İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2023/88 K.2023/250

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; ithalat ve ihracat işleri üzerine ticari faaliyet gösteren müvekkilinin yurt dışından mal alımlarında, malların gemi ile teslimi için aracı firmalara ihtiyaç duyduğunu, yurt dışından gelen malların, ithalatçı firmanın aracısı olan firma tarafından tedarik edilen konteynerler aracılığıyla taşındığını, aracı firmalara önden depozito bedeli ve diğer demuraj liman masrafı vs. işlemler için depozito ve lokal masraflar adı altında ödemeler yapıldığını ve bu ödemelerden konteyner depozito bedeli olarak gönderilen meblağların,

sağlam olarak konteynerların teslimi sonrası aracı firma tarafından müvekkiline iade edildiğini, müvekkili ile dava dışı ... isimli firma arasında 2 adet port charges ürünün müvekkiline teslimi hususunda anlaşma sağlandığını, bu işte aracı firma olan davalı borçluya, taşıma esnasında oluşabilecek her tür hasara karşı konteynerlarla ilgili depozito ödemesi olarak 13.07.2012 tarihinde, 2400 USD gönderildiğini, iş bitiminde müvekkili firma tarafından konteynerlar sağlam bir şekilde teslim edilmiş olmasına karşın, davalı borçlu tarafından hiçbir suretle depozito bedelinin iade edilmemesi üzerine İstanbul Anadolu ...

İcra Müdürlüğü'nün ...

E. sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, davalı borçlunun haksız ve hukuka aykırı itirazı ile takibin durduğunu beyanla davalının itirazının iptaline, takibin 20.481,11 TL asıl alacak, 6.794,19 TL takip başlangıcına kadar işlemiş faiz ve takip tarihinden tahsil anına kadar alacağa 3095 sayılı Kanun’un 4/a maddesi gereğince faiz uygulanmak suretiyle devamına, takibin devamına karar verilinceye kadar geçen sürede alacaklı müvekkilinin daha fazla hak kaybına uğramaması için alacak miktarı kadar borçlu mallarının üzerine ihtiyati tedbir konulmasına,

haksız olarak takibe itiraz eden davalı borçlunun, takip miktarının %20’sinden az olmayacak şekilde icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesi ile; davaya konu sözleşmeye taraf olmayan müvekkili şirket ile davacı ... Ticaret Ltd.

Şti. arasında konişmento düzenlenmediğini, dolayısıyla davanın ... şirketi aleyhine açılması gerektiğini, müvekkili şirketin ilgili olayda husumetinin bulunmadığını, bu nedenle davanın husumet yokluğu nedeniyle reddini talep ettiklerini, davanın Çin Mahkemelerinde görülmesi gerekirken yetkisiz ve görevsiz mahkemede açılmasına itiraz ettiklerini, alacağın zamanaşımına uğradığını, davanın zamanaşımı nedeniyle reddini talep ettiklerini, davalı müvekkili şirketin taşıma ve nakliye işlerini yaparak üzerine düşen edimi yerine getirdiğini, bunun karşılığı olarak ise davacı taraftan dekontunu sunduğu bedeli ücret olarak aldığını,

davacı taraftan depozito bedeli alınmadığını, ayrıca davacı şirketin talep ettiği miktar 2400 USD bedelli alacağın senetle ispat edilemediğini, davacı tarafın davaya konu icra takibini usul ve yasanın emredici hükümlerine aykırı düzenlediğini, bu nedenlerle yaptıkları itirazların kabulü ile davanın öncelikle zamanaşımı yönünden aksi halde esastan reddine ve kötüniyetli olarak müvekkili aleyhine icra takibi başlatan alacaklının takip miktarının %20'sinden az olmayacak şekilde kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesinin 27/10/2022 tarih ve 2022/347 Esas 2022/616 Karar sayılı kararında;"...Davalı taraf zamaaşımı definde bulunmuş olduğundan öncelikle bu hususta değerlendirme yapılması gerekmektedir. TTK 1246. maddesinde " 1188. madde hükmü saklı kalmak kaydıyla gemi kira sözleşmeleri ile zaman çarteri sözleşmeleri ve navlun sözleşmelerinden veya konişmentodan veya onun düzenlenmesinden doğan bütün alacaklar bir yılda zamanaşımına uğrar.

Bu süre alacağın muaccel olması ile işlemeye başlar." düzenlemesi bulunmakta olup navlun teferruatı niteliğinde olduğu anlaşıldığından TTK 1246. Maddesinde belirtilen 1 yıllık zaman aşımı süresinin uygulanması gerekmektedir.

Dava konusu konteynerların 20/09/2012 tarihinde boş olarak teslim edildiği, icra takibinin 20/08/2021 tarihinde başlatıldığı, buna göre boş teslim tarihi ile başlayan 1 yıllık zamanaşımı süresinin takip tarihi itibariyle dolmuş olduğu, benzer nitelikte ödenen bedelin iadesi isteğine ilişkin olarak açılan davada İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin 2021/1974 Esas 2021/1619 Karar karar sayılı ilamının da bu yönde olduğu anlaşılmakla davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerekmiştir. "gerekçesi ile davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; müvekkil firma, ithalat ve ihracat işleri üzerine ticari faaliyet göstermekte olup, yurt dışından mal alımlarında gemi ile malların teslimi için aracı firmalara ihtiyaç duyduğunu, bahsi geçen aracı firmaların, genel olarak ithalat yapılan firmalarla anlaşması olan firmalar olduğunu ve ithalatçı firmaların yönlendirmesi üzerine kendileri ile müvekkili arasında iş ilişkisi kurulduğunu, bu çerçevede yurt dışından gelen malların,

