İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/797 K.2024/952

İlk Derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. "Müvekkil şirket temsilcisi, şirketin ticari işlerinde kullanmak üzere ... Bankası A.Ş.'den müvekkil şirket unvanına düzenlenmiş çek koçanı teslim almıştır. Söz konusu koçandan aşağıda bilgileri verilen 6 (altı) adet çek, boş ve imzasız şekilde müvekkilimiz şirket temsilcisi tarafından herhangi bir 3. şahsa keşide edilmeden, müvekkilimiz şirketin zilyetliğindeyken kaybolmak suretiyle zayi olmuş ve rızası hilafına elinden çıkmıştır.

Huzurdaki davaya konu çeklerin, zayii olması sebebiyle iptaline karar verilebilmesi için gerekli tüm şartların mevcut olduğu izahtan varestedir.Netice itibariyle; yapılabilecek tahrifatlar ve kötü niyetli davranışlara önlem olmak bakımından, müvekkilimizin zilyetliğindeyken zayi olan 3. şahıslar tarafından muhatap bankaya ibraz edildiğinde ödenmemesi ve mezkur çeklerin tedavüle girmeden müvekkilimiz şirketin herhangi bir hak kaybına uğramaması için öncelikle ivedi olarak ödeme yasağı konularak muhatap bankaya bildirilmesi,

gerekli ilanlar ve işlemler yapılarak dava konusu çeklerin iptaline karar verilmesi için sayın mahkemeye müracaat edilmesi zorunluluğu doğmuştur. " denmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 04/03/2024 tarih ve 2024/149 Esas - 2024/120 Karar sayılı kararı ile; " Dava, zayi nedeniyle çek iptali davasıdır. İptal davasında, senedin zayi sırasında veya zayiinin öğrenildiği anda senette yer alan hakkın sahibi bulunmak (6102 Sayılı TTK'nun 651. maddesi) ve iptali istenen senedin yasaca öngörülen senet niteliğinde olması gerekir. Kıymetli evrak hukukunda, çek üzerinde hak sahibi olmaktan anlaşılan, çeke malik bulunmaktır.

Yahut çek üzerinde TTK nun 651/2. Maddesi uyarınca ancak çek üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Somut olayda ise, iptal talep eden davacı çekler üzerinde hak sahibi olan kişi değil, çek hesabı karşılığı çek karnesi verilen kişidir. Diğer bir önemli husus ise iptali istenen çeklerin yasada öngörülen şekilde çek niteliğinde olması gerekir. Çekin şekil unsurların TTK 780. Madde de düzenlenmiştir.

Düzenleme karşısında boş çek yaprağı senet niteliğinde değildir. Bu haliyle emsal Yargıtay ve İstinaf kararları da dikkate alınarak (T.C.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 02/02/2015 tarihli esas no: 2014/16563 karar no: 2015/1112, T.C.Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 06/04/2015 tarihli esas no: 2015/259 karar no: 2015/4743, T.C.YARGITAY 11. Hukuk Dairesi 07/10/2015 tarihli esas no: 2015/9978 karar no :2015/10109, T.C.Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 23/11/2015 tarihli esas no: 2015/5214, karar no :2015/12366), Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır.

Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır. Hukuki yararının bulunması HMK'nın 114/h maddesi uyarınca dava şartıdır.Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.

Somut olayda davacı , çeklerin hamili değil çeklerin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu gibi çekler henüz keşide dahi edilmemiş yani kambiyo vasfını haiz olmayan boş çek yaprakları olduğu açıklanmıştır. Keşideci hesap sahibinin boş çekler için iptal talebinde hukuki yararı bulunmamaktadır.

İstanbul BAM 14. HD 2023/1636 E. 2023/1374 K.) boş çek yaprakları tedavüle konulmuş sayılamayacağından, ele geçirenlerce imzalanıp doldurulması halinde çeke dayalı olarak hak iddia edene karşı menfi tespit davası açılabileceği, bu nedenle davacının boş çek yapraklarının zayi olduğun tespitini talep etmekte hukuki yararı bulunmadığı anlaşılmakla davanın dava şartı olan hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilerek aşağıda ki şekilde hüküm kurulmuştur. " gerekçeleri ile; " 1-Davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile REDDİNE, " karar verilmiş ve verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Yerel mahkeme dosyası kapsamında verilen davanın reddine ilişkin karar haksız, dayanaktan yoksun ve hukuka aykırı olduğunu, nitekim müvekkili ... San. Tic. Ltd. Şti., kendi ticari işlerinde kullanmak üzere ... Bankası A.Ş.'den unvanına düzenlenmiş çek koçanı aldığını, ilgili çek koçanından.

29.01.2024 basım tarihli ve ..., ..., ..., ..., ... ve ... seri numaralı 6 (altı) adet çek yaprakları, boş ve imzasız şekilde müvekkili ya da yetkilisi tarafından herhangi bir 3. şahsa keşide edilmeden, müvekkilinin zilyetliğindeyken kaybolmak suretiyle zayi olmuş ve rızası hilafına elinden çıktığını, dava dilekçsinde detaylarına yer vermelerine rağmen Yerel Mahkemece haklı bir gerekçe gösterilmeden ve dayanaktan yoksun olarak hukuka aykırı karar verildiğini, Çek iptali talebinde uygulanacak yasal mevzuat Türk Ticaret Kanunu'nun.

651. maddesi, 759. maddesi ve 760. maddesinde düzenlendiğini, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2016/3882, K. 2017/6192, T. 15.11.2017 karar sayılı ilamında çek iptali isteminin koşullarının açıklandığı, huzurdaki davaya konu çeklerin, zayii olması sebebiyle iptaline karar verilebilmesi için gerekli tüm şartların somut olayda mevcut olduğunu, Yukarıda izah edildiği üzere;

boş ve imzasız şekilde müvekkili tarafından herhangi bir 3. şahsa keşide edilmeden rızası dışında elinden çıkması suretiyle zayi olan yukarıda bilgileri yazılı 6 (altı) adet çek yapraklarının doldurulup tedavüle koyulması ihtimali bulunmakta olup söz konusu durumun gerçekleşmesi halinde müvekkilinin mali açıdan zor durumda kalacağını, söz konusu çeklerin kötü niyetli kişilerce piyasaya sürülme olasılığı halen bulunmakta olduğunu, müvekkili aleyhine mali açıdan telafisi zor zararlar ortaya çıkacağından, Yerel Mahkemece davamızın reddine ilişkin verilen karar hukuka aykırı ve mesnetsiz olduğunu,

kötü niyetli kişilerce çek koçanının piyasaya sürülme ihtimalinin ortadan kaldırılması için, Hakimliğinizce, eksik inceleme sonucu verilen haksız ve mesnetsiz kararın kaldırılarak gerekli incelemenin yapılması ve talebimizin kabulü ile ilgili bankaya müzekkere yazılması gerekmekte olduğunu, Yukarıda arz ve izah edilen nedenler ve re'sen nazara alınacak gerekçelere binaen.

İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/149 E. - 2024/120 K. Sayılı kararının kaldırılarak davanın kabulüne, dava konusu çeklerin iptaline ve ödeme yasağı konulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, TTK'nın 818/s atfıyla uygulanması gereken 757- 764. madde hükümlerine göre zayii nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir.

Mahkemece çek hesap sahibinin çek iptali davası açma hakkı bulunmadığı ve imzasız boş çek koçanlarının kambiyo senedi niteliğinde olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki davacı vekilinin iddialarına, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi uyarınca incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre;

davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.