İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/842 K.2024/1255

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkili şirketin deniz taşımacılığı yaptığını, Zonguldak, Haydarpaşa gibi limanlardan aldığı tır yüklerini Rusya ve Ukrayna gibi limanlara götürdüğünü ve bu limanlardaki tır yüklerini Türkiye limanlarına getirdiğini, Davalı/borçlu firmanın Lojistik firması olduğunu, taşıma, taşıtma işi yaptığını, Davalı firma gerek kendi adına olan ve gerekse C2 belgeli tırları kiralayarak bu kiralık araçlarla yük taşımak ve taşıtmak ve gerekse müşterilerine ait tırları belli bir komisyon karşılığı kiraladığı tırlar ile müvekkiline ait gemilere bindirerek taşıma işlemi yaptığını,

işbu taşıma nedeni ile taşıtılan tırların plakaları ve faturaları her bir taşıma için ayrı ayrı düzenlendiğini, Bu taşımalar nedeni ile davalıya çok miktarda yaptığı taşıtma nedeni ile birçok fatura keşide edildiğini, Davalı yanın bu faturaları alıp, kabul ettiğini, bir miktar ödeme de yaptığını, müvekkilinin geriye bakiye olarak toplamda taşıma ve taşıtmadan kaynaklanan 20.500 USD fatura bakiye alacağı kaldığını, Davalı yanın bu hizmetleri inkâr etmediğini, İnkâr etse bile iş bu taşımalar resmi gümrüklerden geçmek sureti ile yapıldığı için bu taşımalara ilişkin fatura, konşimento, gümrük çıkış belgeleri, gemi jurnali,

tutanaklar ve birçok belge ile bu alacaklarının sabit olduğunu, Bu alacaklar tarafların ticari kayıtlarında da mevcut olduğunu, Davalı ile uzun süre anlaşılmaya çalışıldığını ancak müvekkilinin davalı yanca oyalandığını, bu oyalama üzerine İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ..

Esas sayılı dosyası ile davalı aleyhine takip başlatıldığını ancak davalı/borçlu bu takibe haksız olarak itiraz etmesi üzerine takibin durdurulduğunu, davalının icra takibine yapmış olduğu itirazın haksız olarak yapıldığını savunarak davalının icra takibine yapmış olduğu itirazın iptalini, takibin devamını, haksız yere takibe itiraz eden borçlu davalının alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı uhtesinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Müvekkili firmanın davacıya karşı hiçbir borcu bulunmadığını, davacının deniz taşımasından kaynaklandığını iddia ettiği alacakları tüm talepleri yönünden açık ve net olarak zamanaşımı itirazında bulunduğunu, TTK m.1246/1 ile navlun sözleşmelerinden doğan bütün alacakların bir yılda zamanaşımına uğrayacağının düzenlendiğini, davacının taleplerinin tümü zamanaşımına uğradığını, hak düşürücü süreler geçtiğini, İcra takibine itirazımızda da açık ve net olarak zamanaşımı itirazında bulunulduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 12/03/2024 2023/33 Esas - 2024/119 Karar sayılı kararında;"Dava, deniz taşıması nedeniyle meydana gelen cari hesap alacağının tahsiline yönelik başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasının celbedilip incelenmesinden, davacının 20.500,00 USD alacak ve işlemiş faizinin tahsili için davalı aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığı, itiraz üzerine takibin durduğu, itirazın iptali davasının ise İİK'nun 67.maddesine göre süre içerisinde açıldığı görülmüştür.Davacı vekili taraflar arasındaki taşıma sözleşmesi nedeniyle davalı adına düzenlenen fatura bedellerinin ödenmediğini ileri sürmüş, davalı vekili davacı tarafa borçlu olmadıklarını, davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını savunmuştur.

