İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/1975 K.2024/2107

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili ihtiyati tedbir talepli dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 29.07.2024 tarihinde ... ve ... malzemelerinin temini ve ödeme şekli hususunu içeren teklif formu imzalandığını, işbu teklif formu gereği Bitlis, Urfa ve Diyarbakır'daki projelerde kullanılmak üzere 35.000 m2, 45000m2 ve 50000 m2 boyutlarında mebran ile asarın toplam 8.790.000-TL bedelle satılmasını bu satış karşılığında ödemelerin, 2.000.000-TL bedelindeki 2023 model ... marka aracın davalıya devri,30.10.2024 - 30.11.2024 - 30.12.2024- 30.01.2025 - 28.05.2025 tarihli ve her biri 1.358.000-TL bedelli 5 adet çek ile yapılmasına karar verildiğini,

müvekkili tarafından 2.000.000-TL bedelindeki 2023 model ... marka araç, Diyarbakır ...

Noterliği'nin 14.08.2024 tarihli ... tarihli vekaletnamesi ile davalıya devredildiği, sonrasında 30.10.2024 - 30.11.2024 - 30.12.2024- 30.01.2025 - 28.05.2025 tarihli ve her biri 1.358.000-TL bedelli 5 adet çekin davalıya teslim edildiğini, dava tarihi itibari ile 30.10.2024 tarihli çek tahsil edildiğini, müvekkili tarafından davalıya 2000.000-TL bedelli araç (Bknz EK-2) ve 1.358.000-TL bedelli çek ödemesi ile toplam 3.358.000-TL ödeme yapıldığını ancak davalı tarafından müvekkiline yalnızca toplam 2.478.000-TL bedelli malzeme teslim edildiğini, kalan malzemeler davalı tarafından müvekkiline teslim edilmediğini,

yukarıda detaylı açıklandığı üzere müvekkilinin davalıya borcu bulunmadığını, aksine müvekkili tarafından davalıya fazladan ödeme yapıldığını, davalı dava konusu çeklerin vadesinin gelmesi akabinde bankaya ibraz edebileceğini ve çek bedellerini tahsil edebileceğini, tüm bu nedenlerle ... Bankası'na ait 30.11.2024 tarihli ... nolu, 1.358.000-TL bedelli, ... Bankası'na ait 30.12.2024 tarihli ... nolu, 1.358.000 TL bedelli, ...

Bankası'na ait 30.01.2025 tarihli ... nolu, 1.358.000-TL bedelli ve ... Bankası'na ait 30.12.2025 tarihli ... nolu, 1.358.000 TL bedelli çeklerin bedelsizliği nedeni ile öncelikle çeklerin ibrazı halinde ödenmemesi için teminat alınmaksızın ihtiyati tedbir kararı verilmesi, yargılama sonunda, dava konusu çeklerden kaynaklı borçlu olunmadığının tespite kararı verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 14/11/2024 (Ara Karar Tarihi) 2024/664 Esas (Derdest Dava Dosyası) sayılı kararında; " İİK’ nun 72/2 maddesi, “İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir” hükmünü içermektedir.

HMK' nın 389. maddesi uyarınca, "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir" şeklindedir.

Aynı yasanın 390/3 maddesi ''Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkca belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır'' düzenlemesini içermektedir. İhtiyati tedbir, geçici hukuku korumalardandır. Tedbir talepli menfi tespit davasının icra takibinden sonra açıldığı anlaşılmaktadır.

İİK'nun 72/3. maddesinde; ''İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden icra veznesinde ki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir, denilmiştir. İhtiyati tedbir verilebilmesinin en önemli şartı bir ihtiyati tedbir sebebinin mevcut olmasıdır.

Kanunda bu husus genel olarak düzenlenmiş, hâkime oldukça geniş bir takdir alanı bırakılmıştır. Mevcut durumun değişmesi halinde, hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması, hakkın elde edilmesinin tamamen imkânsız hale gelmesi, gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğması tehlikesi varsa, ihtiyati tedbir sebebi var kabul edilecektir.

Hâkim kararında somut sebep gösteremiyor, bunu en azından açıklayacak veya asgari ölçüde ikna edecek delil değerlendirmesi yapamıyor, yaklaşık ispat ölçüsünü yakalayamıyorsa tedbire karar vermemelidir.

