İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/1593 K.2024/1955

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ...'ın, ... Bankası Esenyurt Bulvar Şubesi’nin TR...

IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... seri numaralı 200.000,00 TL tutarındaki 30/03/2024 tarihli çekin zilyedi olduğunu, müvekkilinin davaya konu çeki bankaya ibraz edemeden, iş elbiseleri ile birlikte yıkadığını, söz konusu çekin mücbir sebeplerle zayi olduğunu, müvekkilinin, vadesi yaklaşmakta olan çekin ibrazını ilgili bankadan yapamayacağını, zayi olan çek yaprağının ciro edilmemesi ve 3. kişilerin eline geçmeyeceği hakkında herhangi bir tereddüt olmaması sebebiyle zayi olan çek hakkında herhangi bir ödemeden men talebi bulunmadığını beyanla davaya konu ... seri numaralı, 30/03/2024 ödeme tarihli,

200.000,00 TL bedelli çek hakkında zayi kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi'nin 02/07/2024 tarih 2024/332 Esas- 2024/710 Karar sayılı kararında;"Dava. Türk Ticaret Kanununun 757 ve izleyen maddeleri hükümlerine istinaden açılan kıymetli evrakın ziyaı nedeniyle iptali istemine ilişkindir. Dosya, Büyükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/03/2024 tarihli 2024/170 esas 2024/194 karar sayılı görevsizlik ilamı üzerine mahkememizin yukarıda belirtilen esas sayılı sırasına kayıt olduğu anlaşılmıştır.

Davacı hamili olduğunu iddia ettiği çekin iş elbiseleri ile birlikte yıkanması sonucu zayi olması nedeniyle iptal isteminde bulunmuştur. TTK'nın 757 ve devamı maddelerinde tanımlanan zayi hükümlerinin çekin tamamen yok olması halini değil, çekin hamilin rızası dışında elinden çıkması halini düzenlemesi nedeniyle, davacının bu madde hükümlerine dayalı olarak zayi nedeniyle çek iptalini talep edebilme olanağı bulunmamaktadır.

(Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 2013/14159 esas 2014/2328 karar sayılı ilamı) Açıklanan nedenlerle davacının Türk Ticaret Kanununun 757 ve izleyen maddeleri hükümlerine dayalı olarak zayi nedeniyle çek iptali talep edemeyeceği anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..."gerekçesi ile ''AÇILAN DAVANIN REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Yerel mahkemece davanın reddine karar verildiğini, müvekkili ...'ın, ... Bankası Esenyurt Bulvar Şubesi’nin TR...

IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... seri numaralı, 200.000,00 TL tutarındaki, 30/03/2024 tarihli çekin zilyedi olduğunu, davaya konu çeki henüz muhatap bankaya ibraz edemeden, iş elbiseleri ile birlikte yıkamış olup söz konusu çekin mücbir sebeplerle zayi olduğunu, iş bu sebeple müvekkilinin vadesi yaklaşmakta olan çekin ibrazını ilgili bankadan yapamayacağını;Davaya konu çekin kullanılamaz hale gelmesi sebebiyle müvekkiline söz konusu çeke ilişkin herhangi bir ödeme yapılamayacağını, Yerel mahkemeye konu olayla ilgili olarak benzer davalarda Yargıtay tarafından kabul kararı verilmesi gerektiğine değinildiğini,

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2014/14991 Esas, 2015/2821 Karar sayılı, 2014/5623 Esas, 2014/12782 Karar sayılı, 2015/1043 Esas, 2015/5862 Karar sayılı kararları).

Yargıtay kararlarından da görüldüğü üzere esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu türden davalarda, davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasının yeterli sayılması gerektiğini, aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanmasının, zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getireceğini, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile,

çek iptali kararının iptalinin talep edilebileceğini, dolayısıyla mahkemeyi tereddüte sevk eden hususların, esasen anılan davalarda tartışılacağını, bu durum karşısında Mahkemece, somut uyuşmazlık yönünden davacı vekilince sunulan mevcut delillerin yeterli sayılarak ve davacının işbu davayı açmasında yasal bir engelin bulunmadığı kabul edilerek bir karar verilmesi gerekirken mahkemece işbu hususlar değerlendirilmeksizin haksız ve hukuka aykırı olacak şekilde davanın reddine karar verildiğini beyanla Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/332 Esas,

2024/710 Karar sayılı ve 02.07.2024 tarihli kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, zayi olduğu iddiası ile çekin iptali talebine ilişkindir. Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek elinden çıkan hamil, çekin kimde olduğu bilinmiyorsa, çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerinden çekin ödemen men edilmesi ve iptaline karar verilmesini talep edebilir.

Çekin zayii nedeniyle iptali davası açma hakkı hamile ait olup, zayi nedeniyle iptal talebinde bulunan kişi, çekin hamili iken zayi olduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu ispata elverişli deliller sunmalıdır. TTK'nın 651. maddesi ile kıymetli evrak zayi olduğu takdirde Mahkemece iptal kararı verilebileceği ve kıymetli evrak zayi olduğu anda senet üzerinde hak sahibi olan kişinin senedin iptalini talep etme hakkı olduğu kabul edilmiştir.

Kanunun 652. maddesine göre de, bu iptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilecek veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilecektir. Somut olayda davacı dava dilekçesinde kıymetli evrakın bir türü olan çekin çamaşır makinesinde yıkanmak suretiyle zayi olduğunu iddia etmiştir. Çekin kaybolduğuna yönelik bir iddiası bulunmamaktadır.

Dava dilekçesi ekinde çekin ön ve arka yüzünün görüntüsü sunulmuş olup davacının son yetkili hamil olduğu anlaşılmaktadır. Her ne kadar Mahkemece TTK'nın 759. maddesi kapsamında çekin tamamen yok olması değil, kaybolması halinde zayi olduğunun tespitine karar verilebileceğinden bahisle davanın reddine karar verilmiş ise de, kıymetli evraka ilişkin az yukarıda açıklanan genel düzenleme göz ardı edilmiştir.

Buna göre talebin TTK'nın 651. maddesi kapsamında değerlendirilmesi ve iptal usulü hakkında ise aynı Kanunun 652/2. maddesinin atfı ile 759 vd maddelerinin nazara alınması ile sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden davacının istinaf başvurusu haklıdır.

Sonuç olarak davacının istinaf başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın davanın yeniden görülmesi için mahkemesine iadesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.