Davalı taraf süresi içinde sunulan cevap dilekçesi ile zamanaşımı itirazında bulunduğundan öncelikle bu hususta değerlendirme yapılması gerekmektedir. TTK 1246. Maddesinde " 1188. madde hükmü saklı kalmak kaydıyla gemi kira sözleşmeleri ile zaman çarteri sözleşmeleri ve navlun sözleşmelerinden veya konişmentodan veya onun düzenlenmesinden doğan bütün alacaklar bir yılda zamanaşımına uğrar. Bu süre alacağın muaccel olması ile işlemeye başlar." düzenlemesi bulunmaktadır.

Dosyaya sunulan faturalar incelendiğinde son faturanın 29.10.2019 tarihinde düzenlendiği görülmektedir. İcra takibi ise 03/03/2022 tarihinde başlatılmıştır. Bilirkişi raporunda davalıya ait kayıtların incelenmesinde davacı ... A.

Ş.'ne ait hesapların 120.11.0746 no.lu cari hesap kodunda takip edildiği, davacı tarafından davalı adına tanzim edilen USD cinsinden fatura tutarlarının bu hesaba alacak, davalı tarafından yapılan ödemelerin ise bu hesaba borç kaydedildiği ve ilgili hesabın 04.03.2022 takip tarihinde 20.500 USD alacak bakiyesi verdiği, davalının kendi yasal ticari defter kayıtlarına göre davacıya bu tutar kadar borçlu gözüktüğü, bu alacağın 26/09/2019- 26/10/2019 tarihleri arasında düzenlenen faturalardan kaynaklandığı belirtilmiştir.

6098 sayılı TBK'nın 154. maddesinde zamanaşımını kesen durumlar düzenlenmiş olup, buna göre, borçlu borcu ikrar etmişse, kısmen ifada bulunmuşsa ya da rehin vermiş veya kefil göstermişse veyahut alacaklı, dava veya def’i yoluyla mahkemeye veya hakeme başvurmuşsa, icra takibinde bulunmuşsa ya da iflas masasına başvurmuşsa zamanaşımı süresi kesilir.

Eldeki dosyada her iki yanın usulüne uygun düzenlenen ve birbirini doğrulayan ticari defterlerine göre davacı tarafından düzenlenen faturalar tarafların defterlerinde kaydedilmiştir. Davalı, faturaları defterine kayıtlamakla, borç ilişkisini kabul etmiş olmaktadır. Borç ilişkisinin ikrar edildiği tarihin tespiti bakımından aldırılan ek raporda davalının ticari defterlerine kayıt tarihinin fatura tarihi ile aynı olduğu belirtilmiştir.

Son düzenlenen fatura ve ticari deftere kayıt tarihi olan 29/10/2019 tarihinde borç ilişkisi ikrar edilmiş sayılmakla bu tarihte henüz başlayan zamanaşımı borç ikrarıyla birlikte kesilmiş, TTK'nın 1246. maddesinde düzenlenen 1 yıllık süre bu tarih itibariyle işlemeye başlamıştır. TBK 156. Maddesinde yeni başlayan sürenin on yıl olacağı yönünde düzenleme mevcut ise de anılan madde borcun senetle ikrarı halinde söz konusu olacaktır.

Eldeki olayda faturanın düzenlendiği ve deftere kaydedildiği tarihten itibaren 1 yıllık zamaaşımı süresi uygulanacak olup icra takibinin başlatıldığı 03/03/2022 tarihine kadar zamanaşımı süresinin dolmuş olduğu anlaşıldığından davanın zamanaşımı nedeniyle reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir."gerekçesi ile, "Davanın zamanaaşımı nedeniyle REDDİNE,Yasal koşulları oluşmadığından kötüniyet tazminatı talebinin REDDİNE," karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, Müvekkili şirket ..., deniz taşımacılığı yaptığını.