Ancak bu da hiçbir zaman tam bir ispat seviyesinde ispat şartına dönüşmemelidir.(Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 24.9.2012 Tarih 2012/10048 Esas 2012/14122 Karar sayılı ilamı da bu doğrultudadır) Tüm dosya kapsamından; her ne kadar davacı vekili, müvekkili ile davalı şirket arasında 29.07.2024 tarihinde ... ve ... malzemelerinin temini ve ödeme şekli hususunu içeren teklif formu imzalandığını, işbu teklif formu gereği Bitlis, Urfa ve Diyarbakır'daki projelerde kullanılmak üzere 35.000 m2, 45000 m2 ve 50000 m2 boyutlarında mebran ile asarın toplam 8.790.000,00-TL bedelle satılmasını bu satış karşılığında ödemelerin,

2.000.000,00-TL bedelindeki 2023 model ... marka aracın davalıya devri, 30.10.2024 - 30.11.2024 - 30.12.2024- 30.01.2025 - 28.05.2025 tarihli ve her biri 1.358.000-,00 TL bedelli 5 adet çek ile yapılmasına karar verildiğini, müvekkili tarafından 2.000.000,00-TL bedelindeki 2023 model ... marka araç, Diyarbakır ...

Noterliği'nin 14.08.2024 tarihli ... tarihli vekaletnamesi ile davalıya devredildiği, sonrasında 30.10.2024 - 30.11.2024 - 30.12.2024- 30.01.2025 - 28.05.2025 tarihli ve her biri 1.358.000,00-TL bedelli 5 adet çekin davalıya teslim edildiğini, dava tarihi itibari ile 30.10.2024 tarihli çek tahsil edildiğini, müvekkili tarafından davalıya 2000.000,00-TL bedelli araç ve 1.358.000,00-TL bedelli çek ödemesi ile toplam 3.358.000-TL ödeme yapıldığını, ancak davalı tarafından müvekkiline yalnızca toplam 2.478.000,00-TL bedelli malzeme teslim edildiğini, kalan malzemeler davalı tarafından müvekkiline teslim edilmediğini,

yukarıda detaylı açıklandığı üzere müvekkilinin davalıya borcu bulunmadığını, aksine müvekkili tarafından davalıya fazladan ödeme yapıldığını, davalı dava konusu çeklerin vadesinin gelmesi akabinde bankaya ibraz edebileceğini ve çek bedellerini tahsil edebileceğini, tüm bu nedenlerle ... Bankası'na ait 30.11.2024 tarihli ... nolu, 1.358.000,00-TL bedelli, ... Bankası'na ait 30.12.2024 tarihli ... nolu, 1.358.000,00 TL bedelli, ...

Bankası'na ait 30.01.2025 tarihli ... nolu, 1.358.000,00-TL bedelli ve ... Bankası'na ait 30.12.2025 tarihli ... nolu, 1.358.000,00 TL bedelli çeklerin bedelsizliği nedeni ile öncelikle çeklerin ibrazı halinde ödenmemesi için teminat alınmaksızın ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiş ise de; davacının davalı tarafa borçlu olmadığı ve çeklerin bedelsiz kaldığı şeklindeki iddiasının yargılamayı gerektirdiği,

ilgili Bam kararları gereği davayı esastan çözecek nitelikte tedbir kararı verilemeyeceği, mevcut delil durumu dikkate alındığında talebin yaklaşık ispat edildiği yönünde Mahkememizce yeterli kanaat oluşmadığı anlaşıldığından talebin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile, ''İhtiyati tedbir talebinin REDDİNE,' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin 14.11.2024 tarihli ara kararı ile ''davacının davalı tarafa borçlu olmadığı ve çeklerin bedelsiz kaldığı şeklindeki iddiasının yargılamayı gerektirdiği''nden bahisle ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiğini, bu kararın kaldırılması gerektiğini, Taraflar arasında 29.07.2024 tarihinde ... ve ... malzemelerinin temini ve ödeme şekli hususunu içeren teklif formu imzalandığını, bu teklif formu gereği, Bitlis, Urfa ve Diyarbakır'daki projelerde kullanılmak üzere 35.000 m2, 45000m2 ve 50000 m2 boyutlarında mebran ile asarın toplam 8.790.000-TL bedelle satılması,

bu satış karşılığında ödemelerin, 2.000.000-TL bedelindeki 2023 model ... marka aracın davalıya devri, 30.10.2024 - 30.11.2024 - 30.12.2024- 30.01.2025 - 30.02.2025 tarihli ve her biri 1.358.000-TL bedelli 5 adet çek ile yapılması hususunda tarafların anlaştıklarını, müvekkili tarafından 2.000.000-TL bedelindeki 2023 model ... marka aracın, Diyarbakır ... Noterliği'nin 14.08.2024 tarihli ... tarihli vekaletnamesi ile davalıya devredildiğini, akabinde ...

