İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/1056 K.2024/1237

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin araba alım satım işi ile uğraştığını, Osmaniye İlinde kendisi ile aynı işi yapan arkadaşı ... adına ... Bankasına ait bulunan ... seri numaralı, bedel kısmı boş bırakılmış olan imzalı çeki aldığını, müvekkilinin çeki hırsızlık yöntemiyle zayi olduğunu, dava konusu çekin takas merkezi aracılığıyla bankaya ibraz edildiği, bahse konu çek üzerine ödeme yasağı konularak çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 11/03/2024 2024/224 Esas- 2024/252 Karar sayılı kararında; "....Dosya ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar davacı vekili tarafından dava konusu çekin çalınma suretiyle elinden alındığı iddia edilerek hasımsız olarak huzurda görülen çek iptali davası açılmış ise de TTK'nın amir hükümleri uyarınca kıymetli evrak iptali davasının açılabilmesi için poliçeyi ele geçiren kimsenin bilinmemesi şarttır.

Davacı tarafından dava dilekçesinde söz konusu çekin dava dışı bir kişi tarafından doldurularak takas merkezi aracılığıyla bankaya ibraz edildiği bildirilmiş olup çekin bankaya ibraz edilmesi durumunda çekin hamili hasım gösterilerek istirdat davası açılması gerektiğinden şartları oluşmayan çek iptali davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir..."gerekçesi ile, '' 1-Açılan davanın reddine,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Davacı müvekkilin elinde bulunan ve hırsızlık nedeniyle zayi olan ...

Bankasına ait ... seri numaralı çekin iptali talebiyle açılan davada, yerel mahkemece ret kararı verildiği, kararın gerekçesi olarak, dosya kapsamındaki beyanların ve eklerin yeterince incelenmediği ve hükmün usule ve yasalara aykırı olduğu, kararın, 09.05.2024 tarihinde tebliğ edildiği ve yasal süresi içinde istinaf yoluna başvurduklarını, Davacı müvekkilin ..., araba alım satım işiyle uğraşmakta olup, arkadaşı ... adına ...’a ait ... seri numaralı imzalı çeki aldığı,

müvekkilin, 14.12.2023 günü Kağıthane’de bir arkadaşının yanına gittiğinde aracının camının kırıldığını ve eşyalarının çalındığını fark ettiğini, bunun üzerine 112 ekiplerini arayarak suç duyurusunda bulunduğunu, çalınan çekin, 195.000 TL bedelli olarak doldurulup ...

Bankası aracılığıyla takas işlemine konulduğunu, bu durumun ...’a bildirilmiş ve ek ifade verildiğini, ilgili suç duyurusunun, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2024/15020 soruşturma numaralı dosyasında işlem gördüğünü, müvekkilin ticari ve sosyal itibarı bu olay nedeniyle sarsılmış ve işleri kötüye gittiğini, bu zararların giderilmesi amacıyla çekin iptali talebiyle dava açıldığını, Yerel mahkemenin, davacı vekilinin çekin çalındığı iddiasıyla hasımsız olarak çek iptali davası açtığını, ancak TTK hükümleri gereğince kıymetli evrak iptali davasının açılabilmesi için poliçeyi ele geçiren kişinin bilinmemesi gerektiğini belirttiği,

davacı tarafından çekin doldurulup bankaya ibraz edildiği bildirildiğinden, çekin hamili hasım gösterilerek istirdat davası açılması gerektiği belirtilerek davanın reddedildiğini, ancak, istirdat davasının açılabilmesi için borçlusu olunmayan bir borcun icra tehdidi altında ödenmesi gerektiğini ve bu olayda böyle bir ödeme yapılmadığı için istirdat davası şartlarının oluşmadığını, Yerel mahkeme kararının, yeni bir davanın açılmasını mümkün kılmadığını, çekin zayi olduğu açıkça ortada olduğunu ve bu nedenle çekin iptaline karar verilmesi gerektiğini beyanla,

Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 11.03.2024 tarihli ve 2024/224 Esas ve 2024/252 Karar numaralı kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını, haklı davanın kabulü ile çekin ödeme yasağı konulması ve iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, 6102 sayılı TTK'nun 818/1-s bendi atfı ile aynı Kanunun 757 ve devamı maddeleri gereği zayii olduğu iddiası ile çekin iptali talebine ilişkindir.

Mahkemece, yukarıda açıklanan gerekçe ile dosya üzerinden davanın reddine, karar verilmiş karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Davacı vekili dava dilekçesinde. Müvekkili ...'in teslim almış olduğu ... Bankasına ait bulunan ... seri numaralı çekin araçta yaşanan hırsızlık olayı nedeniyle çalınarak zayi olduğunu, söz konusu bu çekin daha sonrasında 195.000,00 TL bedelli olarak doldurularak ...

Bankası aracılığıyla takas işlemine konulduğunu, bu durum ... ... Bankası aracılığıyla bildirilmiş olup, bu bildirim üzerine söz konusu suç duyurusu kapsamında ek ifade verildiğini, ilgili suç duyurusu dosyası hâlihazırda İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 2024/15020 Soruşturma numaralı dosyası kapsamında işlem gördüğünü ileri sürerek, söz konusu çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

TTK'nın 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davası, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye, hakkın senetsiz olarak ileri sürülmesi veya borçludan yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilme imkanı verir (TTK m. 651-652)6102 Sayılı TTK'nun 818/1-s bendi atfı ile aynı Kanunun 757/1 ve 759/1 fıkraları uyarınca; iradesi dışında çek elinden çıkan hamil, çekin kimde olduğu bilinmiyorsa, çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerinden çekin iptaline karar verilmesini talep edebilir.

Çekin zayii nedeniyle iptali davası açma hakkı, hamile ait olup, zayi nedeniyle iptal talebinde bulunan kişi , çekin hamili bulunduğunun ve çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu ispata elverişli deliller sunmalıdır. Zayi belgesi verilmesini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir.Somut olaya döndüğümüzde ise; davacı taraf dava dilekçesi ile, dava konusu çekin ...

Bankası aracılığıyla takas işlemine konulduğu belirtilmiş olup bu durumda dava konusu çekin dava tarihinden önce bankaya ibraz edildiği ve bankadan sorulduğunda ibraz eden kişinin kimlik bilgilerinin elde edilebileceği, buna göre davacı tarafça rıza dışı elden çıktığı ileri sürülen çek hakkında yeni hamile karşı TTK'nın 792. maddesi kapsamında çek istirdadı davası açabilecektir.

Bu tespitler doğrultusunda 6102 Sayılı TTK'nun 818/1-s bendi atfı ile aynı Kanunun 757/1 ve 759/1 fıkralarında düzenlenen zayi nedeniyle çek iptali davasının koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla.

İlk Derece Mahkemesince davanın reddine yönelik verilen hüküm ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.