İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2023/2305 K.2023/2127

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

İhtiyati haciz talep eden davacı vekili dava dilekçesi ile. İhtiyati haciz talebine konu şirket ile müvekkili şirketin, çeşitli tarihlerde hırdavat malzemeleri satın aldığını, müvekkili Şirketin gerekli teslim ve tesellümleri gerçekleştirdiğini, akabinde ilgili şirketçe işbu ürünlere ve ödemeye istinaden ... Bankası Esenyurt Şubesine ait ... Çek No'lu 30.09.2023 tarihli 360.000TL bedelli çek ile ... Bahçelievler Şubesine ait ...

Seri No'lu 15.11.2023 tarihli 200.000TL bedelli çek olmak üzere toplam değeri 560.000TL bedelli iki adet çek tanzim edildiğini, ... Bankası Esenyurt Şubesine ait ...

Çek No'lu 30.09.2023 tarihli 360.000 TL bedelli çek vadesi içerisinde ödenmediğini, müvekkili şirketçe ilgili bankaya çek ile müracaat edildiğini, ancak çekin karşılıksız çıktığı, müvekkilinin ilgili bankaca çekin arkasına yazılarak 6.000,00 TL çek yaprak bedeli aldığını, şimdilik 554.000,00 TL değerinde borçlulara ait taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü şahıslar nezdindeki hak ve alacaklarının borca yeter miktarı üzerine dosya üzerinden İİK madde 257 hükmü gereği ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi'nin 05/10/2023 tarih ve 2023/295 D.İş - 2023/296 Karar sayılı kararında. "İhtiyati haciz kararı verilmesinin koşulları, İcra ve İflâs Kanunu'nun İİK’nın 257’nci maddesinde düzenlenmiştir. Bu hükümde ihtiyati haciz talebine ilişkin iki hukukî sebep yer almaktadır. Birincisi, vadesi gelmiş (muaccel) bir para borcunun ödenmemesi hâlinde uygulanması gereken İİK’nın 257,I hükmüdür.

İkincisi ise vadesi gelmemiş (müeccel) bir alacak için öngörülen İİK’nın 257,II’deki kuraldır. Bu iki kuralın yanı sıra ispata ilişkin İİK’nın 258’nci maddesi de somut olayımız açısından çok önemlidir.

İcra ve İflâs Kanunu'nun 257’nci maddesinin 1’nci fıkrası uyarınca “Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.” Bu hükme göre, bir para alacağının vadesinin gelmesi hâlinde alacaklı ihtiyati haciz talebinde bulunabilecektir.

İcra ve İflâs Kanunu'nun 257’nci maddesinin 2’nci fıkrası uyarınca vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir: 1 - Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa. 2 - Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa.

Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder.

İcra ve İflâs Kanunu'nun 258’nci maddenin 1’nci fıkrası uyarınca, “…Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur….” Bu hükme göre, alacaklı alacağının varlığı ile birlikte alacağın vadesinin geldiğini veya alacağının vadesi gelmemişse, İİK’nın 257,II hükmündeki sebeplerin varlığı hakkında mahkemeye kanaat verecek delilleri göstermek zorundadır.

(Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2014/872 esas, 2014/3096 karar sayılı ilamı) 5941 sayılı Çek Kanununun 3/8 maddesinde "üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihinden önce ibraz edilen çekin karşılığının TTK'nun 707 maddesi uyarınca kısmen veya tamamen ödenmemiş olması halinde, bu çekle ilgili olarak hukuki takip yapılamaz, ileri düzenleme tarihli çekle ilgili olarak hukuki takip yapılabilmesi için, çekin üzerindeki düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmesi ve karşılıksızdır işlemine tabi tutulması şarttır.

İhtiyati haciz talebinde bulunan alacaklı vekili tarafından verilen dilekçede müvekkilinin borçlulardan ibraz edilen kambiyo senedi nedeniyle alacaklı olduğunu, borcun vadesi gelmesine rağmen ödenmediğini, borçluların mal kaçırma hazırlığı içinde olduğunu, alacağın rehinle temin edilmediğini belirtilerek borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının borca yeter miktarı kadar ihtiyaten haczine, karar verilmesini talep etmiş olup, talep dayanağı çekler incelenmekle, ...

Bankası Esenyurt Şubesine ait ... Çek No'lu 30.09.2023 tarihli 360.000TL bedelli çekin vade tarihinde bankaya ibraz edildiği ve karşılıksız çıktığı görülmekle bu çek yönüyle talebin kabulüne karar vermek gerekmiştir. Kural olarak çek yasal süresi içerisinde bankaya ibraz edilmediği takdirde TTK'nun 808.maddesi uyarınca hamil kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını kaybeder.

Kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını yitirmiş olan hamilin alacağına kavuşabilmesi için aralarında temel ilişki bulunan keşideci yada cirantaya karşı çeke delil başlangıcı olarak dayanarak dava açması yada TTK'nun 818. yollamasıyla çeklerde uygulanması gereken 732.madde uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde keşideciden alacağını talep etmesi gerekir. Bu doğrultuda; ...

Bahçelievler Şubesine ait ... numaralı 15/11/2023 tarihli 200.000,00-TL çek yönünden talep değerlendirildiğinde ise, çekin ödeme tarihinin henüz gelmediği, talep eden vekilinin, İİK 257/2.

Maddesi gereği borçlunun mal kaçırdığı ve yerleşim yerinin muayyen olmadığını iddia etmiş ve buna dayanak bir takım fotoğraflar sunmuş ise de, işbu fotoğrafların borçlu iş yerine ait olup olmadığı, borçlunun mal kaçırdığına dair yaklaşık ispat derecesinde kanaat getirmediği sonucu ile henüz ödeme günü gelmeyen ve bankaya ibraz edilip karşılıksızdır kaşesinin bulmayan çek bakımından ihtiyati haciz talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. "gerekçesi ile, "Talebin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE, a) Kabul edilen ...

Bankası Esenyurt Şubesine ait ... numaralı 30/09/2023 tarihli çek yönünden İcra İflâs Kanununun 257 ve devamı maddeleri gereğince yerinde olduğu anlaşılmakla KABULÜ İLE; yukarda kimliği yazılı alacaklının 354.000,00-TL alacağının ifasının temini için borçluların yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz malları ve alacaklariyle diğer haklarının borca yeter miktarının İ.İ.K’nunda belirtilen muayyen tahditler dairesinde İHTİYATEN HACZİNE,1-Alacağın % 15 oranında 53.100,00-TL nakdi veya banka teminat mektubunun alacaklı tarafından Mahkememiz veznesine teminat olarak DEPO EDİLMESİNE,2-Alacaklının,haksız çıktığı takdirde,

İcra İflâs Kanununun 259'ncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, borçluların zararını tazmin ile mükellef olduğu hususunun İHTARATINA,3-Teminat yatırıldığında kararın süresinde infazı için Bakırköy yargı çevresindeki İcra Müdürlüklerine GÖNDERİLMESİNE,4-Peşin alınan harç yeterli olduğunan başkaca harç alınmasına YER OLMADIĞINA,5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlı Asgari Ücret Tarifesine göre takdir olunan 4.700,00 TL vekâlet ücretinin borçlulardan alınarak alacaklıya VERİLMESİNE b) Reddedilen ...

Bahçelievler Şubesine ait ... numaralı 15/11/2023 tarihli 200.000,00-TL çek yönünden,1-Yargılama giderinin talep eden üzerinde bırakılmasına,2-Alınması gerekli harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,3-İhtiyati haciz talep eden tarafından yatırılan gider avansının, istek halinde ihtiyati haciz talep edene iadesine, c)Alacaklı tarafından yapılan 714,40 TL yargılama giderinin (peşin harç & başvurma harcı) borçludan / borçlulardan alınarak alacaklıya VERİLMESİNE," karar verilmiş ve karara karşı ihtiyati haciz talep eden davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talep eden davacı vekili istinaf dilekçesi ile. Yerel mahkemece ihtiyati tedbir taleplerinin kısmen kabul edildiğini, kısmen kabul kararının hukuka aykırı olduğunu, İİK madde 257/f.2'nin.

"Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:1–Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa;2–Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunursa" hükmünü içerdiğini,

borçlu şirketin müvekkilden öncelikle küçük alışverişler yaparak kendisine güven duyuran akabinde alışverişi büyüterek müvekkil şirketi kandırmak suretiyle malzemeleri teslim alan ancak akabinde müvekkil şirketten tedarik ettiği malzemeler ile birlikte ortadan kaybolarak onlarca kişiyi mağdur eden ve müvekkil şirkete karşılıksız çek veren, alacaklı müvekkilin haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunan şirket olduğunu, borçlu şirketin müvekkil şirketten mal tedarik edip malları bir günde kaçırdığının, telefonlarına ulaşılamadığının, şirkete olan vadesi gelen borçları ödemediğinin,

ticaret sicilinde bildirilen adreste faaliyet göstermediğinin sabit olduğunu, bu hususlara ilişkin Yerel mahkemeye yaklaşık ispat sağlayacak fotoğraflar da sunulduğunu ancak hiçbir araştırma yapılmaksızın yalnızca yaklaşık ispat sağlanamadı denilmek suretiyle ...Bahçelievler Şubesine ait ... Seri No'lu 15.11.2023 tarihli 200.000,00 TL bedelli çek yönünden ihtiyati haciz talebinin reddedilmesinin hatalı olduğunu. Borçlu şirket tarafından hem ...