Bankası'na ait, 30.10.2024 tarihli, ... nolu 1.358.000-TL bedelli, 30.11.2024 tarihli, ... nolu 1.358.000-TL bedelli, 30.12.2024 tarihli, ... nolu 1.358.000-TL bedelli, 30.01.2025 tarihli, ... nolu 1.358.000-TL bedelli, 30.02.2025 tarihli, ... nolu 1.358.000-TL bedelli, 5 adet çekin de davalıya teslim edildiğini, böylece müvekkil tarafından teklif formu gereğince tüm yükümlülüklerin yerine getirildiğini, İşbu dava tarihi itibari ile 30.10.2024 tarihli çekin tahsil edildiğini, böylece müvekkili tarafından davalıya 2.000.000,00-TL bedelli araç (Bknz EK-2) ve 1.358.000-TL bedelli çek ödemesi ile toplam 3.358.000-TL ödeme yapıldığını,

ancak davalı tarafından müvekkiline yalnızca toplam 2.478.000,00-TL bedelli malzeme teslim edildiğini, kalan malzemelerin davalı tarafından müvekkiline teslim edilmediğini, bu durumda davalıya 880.000,00-TL fazladan ödeme yapıldığını, başka bir deyişle halihazırda, davalının değil; müvekkilinin davalıdan alacaklı konumunda olduğunu, dolayısı ile dava konusu çekleri haksız yere uhdesinde tuttuğunu, tarafından davalıya Ankara ...

Noterliği'nin 20.09.2024 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi gönderilerek ''ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 (yedi) gün içerisinde teklif forumunun gereği yerine getirilerek malzemelerin teslimi aksi halde teklif formunun geçersiz kalacağı, ödenen bedellerin iadesi, malzemelerin teslim edilmemesi nedeni ile malzemelerin 3. kişiden temini, bu durumda anlaşılan bedel ile malzemenin 3. kişiden alınması sonucu müvekkile mal oluş bedeli arasındaki farkın ve yükümlülüğün yerine getirilmemesi nedeni ile doğan/doğacak zararın tahsili için yasal yollara başvurulacağı' hususlarının ihtar edildiğini, anılan ihtarnameye davalı tarafından, Ankara ...

Noterliği'nin 26.09.2024 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile cevap verildiğini, 30.10.2024 - 30.11.2024 - 30.12.2024- 30.01.2025 - 30.02.2025 tarihli çeklerin müvekkili tarafından teslim edildiği kabul edilmesine rağmen müvekkilinin yükümlülüklerini yerine getirmediğinin iddia edildiğini, akabinde taraflarınca davalıya Ankara ...

Noterliği'nin 04.10.2024 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi gönderilerek ''çeklerin toplam bedeli 6.790.000-TL olduğu, 2.000.000-TL bedelinde araç devredildiği, bu bağlamda yapılan toplam ödeme 8.790.000-TL olduğu, tüm bu nedenlerle, teslim edilen ve malzeme bedelini aşan kısma ait çeklerin, işbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 (yedi) gün içerisinde iadesi'' hususunun ihtar edildiğini, anılan ihtarnameye davalı tarafından, Ankara ...

Noterliği'nin 09.10.2024 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile cevap verildiğini, araç bedelinin 2.000.000-TL değil, 1.000.000-TL olarak belirlendiği ve müvekkilin halen davalıya borçlu olduğu iddia edilerek çeklerin iade edilmediğini, hal böyle olunca müvekkilinin, borcu olmamasına rağmen dava konusu 4 adet çekin haksız yere ödenmesi tehlikesi ile karşı karşıya olduğunu, halihazırda müvekkilin davalıya borcu bulunmadığını aksine müvekkil tarafından davalıya fazladan ödeme bile yapıldığını, Davalının, dava konusu çekleri, vadesinin gelmesi akabinde bankaya ibraz edebileceğini ve çek bedellerini tahsil edebileceğini, bu durumda müvekkili,

