İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/138 K.2024/233

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin şirket faaliyetine devam ettiği "... Mah. .... Bulvarı ... San. Sitesi .... Sk. D-I Blok No:... Esenyurt" adresinden "... Mah. ... Bulvarı No:... İç Kapı No: ...

Avcılar" adresine taşındığını, bu durum 28.03.2022 tarihinde İstanbul Ticaret Odası'na bildirilerek 25.04.2022 tarihinde adres değişikliğine ilişkin bildirim yapıldığını, taşınma işlemi sırasında müvekkili şirkete ait Pay Defteri, Genel Kurul ve Müzakere Toplantı Defteri ile Müdürler Kurulu Karar Defterinin tüm dikkatine rağmen kaybolduğunu, müvekkilinin yıl sonu işlemlerini yapmak istediği sırada 22.12.2022 tarihinde bu durumu farketmiş olup tüm aramalara rağmen defterlere ulaşamadığını, Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesinin.

“Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibibir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde olduğunu, müvekkili şirkete ait karar defterinin müvekkili şirket hissedarının tüm özen ve dikkatine rağmen çalındığından zayi olan şirket karar defterinin tespiti ve zayi belgesinin verilmesi talebiyle işbu davayı açma zaruretinin hasıl olduğunu beyanla müvekkili şirkete ait Pay Defteri, Genel Kurul ve Müzakere Toplantı Defteri ile Müdürler Kurulu Karar Defterinin zayi olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi'nin 23/01/2023 tarih ve 2023/56 Esas - 2023/85 Karar sayılı kararında. "Dava. TTK'nın 82.maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Somut olayda her ne kadar talep eden tarafından zayi belgesi verilmesi talep edilmiş ise de; tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde. 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde.

"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla, tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibrazı hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Bu madde hükmüne göre tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve belgeler, yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle kanuni saklama süresi içerisinde zayi olursa, tacir 15 günlük süre içerisinde bu hususta mahkemeye başvurarak kendisine belge verilmesini talep edebilir. Maddede yer alan “gibi” sözcüğü açıklanan olayların sınırlı sayılı olmadığını göstermektedir.

Tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerektiği gibi, olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana geldiğine mahkemenin kesin kanaat getirmesi de gerekmektedir.Talep eden ticari defterlerinin güvenliğini sağlamakla yükümlü olup, kapanma - taşınma olması halinde bile basiretli bir tacir gibi gerekli güvenlik önlemlerini aldığını ispat etmesi gerekmektedir.

Dosya kapsamından talep edenin taşınma sırasında kendi kusuruyla defterlerin kaybolduğu anlaşılmakla, bu haliyle talebin TTK madde 82'de belirtilen olağanüstü hallere uymadığı anlaşılmakla aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir." gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ve verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; müvekkilinin "... Mah. ... Bulvarı ... San. Sitesi .... Sk.... Blok No: ... Esenyurt" adresinden "... Mh. ... Bulvarı No... İç Kapı: ...

Avcılar/İstanbul" adresine taşındığını, müvekkili şirkete ait; pay defteri, genel kurulve müzakere karar defterinin zayi olduğunu, taşınma süreci esansında müvekkili gereken tüm tedbirleri alsa da, evrakların müvekkilinin zilyetliğinden çıktığını, bu süreçte güvenlik zafiyeti olması ihtimali kuvvetle muhtemel olduğundan bahisle müvekkiline ait evrakların çalınmış olabileceğinin açık olduğunu, Yerel mahkeme tarafından karar verilirken zayi olan evrakların çalınıp çalınmadığına dair araştırma yapılmadığını, bu doğrultuda hiçbir inceleme yapılmadan hüküm verilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu,

dosya kapsamında dava dilekçesinde belirtilen defter ve kayıtların hırsızlanıp hırsızlanmadığının araştırılması ve yeniden hüküm verilmesi gerektiğini, TTK.

82. maddesinin; ''Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.'' hükmünü içerdiğini, müvekkili basiretli bir tacir olarak gereken tüm önlemleri alsa da evrakların, iradesi dışında zilyetliğinden çıktığını, bu sebeple zayi belgesi verilmesi zaruretinin hasıl olduğunu beyanla, Yerel mahkemece verilen kararın kaldırılarak talepleri doğrultusunda yeniden karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi gereğince açılmış zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. TTK'nın 82/7. maddesinde.

"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiştir.Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler için zayi belgesi verilebilmesi, defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.

Somut uyuşmazlıkta dava dilekçesinde, davacı şirkete ait defterlerin taşınma sırasında kaybedildiği, bu durumun da yıl sonu işlemlerinin yapılması sırasında fark edildiği belirtilmiş, başkaca bir iddia ileri sürülmeyip, başkaca bir delil sunulmamıştır.

Davacı taraf defterlerin kaybedilmiş olmasını, tahmini bir şekilde çalınmış olmalarına bağlamış, buna ilişkin olarak ise savcılık ya da kolluk nezdinde yapılmış bir şikayet başvurusu, tutulmuş bir tutanak vs hiçbir delil sunmamıştır.

Davacının beyanından, şirket merkezinin yeni adresine taşınmasından sonra, taşınan evraklarda, defterlerde bir eksiklik olup olmadığının dahi kontrol edilmediği ancak yıl sonu işlemi yapılacağı sırada defterlerin bulunmadığının fark edildiği anlaşılmıştır.

Buna göre davacı tarafından yukarıda açıklanan madde kapsamında defterlerin hırsızlık gibi bir sebeple kaybedildiği ispat edilemediği, defterlerin şirket merkezinin taşınması esnasında kaybedildiği, davacının defterlerin saklanması hususunda gerekli dikkat ve özeni göstermediği, yeterli muhafaza tedbirlerini almayarak kusurlu davrandığı ve TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi için gerekli koşulların oluşmadığı anlaşılmakla Mahkemece davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir.Sonuç olarak,

dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere göre mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddi gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.