti. tarafından keşide edilmiş çekin müvekkili bankanın Merter Şubesine teslim edildiği ve çekin muhatap bankaya ibrazı ile ...

A.Ş. tarafından 15.02.2019 tarihinde karşılıksız işlemi yapıldığını, bu arada Merter Şubesinin taşınması esnasında kaybı üzerine çekin iptali için İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/109 E. ve 2019/438 K. sayılı dosyası ile açılan davada çekin zayi nedeniyle iptaline karar verildiğini ve verilen kararın kesinleştiğini, çek incelendiğinde de görüleceği üzere müvekkili çekte keşideci ya da ciranta olmadığından söz konusu çekin borçlusu da olmadığını, davacı, davanın bir tazminat davası olduğunu belirtmiş olsa da keşidecisi ...

Ticaret Ltd.

Şti. hakkında hiç bir yasal yola başvurmadan doğrudan müvekkiline dava yöneltmesinin hukuki bir temeli bulunmadığını, Yargıtay içtihatları da bunu desteklediğinden davanın reddinin gerektiğini, yine Yargıtay içtihatlarında çek kaybedilmemiş olsa dahi zaten tahsil edilemeyecek durumda ise bankaya husumet yöneltilemeyeceği belirtilmekte olup somut olayda da çekin takas odası üzerinden işleme konularak 15.02.2019 tarihinde karşılıksız işlemi gördüğünü, davacı her ne kadar Büyükçekmece ...

Noterliğinin 22.05.2019 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarı ile ödeme talep etmiş ise de müvekkili tarafından da Bakırköy ... Noterliğinin 29.05.2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarı ile çekin ödeme yükümlülüğünün müvekkili bankaya ait olmadığının ihtar edildiğini beyanla hukuki temelden yoksun davanın reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi'nin 27/10/2021 tarih 2020/49 Esas- 2021/821 Karar sayılı kararında. "Dava, davalı banka uhdesinde kaybolan çekin bedelinin davalı bankadan tahsili istemine ilişkindir. İzmir BAM. 11. Hukuk Dairesi'nin 2018/1406 Esas sayılı kararında da belirtildiği üzere; davacı tarafından, dava konusu çekin tahsil edilmek üzere davalı bankaya verilmesi nedeniyle davacı ile davalı banka arasındaki hukuki ilişki vekalet akdidir.

Bu itibarla davalı bankanın sorumluluğuna hükmedilebilmesi için öncelikle davacının zarara uğraması ve bu zarar ile davalı bankanın eylemi arasında illiyet bağının bulunması gerekir.

Davacı tarafından tahsil edilmek üzere davalı bankaya verilen dava konusu çekin bankanın operasyon işlemleri esnasında kaybolduğu, çekin kaybolması üzerine zayi nedeniyle çekin iptaline ilişkin başvuru nedeniyle İstanbul 7.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/109 Esas 2019/438 Karar sayılı ilamı ile çekin zayi nedeniyle iptaline karar verildiği, davacının çek bedelinin tahsili için öncelikle çek borçlularına başvurmadan doğrudan bu bedelin davalı bankadan tahsilini talep edemeyeceği, davacının asıl borçlu keşideci hakkında çek bedelinin tahsili için icra takibi yapmadığı veya dava açmadığı,

henüz asıl borçlu keşideciye karşı başvuru yolları tüketilmediğinden, davalı bankadan talepte bulunulamayacağı anlaşıldığından, davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir..."gerekçesi ile''Davanın REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/10/2021 tarih ve 2020/49 Esas, 2021/821 Karar sayılı kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu ve istinaf incelemesi sonucunda kaldırılması gerektiğini, müvekkili şirketin ...'a ait, 15.02.2019 keşide tarihli, keşidecisi ... Ticaret Ltd. Şti, lehtarı ise müvekkili ...

Ticaret A.Ş. olan, 20.000 USD bedelli çeki davalı bankaya teslim ettiğini, ancak çekin davalı bankanın uhdesinde kaybolduğunun ifade edildiğini, çekin kaybolduğuna ilişkin olarak ... Bankası Merter Şubesi'nde 28.02.2019 tarihinde tutanak düzenlendiğini, davalı banka tarafından çekin iptali için İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde dava açıldığı, çekin zayi nedeniyle iptaline karar verildiği ve bu kararın kesinleştiğinin ifade edildiğini, davalı bankaya Büyükçekmece ...

Noterliği'nin 22.05.2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi gönderilerek, kaybettiği çek nedeniyle müvekkilinin zararını karşılaması amacıyla çek bedelini ödemesi için yedi gün süre verildiğini, bu ihtarnamenin davalı bankaya 24.05.2019 tarihinde tebliğ edildiğini, davalı bankanın ise Bakırköy ... Noterliği'nin 29.05.2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnameye cevaben, çek bedelinin ödeme yükümlüsünün kendileri olmadığını ve talebin kabul edilmediğini bildirdiğini.