zaten fazladan ödeme yapmış durumda iken bir de 1.358.000-TL bedelli 4 adet çekin tahsili tehlikesi ile karşı karşıya kalacağını, bahsi geçen nedenlerle dava konusu çeklerin dava kesinleşinceye kadar ödenmemesi için teminat alınmaksızın ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etme zarureti hâsıl olduğunu, İleri sürerek, açıklanan ve re’sen gözetilecek nedenlere binaen; ilk derece mahkemesinin 14/11/2024 tarihli tedbir talebinin reddine ilişkin kararın kaldırılmasını, çeklerin bedelsizliği nedeni ile çeklerin ibrazı halinde ödenmemesi için teminat alınmaksızın, ...

Bankası'na ait, 30.11.2024 tarihli, ... nolu 1.358.000-TL bedelli, 30.12.2024 tarihli, ... nolu 1.358.000-TL bedelli, 30.01.2025 tarihli, ... nolu 1.358.000-TL bedelli, 30.02.2025 tarihli, ... nolu 1.358.000-TL bedelli çekler için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, dairemiz aksi kanaatte ise teminat alınarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Talep; taraflar arasındaki Membran ve Astar malzemelerinin satışına ilişkin sözleşme kapsamında davalıya verilen çeklerin bedelsiz kaldıkları iddiası ile açılan menfi tespit davasında, çeklerin bankaya ibraz edilmeleri halinde ödenmelerinin engellenmesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece talebin reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

6100 Sayılı HMK'nın 389. maddesinde, ihtiyati tedbirin şartları düzenlenmiş olup, 1. fıkrasında. "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." hükmü düzenlenmiştir.

Buna göre şartların mevcut olması durumunda ancak uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilecektir. 6100 Sayılı HMK'nın 390/3. maddesine göre, tedbir talep eden, öncelikle tedbir istemine ilişkin dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.

Somut olayda, dosyaya mübrez sipariş formu, çek görüntüleri ve çek teslimine ilişkin belge, davacının ihtarnamesi ve davalının cevabi ihtarnamesi ile tüm dosya kapsamına göre, davacının ile 30.11.2024 tarihli, ... nolu 1.358.000-TL bedelli, 30.12.2024 tarihli, ... nolu 1.358.000-TL bedelli, 30.01.2025 tarihli, ... nolu 1.358.000-TL bedelli, 30.02.2025 tarihli, ... nolu 1.358.000-TL bedelli çeklerin bedelsiz kaldığına yönelik davacı iddiasının esası bakımından mevcut delil durumuna göre yaklaşık ispat koşulunun oluştuğu,

davacı tarafından istenen tedbirin HMK'nun 389 maddesi kapsamında çeklerin muhatap bankaya ibrazı halinde ödenmemesine yönelik olduğu, üçüncü kişilerin kambiyo senetlerinden doğan haklarını haleldar edecek şekilde tedbir kararı verilemeyeceği doğru olmakla birlikte, davanın tarafları ile sınırlı olmak kaydıyla tedbir kararı verilebileceği, buna göre mahkemece teminat mukabilinde tedbir isteminin kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesinin isabetsiz olduğu, davacı yanın istinaf başvurusunun haklı olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç itibariyle; tedbir istemine konu 30/11/2024 keşide tarihli çekin de yargılama sırasında tahsil edilmiş olduğu dosya kapsamından anlaşılmakla, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin 14/11/2024 tarihli ara kararının kaldırılmasına, dairemizce yeniden hüküm kurularak,

davacın tedbir isteminin dava konusu 30/12/2024 keşide tarihli, 0026218 nolu 1.358.000,00-TL bedelli, 30/01/2025 tarihli, ... nolu 1.358.000,00-TL bedelli, 30/02/2025 tarihli, ... nolu 1.358.000,00-TL bedelli çekler yönünden ve davanın tarafları ile sınırlı olmak üzere kabulüne, bu çeklerin bedelleri toplamının %20'si oranındaki 814.800,00-TL nakdi veya kesin ve süresiz teminat mektubunun mahkeme veznesine yatırılmasına halinde, bu çeklerin davalı ...

Sanayi Limited Şirketi tarafından muhatap bankaya ibrazları halinde tedbiren ödenmelerinin yasaklanmasına karar vermek gerekmiştir.