Zonguldak, Haydarpaşa gibi limanlardan aldığı tır yüklerini Rusya ve Ukrayna gibi limanlara götürdüğünü ve bu limanlardaki tır yüklerini Türkiye limanlarına getirdiğini, Davalı/borçlu firmanın da lojistik firması olup taşıma, taşıtma işi yaptığını; davalı firmanın gerek kendi adına olan ve gerekse C2 belgeli tırları kiralayarak bu kiralık araçlarla yük taşımak ve taşıtmak ve gerekse müşterilerine ait tırları belli bir komisyon karşılığı kiraladığı tırlar ile müvekkile ait gemilere bindirerek taşıma işlemi yaptığını, İşbu taşıma nedeni ile taşıtılan tırların plakaları ve faturaları her bir taşıma için ayrı ayrı düzenlendiğini;

bu taşımalar nedeni ile davalıya çok miktarda yaptığı taşıtma nedeni ile birçok fatura keşide edildiğini; davalı tarafın bu faturaları aldığını, kabul ettiğini, bir miktarı ödediğini ve geriye bakiye olarak toplamda taşıma ve taşıtmadan kaynaklanan 20.500 USD fatura bakiye alacağı kaldığını, Davalı tarafın bu hizmetleri inkâr etmediğini; inkâr etse bile iş bu taşımaların resmi gümrüklerden geçmek sureti ile yapıldığı için bu taşımalara ilişkin fatura, konşimento, gümrük çıkış belgeleri, gemi jurnali, tutanaklar ve birçok belge ile bu alacakların sabit olduğunu;

bu alacakların tarafların ticari kayıtlarında da mevcut olduğunu, Davalı ile uzun süre anlaşılmaya çalışıldığını ancak müvekkilinin, davalı tarafça oyalandığını; bu oyalama üzerine İstanbul Anadolu ...

İcra Müdürlüğü ... esas sayılı dosyadan bir takip başlatıldığını ancak davalı/borçlu bu takibe haksız olarak itiraz ettiğini, ticari defter kayıtlarında bu alacaklar görüldüğü, her iki firma elinde taşımalara ilişkin birçok resmi gümrük, giriş çıkış ve başka resmi yazı ve yazışmalar olduğu halde takibe haksız ve uzatmak amacı ile alacağa ilişkin fatura içeriklerinin anlaşılmadığı, vadesi gelmemiş, muacalliyet kazanmamış, alacağın zamanaşımına uğradığı bahsi ile takibe itiraz edildiğini, Yapılan yargılama sonucunda alacaklarının sabit olduğu ortaya çıkmasına rağmen mahkeme zamanaşımı nedeniyle davamnın reddine karar verdiğini;

verilen kararın hukuka aykırı olup kaldırılması gerektiğini, TBK 149. maddesinin'' Zamanaşımı, alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar. Alacağın muaccel olmasının bir bildirime bağlı olduğu hallerde, zamanaşımı bu bildirimin yapılabileceği günden işlemeye başlar.'' hükmünü ihtiva ettiğini, yine TBK 117. maddesinin ''Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer.

Borcun ifa edileceği gün, birlikte belirlenmiş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirlemişse, bu günün geçmesiyle; haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur.

Ancak sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olduğu hâllerde temerrüt için bildirim şarttır.'' hükmünü içermekte olduğunu; müvekkili ile davalı arasında ihtilaflı olan alacağın faturadan kaynaklanmakta olduğunu; alacağın ödenmesi için kesin vade tayin edilmediğini; dolayısıyla alacağın icra takibinden önce muaccel hale gelmediğini; takipten önce müvekkili tarafından gönderilen bir ihtarname olmadığı gibi TBK 117.Maddesinin diğer şartlarının da bulunmadığını; davalı tarafın, icra takibiyle birlikte temerrüte düştüğünü; dolayısıyla zamanaşımının ancak o tarihte işleme başlayacağını; icra takibiyle birlikte zamanaşımının da kesildiğini.

TTK 1246.Maddesi:'' 1188 inci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, gemi kira sözleşmeleri ile zaman çarteri sözleşmeleri ve navlun sözleşmelerinden veya konişmentodan veya onun düzenlenmesinden doğan bütün alacaklar bir yılda zamanaşımına uğrar.