Yerel mahkemece talebin, öncelikle çek borçlularına başvurmadan doğrudan davalı bankadan tahsili talep edilemeyeceği gerekçesiyle reddedildiğini, davalı banka tarafından zayi edilmiş çek nedeni ile iptal kararı alındığını, çekin teşhis fonksiyonunun kalmadığını ve bu nedenle keşideciye başvurma olanağının bulunmadığını, keşideciden bu davanın konusu olan çekin ödenmesi talep edildiğinde, çek aslının borçluya ibraz edilemediği için ödeme yapmaktan kaçınıldığını, davalı tarafından zayi edilen çekin elde olmadığı için kambiyo takibi başlatılamadığını ve çek bedelinin tahsil edilemediğini, bu nedenle zararın oluştuğunu,

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin emsal kararında, bankaların birer güven ve itimat kurumları olduğu, davalı bankanın kendisine tahsil için tevdi edilen çeki kaybettiği ve davacının zarara uğramasına sebebiyet verdiğinin belirtildiğini, bu durumda davacının, davalının haksız fiilinden kaynaklanan zararının tazminini davalıdan isteyebileceğini, davalı bankanın müvekkilinin zararını ödemediğini, bu nedenle zarar ve eylem arasında illiyet bağının mevcut olduğunu, haksız fiilden kaynaklanan zarardan davalı bankanın sorumlu olduğunu beyanla İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/10/2021 tarih ve 2020/49 Esas,

2021/821 Karar sayılı hukuka aykırı kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Dava, davalı bankaya tahsil için verilen çekin davalı uhdesinde kaybolması nedeniyle oluşan zararın tazmini talebine ilişkindir.Davacı taraf, davalı bankaya tahsil için verilen çekin davalı uhdesinde iken kaybolduğunu, davalı banka tarafından açılan davada çekin zayi nedeniyle iptaline karar verildiğini, davalının çeki kaybetmesi sonucu zarara uğradığını beyanla çek bedelinin davalının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile tahsilini talep etmiş, davalı taraf çekte keşideci veya ciranta olmadığını, davacının çek bedelini keşideciden tahsil edebileceğini,

keşideci aleyhine yasal yollara başvurmadan zarara uğradığını iddia edemeyeceğini beyan ederek davanın reddini savunmuş, Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.Davacı vekili tarafından ileri sürülen istinaf sebepleri; dava konusu çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi sebebiyle teşhis fonksiyonun sona erdiği, bu nedenle keşideciye başvurma imkanının kalmadığı, keşidecinin talebe rağmen ödeme yapmadığı, bu nedenle davacının zarara uğradığı, davalının haksız fiili neticesinde oluşan zarardan sorumlu olduğuna ilişkindir.

Davacı tarafça ileri sürülen tüm istinaf sebepleri yargılama aşamasında sunulan dava, itiraz ve beyan dilekçeleri ile de ileri sürülmüş, ilk derece mahkemesince gerekçeli kararda her bir iddia sebebi hakkında ne şekilde değerlendirme yapıldığı açıklanmıştır. Dosyadaki belgelere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve gerekçe içeriğine göre; dava konusu ...'a ait 15/02/2019 tarihli ve 20.000 USD bedelli, keşidecisi ... Ticaret Ltd.

Şti. ve lehtarı davacı olan çekin davalı bankaya tahsil için verildiği ve çekin ibraz tarihinde karşılıksız çıktığı, bundan sonra davalı banka tarafından kaybedildiği ve açılan iptal davası neticesinde zayi nedeniyle iptaline karar verildiği, dava haksız fiil hükümlerine dayanılarak açılmış bir tazminat davası olup davalı bankanın eylemi kusurlu ise de, tazminata hükmedilebilmesi için davacının bu kusurlu eylem neticesinde zarara uğradığını da ispat etmesi gerektiği, davacı tarafından çek kambiyo senedine dayalı takibe konu edilemez ise de, keşideciye karşı ilamsız icra yolu ile takip veya alacak davası açılmasının mümkün olduğu,

bu yollara başvurulması ve takip veya dava neticesinde de alacağın tahsil edilememesi halinde zararın doğmuş olacağı, davacının keşidecinin çek bedelini ödemediğine yönelik iddiasına karşılık yasal yollara başvurduğuna dair bir beyan veya delil sunmadığı ve dava tarihi itibariyle zarara uğradığını ispat edemediği, Mahkemece erken açılan davanın usulden reddine karar verilmesinin isabetli olduğu anlaşılmıştır.Sonuç olarak,

dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere göre, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.