ithalatçı firmanın aracısı olan firma tarafından tedarik edilen konteynerler aracılığıyla müvekkiline ulaştığını ve konteynerların teslim sonrası sağlam olarak aracı firmaya iade edilmesi gerektiğini, (Konteynerların herhangi bir hasara uğraması ihtimaline binaen) aracı firmalara önden depozito bedeli ve diğer demuraj liman masrafı vs. işlemler için depozito ve lokal masraflar adı altında ödemeler yapıldığını ve bu ödemelerden konteyner depozito bedeli olarak gönderilen meblağların sağlam olarak konteynerların teslimi sonrası aracı firma tarafından müvekkiline iade edildiğini,

müvekkili ile ... isimli firma arasında 2 adet port charges ürünün müvekkiline teslimi hususunda anlaşma sağlandığını, bu firmanın yönlendirmesi ile davalı borçlu şirketin taşıma ve nakliye işlerini üstlendiğini ve Temmuz ayında teslimat sağlandığını, konuya ilişkin aracı firma olan davalı borçluya, taşıma esnasında oluşabilecek her türlü hasara karşı konteynerlarla ilgili depozito ödemesi olarak,

teslim aşamasında 13.07.2012 tarihinde 2400 USD gönderildiğini, davalıya gönderilen depozito ödemesini gösterir dekontun dosyada olduğunu, müvekkili firma tarafından konteynerler sağlam bir şekilde teslim edilmiş olmasına karşın, davalı tarafından hiçbir suretle depozito bedelinin iade edilmediğini ve yapılan telefon görüşmelerinde davalı borçlunun ödeme yapılmayacağını bildirmesi üzerine, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ...

E. sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından icra takibine itiraz edilmesi üzerine, huzurdaki davanın ikame edildiğini ve yapılan yargılamada davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verildiğini, dosyayı istinaf etme zaruretinin hasıl olduğunu, her ne kadar deniz taşımacılığı yapılmış ise de, söz konusu konteynerler için bunun dışında ayrıca bir kira sözleşmesi öngörüldüğünü, yerel mahkemenin bahsi gecen konteyner kiralanmasının da navlun sözleşmesi kapsamında olduğunu ileri sürerek 1246. maddenin uygulanmasını öngördüğünü,

somut olayda TBK'nın 146. maddesinde öngörülen 10 yıllık zamanaşımı sürelerinin uygulanması gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesinin kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, deniz taşıması sırasında kullanılan konteynerler için ödendiği iddia edilen depozito bedelinin istirdadı için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali, takibin devamı ve icra inkar tazminatı taleplerine ilişkindir.Davacı tarafından davalı aleyhine İstanbul Anadolu ...

İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile 20.08.2021 tarihinde, 13.07.2012 tarihli depozito alacağı açıklamasıyla toplam 27.275,30 TL alacağın tahsili amacıyla ilamsız icra takibi başlatılmış, davalının süresi içerisinde borca ve ferilerine itiraz etmesi üzerine takip durmuş, davacı tarafından somut dava ile, dava dışı ...

Şirketi'nden aldığı emtianın davalı tarafından deniz yolu ile taşındığı ve davalıya taşımada kullanılan konteynerlerin taşıma sırasında oluşması muhtemel hasarlarına karşı depozito bedeli ödendiği, taşımanın tamamlanması ve konteynerlerin hasarsız şekilde davalıya teslimine karşın davalı tarafından depozito bedelinin iade edilmediği iddiası ile takibe yapılan itirazın iptali talep edilmiş, davalı taraf alacağın zamanaşımına uğradığını, tarafına husumet yöneltilemeyeceğini, ödenen bedelin taşıma bedeli olduğunu, depozito bedeli ödenmediğini beyan ederek davanın reddini savunmuş,

Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş ve karara karşı davacı taraf istinaf başvurusunda bulunmuştur.TTK'nın 1246. maddesi. "1188. madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, gemi kira sözleşmeleri ile zaman çarteri sözleşmeleri ve navlun sözleşmelerinden veya konişmentodan veya onun düzenlenmesinden doğan bütün alacaklar bir yılda zamanaşımına uğrar. Bu süre, alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar" hükmünü haizdir.

Davalı tarafça cevap dilekçesi ile usulune uygun şekilde zamanaşımı defi'inde bulunulmuştur. Taraflar arasında deniz taşıma ilişkisisi bulunduğundan, uyuşmazlığa TTK'nın 1246. maddesinde düzenlenen zamanaşımı süresinin uygulanması gerekmektedir.

Davacı tarafından depozito ücreti olduğu iddia edilen bedel davalıya 13.07.2012 tarihinde ödenmiş, taşıma 19.07.2012 tarihinde tamamlanmış ve bu şekilde konteynerler davalıya teslim edilmiş olup iddia edilen alacak bu tarih itibariyle muaccel olmuş ve 1 yıllık süre sonunda zamanaşımına uğramıştır.

İcra takibi ise 20.08.2021 tarihinde, zamanaşımı süresinin geçmesinden sonra başlatılmış olduğundan Mahkemece davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik yoktur.

Sonuç olarak, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere göre, mahkeme kararının gerekçesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.