Bankası Esenyurt Şubesine ait ... Çek No'lu 30.09.2023 tarihli 360.000,00 TL bedelli çekin hem de ... Bahçelievler Şubesi'ne ait ... Seri No'lu 15.11.2023 tarihli 200.000,00 TL bedelli çekin keşide edildiğini ancak ... Bankası Esenyurt Şubesi'ne ait ...

Çek No'lu 30.09.2023 tarihli 360.000,00 TL bedelli çekin vadesinde ödenmediğini ve karşılıksız çıktığını, bu hususun dahi borçlunun taahhütlerinden kaçtığının ve hileli işlemler yaptığının tek başına ispatı olduğunu, Yerel Mahkemece ... Bahçelievler Şubesine ait ... Seri No'lu 15.11.2023 vade tarihli 200.000,00 TL bedelli çek yönünden ihtiyati haciz talebinin reddedilmesinin müvekkil şirketin haklarını zedelediğini beyanla.

Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/295 D.İş, 2023/296 Karar sayılı ve 05/10/2023 tarihli kararının ... Bahçelievler Şubesine ait ... Seri No'lu 15.11.2023 tarihli 200.000,00 TL bedelli çeke yönelik kısmen reddolunan kısmının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına, ... Bahçelievler Şubesine ait ...

Seri No'lu 15.11.2023 tarihli 200.000,00 TL bedelli çeke yönelik ihtiyati haciz talebinin kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Talep; iki adet çeke dayalı ihtiyati haciz istemine istemine ilişkin olup, mahkemece süresi içerisinde ibraz edilip karşılıksız çıktığı tespit edilen çek yönünden talebin kabulüne, vadesi gelmemiş çek yönünden İİK'nun 257/1 ve 257/2 fıkrası koşullarının oluştuğunu yaklaşık düzeyde ispat olunamadığından bahisle talebin reddine karar verilmiş, red kararına karşı ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İİK'nun 257/1 fıkrası uyarınca; rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. İİK'nun 257/2 fıkrası. "Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:1 – Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa.

2 – Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunursa;" düzenlemesini içermektedir. İİK'nun 258 maddesi uyarınca; ihtiyati haciz talep eden alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur.

Burada aranan ölçü yaklaşık ispat ölçüdür.Talep dilekçesi ve ekleri incelendiğinde, talep dayanağı vadesi gelmeyen 05/11/2023 keşide tarihli ... çek numaralı 200.000,00-TL çek yönünden yönünden İİK 257/1 koşulların oluşmadığı anlaşılmaktadır. Yukarıda belirtildiği üzere müeccel alacaklar yönünden ihtiyati haciz koşulları İİK'nun 257/2 fıkrasında sayılmıştır.

İİK'nun 257/2 fıkrasının 1 ve 2 nolu bentlerinde sayılan sebepler sınırlı sayıda olup, müeccel alacaklar için başka herhangi bir sebebe dayalı ihtiyati haciz kararı verilemez(Bkz. Kuru/BAKİ, İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, ikinci bası, Adalet Yayınevi, Ankara 2013, s. 1039).

Somut olayda müeccel alacak için aleyhine ihtiyati haciz talep edilen borçlu şirketin belirli bir yerleşim yeri olmadığına, borçlunun taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlandığına yahut kaçtığına ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunduğuna yönelik iddianın yaklaşık düzeyde ispatı zorunludur.

Mahkeme gerekçesinde belirtildiği üzere talep dilekçesi ekinde sunulmuş fotoğrafların borçlu şirkete ait iş yeri olup olmadığı ispata muhtaçtır. Bu fotoğraflar haricinde dosyaya yaklaşık ispata yarar başkaca delil sunulmamıştır.

Talep eden vekilinin süresinde ibraz edilip karşılıksız çıkan diğer çekin, henüz vadesi dolmayan çek bakımından da ihtiyati haciz kararı verilmesine yeteceği yönündeki iddiası, ilk çekin karşılıksız çıkmasının olsa olsa borçlunun ödeme güçlüğüne işaret edeceği, ödeme güçlüğünün ise İİK'nun 257/2 fıkrasının 1 ve 2 nolu bentlerinde sınırlı olarak sayılan sebeplerden birini teşkil etmemesi karşısında yerinde değildir.

Yukarıda izah edilen gerekçelerle, mahkemece talep dayanağı çek yönünden ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun olup, kamu düzenine aykırılık da tespit edilmediğinden, ihtiyati haciz talep eden vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.