(2) Bu süre, alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar.'' normu incelendiğinde sürenin açıkça alacağın muaccel hale gelmesiyle başladığını ifade ettiğini; icra takibinden önce muacceliyet durumunun bulunmadığını; dolayısıyla mahkemenin kararının yanlış olup kaldırılması gerektiğini, İleri sürerek, yukarıda izah etmeye çalışılan nedenlere binaen.

Tehir-İcra talepli istinaf ederek İstanbul 17.Asliye Ticaret Mahkemesi kararının KALDIRILMASINA ve şartları haiz ise HMK 353.Maddesi kapsamında müvekkili lehine karar verilmesine; masraf ve ücreti vekâletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Dava; açık hesaba dayalı yürütülen deniz taşıması ilişkisinden doğan bakiye navlun alacağının tahsili amacıyla başlatılan ilamsız takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkin olup, mahkemece dava zamanaşımı nedeniyle reddedilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Davacı tarafından ileri sürülen istinaf sebebi; zamanaşımının muacceliyet ile işlemeye başlayacağı, takipten önce davalı temerrüde düşürülmediğinden, alacağın takip ile muaccel olduğu yönündedir. 6098 Sayılı TBK'nun 90 maddesine göre; ifa zamanı taraflarca kararlaştırılmadıkça veya hukuki ilişkinin özelliğinden anlaşılmadıkça her borç doğumu anında muaccel olur.

6102 Sayılı TTK'nun 1246 maddesinde; gemi kira sözleşmeleri ile zaman çarteri sözleşmeleri ve navlun sözleşmelerinden veya konişmentodan veya onun düzenlenmesinden doğan bütün alacakların bir yılda zamanaşımına uğrayacağı, zamanaşımının alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlayacağı düzenlenmiştir.

TTK'nun 1197/1 maddesinde navlunun, eşyanın tesliminin istendiği anda boşaltma süresinin sonunda muaccel olacağı düzenlenmiş olup, taşıyan ancak navlun karşılığında üstlendiği edimlerini ancak boşaltma süresi tamamlandığında ifa etmiş olacak ve navlun alacağı da boşaltma süresi bittiği anda muaccel hale gelecektir.

Somut olayda; taraflar arasında yazılı bir navlun sözleşmesinin bulunduğunun iddia edilmediği ve dosyaya böyle bir sözleşme ibraz edilmediği, davacının takip konusu ettiği açık hesaba konu ve ödenmemiş navlun faturalarının mahkeme gerekçesinde belirtildiği üzere 26/09/2016 ila 26/10/2019 tarihli oldukları, davalı tüm faturaların ticari defterlerine kaydedildiği, faturalarda vade kaydı bulunmadığı gibi, davacının navlun faturalarına konu taşımalarda boşaltma süresinin fatura tarihinden sonra dolduğuna dair bir iddiasının bulunmadığı, taraflarca aksi kararlaştırılmadığından,

yine taraflar arasında yazılı bir cari hesap sözleşmesi de bulunmadığından, TBK'nun 90 maddesi uyarınca her bir fatura yönünden alacağın fatura tarihi itibariyle muaccel olduğu, temerrüt ile muacceliyet farklı kavramlar olup, davacı vekilinin TBK'nun 117 maddesi uyarınca davalının takipten önce temerrüde düşürülmemesi nedeniyle alacağın muaccel olmadığına dair istinaf sebebinin yerinde olmadığı, takip tarihinde dek yapılmış ve zamanaşımının kesilmesine neden olacak kısmi bir ödeme de bulunmadığı,

takip tarihi olan 03/03/2022 tarihi itibariyle her bir faturaya konu navlun alacağı yönünden TTK'nun 1246 maddesinde düzenlenen bir yıllık zamanaşımı süresinin ayrı ayrı dolmuş olduğu, davalı yanın süresinde sunduğu cevap dilekçesi ile zamanaşımı def'ini ileri sürmüş olmasına göre, mahkemece davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç itibariyle, ilk derece mahkemesi hüküm ve gerekçesi usul ve yasaya uygun olup, kamı düzenine aykırılık da tespit edilmediğinden, davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.